Aldaǵy merzimde Býrabaı jáne Qarasý kólderin tazalaý bastalady. Bul týraly «24 kz» habarlady.
Negizi 2040 jylǵa deıin elimizdegi 17 kóldi tazalaýǵa memleket qazynasynan 2 mlrd. teńge bólindi. Al Qorshaǵan ortany qorǵaý mınıstrligi keler jyldan bastap osy jobany júzege asyrýǵa kirisedi. Josparǵa sáıkes, 2016 jylǵa deıin 3 kól tazalanyp bolýy tıis.
Mamandardyń kólderdi balshyqtan tazartýdy qolǵa alýy jaıdan-jaı emes. О́ıtkeni, birqatar kóldiń sýy tartylyp barady. Máselen, Balqash kóli shóleıt aýmaqta bolǵandyqtan, onyń klımaty shuǵyl kontınentti bolyp keledi. Ári ondaǵy sýdyń býlanýy óte joǵary deńgeıde. Al sońǵy kezde mundaǵy ekologııalyq ahýal nasharlap ketti. Onyń basty sebebi, Qaratal, Lepsi, Aqsý ózenderiniń sýy Balqash kóline jetpeı, sýarmaly egisterge jiberilýinde. Taǵy bir eskeretin jaǵdaı, burynǵy kezde Aıagóz, Bıen, Sarqand jáne Basqan ózenderi Balqashqa quıyp, onyń deńgeıin birqalypty ustap turatyn edi. Qazir atalǵan ózender Balqashqa quıýyn toqtatqan.
Jalpy, budan buryn birneshe buqaralyq aqparat quraldary osy kóldiń tartylyp bara jatqanyna baılanysty másele kótergen bolatyn. Sonyń birinde Balqash ekojúıesiniń nasharlaýyna Ile ózeni boıyna salynǵan Qapshaǵaı sý qoımasynyń áser etkeni aıtylǵan. Munan ózge Ile ózenin qorektendirip otyrǵan Shelek ózeni Bartoǵaı bógetimen bógelip, onda 300 myń tekshe metr sý jınaqtalǵan. Ári úlken Almaty kanaly salynyp, Shelek ózeni Ilege quıýyn toqtatty. Sý salasy tóńiregindegi mamandardyń deregine júginsek, 1965-1990 jyldar aralyǵynda Ile-Balqash alabyn aýyl sharýashylyǵyna barynsha paıdalanýmen, Balqashqa quıatyn sýdyń kólemi 25 paıyzǵa azaıyp ketken. Ileniń orta jáne tómengi saǵasynda Sharyn kúrish, Sheńgeldi kókónis, Aqdala kúrish alqaptary paıda bolyp, Balqashtyń tabıǵı tepe-teńdigin buzdy. Sondyqtan elimiz mamandary aldymen kólderdi balshyqtan tazartý máselesin rettep, sosyn onyń bastaý alatyn saǵasyna jan bitirýdi kózdep otyr...
Danııar Túımebaı.