Japonııa ekonomıkasy koronavırýs pandemııasy saldarynan quldyraı tústi. Álemniń úshinshi ekonomıkasy sanalatyn eldiń ishki jalpy óniminiń kórsetkishi sáýir-maýsym aılarynda 7,8 paıyzǵa azaıdy. Sarapshylar mundaı tómen kórsetkish Japonııada sońǵy kezderi alǵash ret kezdeskenin aıtady.
Jalpy, japondar ekonomıkalyq ósimniń baıaýlaýymen kúresti daǵdarysqa deıin bastap ketken-di. Jyl basyndaǵy eki toqsan boıǵy tómen kórsetkishter ekonomıkany resessııaǵa alyp keldi. Degenmen, ótken aptadaǵy derekter qarjy áleminiń jaǵdaıy múshkil ekenin anyq kórsetti. Sarapshylar nátıjeniń olar kútkennen de tómen ekenin habarlady.
Ekonomıkanyń quldyraýyna birden-bir sebep – ishki tutynýdyń tómendeýi. Japonııa ekonomıkasynyń jartysy ishki naryqqa negizdelgen, sondyqtan jahandyq saýda, eksporttyń azaıýymen qosa ishki naryqtyń báseńdeýi de Japonııa ekonomıkasy úshin qaýipti.
Tutyný kórsetkishi 8,2 paıyzǵa tómendep, rekordty shamaǵa jetip otyr. Al shetelden keletin taýar 18,5 paıyzǵa azaıǵan. Ásirese avtokólik eksporty úlken zardap shegýde. IJО́ 2011 jylǵydan da birneshe ese quldyrady. Sońǵy statıstıkaǵa qaıta oralsaq, eldegi IJО́ 485 trln ıenge deıin tómendegen. Memlekettik oblıgasııalardyń tabysy da tómen.
Pandemııa kezinde ekonomıkanyń quldyraýy kóp memleketke tańsyq emes. Karantın sharalary kúsheıtilmese de, halyq úıde otyrǵandy jón kórdi. Sáıkesinshe, aqsha da jumsalmady. Bul óz kezeginde korporatıvti salalarǵa da áser etti. Tutynýshylar azaıǵan saıyn kompanııalardyń tabysy tómendeı tústi. Sarapshylar bul tizbektiń tyǵyryqqa tireıtinin aıtady. О́ıtkeni tipti Japonııadaǵy kóptegen iri kompanııa keleshekte jumysqa kadrlar alý máselesine kúmánmen qaraıtynyn aıtady. Búginniń ózinde iri kompanııalardyń qyzmetkerlerin tolyq qamtamasyz etýi qıyndap ketti.
Degenmen, «aýyzdy qý shóppen súrtýge» áli erte. Capital Economics táýelsiz makroekonomıkalyq zertteý agenttigi kerisinshe Japonııa ekonomıkasy pandemııadan keıin basqa ekonomıkalarǵa qaraǵanda tez qalpyna keledi dep boljap otyr. Olardyń málimetinshe, búginde ınfeksııanyń ekinshi tolqynyndaǵy Japonııada naýqastar sany kóp emes, sonymen qatar eldiń densaýlyq saqtaý júıesi qatermen betpe-bet kelip, júıeniń tıimdiligin dáleldegen. Agenttik Japonııanyń IJО́ kórsetkishi bıylǵy jyldyń úshinshi toqsanynda jaqsy betburys jasap, kelesi jylǵa deıin jaqsy náıje beredi degen pikir bildirdi.
Oń ózgeristen úkimet te úmitti. Japonııa premer-mınıstri Sındzo Abe pandemııa saldaryn jeńildetetin birqatar sharany tanystyrdy. Mamyrda ǵana karantın tártibi jeńildetilgenimen, aldaǵy ýaqytta ol taǵy kúsheıtilýi múmkin degen boljam bar. Al bul taǵy da bıznes pen saýda sektoryna teris áser etedi.
Buǵan deıin Japonııa ekonomıka mınıstri Iаsýtoshı Nıshımýra úkimettiń jospary daıyn ekenin habarlaǵan edi. «Pandemııa saldaryn joıý úshin ekonomıka men týrızmdi qutqaratyn sharalardy qabyldaýǵa daıynbyz», dedi ol málimdemesinde. Sonymen qatar jeltoqsanda premer-mınıstr Sındzo Abe de úkimettiń saýda salyǵynyń ósýinen týǵan jaǵdaıdy retteýge 120 mlrd AQSh dollaryn bólýge kelisim bergenin málimdedi.
Ázirge naqty shara retinde áleýmettik qoldaý qarastyrylǵan. Árbir japondyq úkimetten 100 myń ıen, ıaǵnı 926 AQSh dollary kóleminde járdemaqy ala alady.
Ekinshi ekonomıkaǵa ıe Qytaı da kóp uzamaı jaqsy nátıjelerimen kórinetin sekildi. О́ıtkeni basqa memleketter áli de pandemııa kesirinen bolǵan shyǵyndy sanap jatsa, Qytaı sáýir men maýsym aralyǵynda ekonomıkanyń 3,2 paıyzǵa óskenin habarlaǵan.