Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Kóleńkeli ekonomıkamen kúres jáne alkogoldi ishimdiktiń aınalymyna baqylaýdy kúsheıtý máseleleri jóninde baspasóz máslıhaty ótti.
Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Kóleńkeli ekonomıkamen kúres jáne alkogoldi ishimdiktiń aınalymyna baqylaýdy kúsheıtý máseleleri jóninde baspasóz máslıhaty ótti.
Oǵan Qarjy mınıstrligi Salyq komıtetiniń tóraǵasy Ánýar Jumadildaev, Kedendik baqylaý komıtetiniń jańa taǵaıyndalǵan tóraǵasy Ǵusman Ámrın jáne Memlekettik sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Nurqan Sádýaqasov qatysty. Eske sala keteıik, Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev osy aıdyń 11 juldyzynda ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda eldegi birqatar ózekti máselelerdi aıta kelip, kóleńkeli ekonomıkamen kúrestiń salǵyrttyǵyna, onyń ishinde alkogol aınalymyn baqylaýdy kúsheıtýge baılanysty tapsyrmalar bergen bolatyn. Baspasóz máslıhatynda Elbasy tapsyrmalarynyń oryndalý barysymen BAQ ókilderin atalǵan komıtetterdiń basshylary tanystyrdy.
Naqty derekterge qaraǵanda, kóleńkeli ekonomıkanyń kólemi ishki jalpy ónimniń 20 paıyzyna deıin jetedi eken. О́kinishke qaraı, kóleńkeli ekonomıkanyń óristeýine múmkindik beretin aıqyn derekter qoǵamdyq turmystyń barlyq derlik salalarynda kezdesetin kórinedi. Al alkogoldi ishimdikterdiń aınalymyna baqylaýdy kúsheıtý sharasy memleketimiz úshin qarjylyq turǵydan ǵana emes, birinshi kezekte ult saýlyǵy men óskeleń urpaqtyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa da yqpaly bolady. Sondaı-aq, Memleket basshysy taıaýda ótken «Nur Otan» partııasynyń kezekten tys XV sezinde sóılegen sózinde alkogoldi ishimdikter men temeki ónimderine janama salyq salý máselesin aıtqan edi. Baspasóz máslıhatynda atalǵan organ basshylary sóz bolǵan máselelerge qatysty Qazaqstan Úkimetiniń ustanymdary týraly baıandady.
Osy taıaýda ǵana Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstrligi Parlament qaraýyna alkogoldiń aksızdik stavkalaryn arttyrýdy kózdeıtin zań jobasyn engizgeni belgili. Ol boıynsha 2014 jyly 1 lıtrge 1000 teńge, 2015 jyly – 1200 teńge, 2016 jyly 1600 teńge bolmaq. Osylaısha úsh jylda alkogol ónimine aksız stavkasy 3,1 esege ósirilmek. Salyq komıtetiniń tóraǵasy alkogol ónimine aksızdik stavkany birden kótermeý sebebin, bul ónimniń kóleńkeli naryǵynyń birden kóbeıip ketýi múmkin ekendigimen túsindirdi.
Túrli baǵalaýlar boıynsha eldegi alkogoldi ónimderdiń kóleńkeli aınalymy 25-ten 30 paıyzǵa deıin jetedi eken. Osyǵan qatysty Qarjy mınıstrligi keıbir zań aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasyn ázirlegeni málim. Atalǵan zań jobasynda spırtti ishimdikterdi satý oryndary men ýaqytyn shekteýge, osy oraıdaǵy zań buzýshylyqtar úshin ákimshilik jaýaptylyqty qataıtýǵa baǵyttalǵan birqatar sharalar qarastyrylǵan. Zań jobasy qazirgi kúnde memlekettik organdarǵa kelisilýge jiberildi. Buıyrtsa, Parlament qaraýyna jyl sońyna deıin engizemiz, dedi Á.Jumadildaev.
Keden organdary tarapynan atqarylyp jatqan jumystardyń jetistigin saralaǵan jańa tóraǵa saladaǵy keleńsizdikterdi de jasyryp qalmady. Jumysqa túskenime 100 kún tolǵanda jýrnalısterdiń kedenge qatysty suraqtarynyń bárine tolyqqandy jaýap berýge tyrysamyn. Áıtkenmen, búginde birtalaı qylmystyq isterdiń betin ashýǵa bolady, dep bastady sózin ol. Osy ýaqytta keden isi salasynda jaǵdaıdy jáne qylmystardy anyqtaý faktilerin taldaǵanda, jasalǵan qylmystardyń 70 paıyzy ekonomıkalyq, 7 paıyzy aınalymnan alynǵan zattar kontrabandasy, al 4 paıyzy salyq tóleýden jaltarý ekeni málim boldy. Qylmystyq ister boıynsha taýarlardyń somasy baqandaı 9,5 mlrd. teńgeni qurap, onyń el ekonomıkasyna keltirgen zalaly 4,9 mlrd. teńgege jetken, dedi Ǵ.Ámrın.
Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary salada atqarylyp jatqan jumystarmen tanystyra otyryp, qazaqstandyqtardyń adam basyna shaqqanda bir jyl ishinde qansha lıtr alkogoldi ishimdik ishetinin aıtyp qaldy. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy jan basyna shaqqanda qaı eldiń qansha ishetinin anyqtady. Sol málimetke qaraǵanda, ókinishke qaraı, Qazaqstanda árbir adam orta eseppen jylyna 11 lıtr araq ishedi eken. Negizi halyqaralyq norma boıynsha memlekettiń ár turǵyny 8 lıtrden kóp araq ishse, ol adamǵa da, qoǵamǵa da asa zııan, dedi N.Sádýaqasov.
Nurbaı ELMURATOV,
«Egemen Qazaqstan».