«Eńbek etseń emersiń» degen danalyqty berik ustanyp, ýaqytpen sanaspaı etken eńbeginiń jemisin kórip otyrǵan jandar Jetisýda da barshylyq. Agrarly óńirde qarapaıym turǵyndar eńbegi janýynyń bir sebepshisi memleketten aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryna der kezinde túrli jeńildiktermen shaǵyn nesıe berilýi bolyp otyrǵany anyq.
«Eńbek etseń emersiń» degen danalyqty berik ustanyp, ýaqytpen sanaspaı etken eńbeginiń jemisin kórip otyrǵan jandar Jetisýda da barshylyq. Agrarly óńirde qarapaıym turǵyndar eńbegi janýynyń bir sebepshisi memleketten aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryna der kezinde túrli jeńildiktermen shaǵyn nesıe berilýi bolyp otyrǵany anyq.
Naqty ómirden mysal alsaq, Talǵar aýdany, Rysqulov aýylynyń turǵyny Erlan Halyqovtyń qorasyndaǵy búıirleri torsıyp, jelinderi sútke tola syzdaǵan sıyrlaryn, baqshasynda sap túzeı ósip ábden pisken almurttarynyń áne-mine úzilip túsýge shaq qalǵanyn, aýlasynda túrli qajettilikti óteýge saqadaı saı turǵan shaǵyn traktorlaryn kórýdiń ózi bir ǵanıbet! Sebebi, bul adal eńbektiń óteýi.
Ras, bári birden úılese qoıǵan joq. Alǵashynda aýylsharýashylyq qurylymdaryna nesıe beriletindigin teledıdardan estip, ertesinde aýdandyq ákimdikke baryp mán-jaıdy surastyrǵanynda nesıe alý úshin qajetti qujattar tizimi qolyna tıgen-tin. Zańnama talabyna saı áreket etip «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy boıynsha mal sharýashylyǵyn damytý maqsatynda nebári bir aıdyń ishinde Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan 2,9 mln. teńge nesıe aldy. Sol qarjysyna satyp alǵan iri qara malynyń sany 16-ǵa jetkende kúndelikti tirlikke boı sýytpaı tereńirek oılanyp, qatardaǵy ár sıyrdan kúnine 10-12 lıtr sút saýǵansha kúnine 30 lıtrden astam maıly sút beretin sút baǵytyndaǵy «Alataý» tuqymdy sıyr satyp alýǵa sheshim qabyldaǵan edi.
Sol oıy utymdy bolyp, satyp alǵan asyl tuqymdy malyn kútimge alyp baǵa bilgendikten sútti tuqymdy sıyrlarynan kúnine 30 lıtrge deıin sút saýady. Sıyr saýý arnaıy apparatpen júrgiziledi. О́nimin almatylyq sút zaýytynyń qyzmetkerleri kúnine eki ret arnaıy kelip alyp ketedi. Sol zaýyt sharýashylyqty tońazytqyshpen, súttiń maılylyǵyn anyqtaıtyn qural-jabdyqtarmen qamtyǵany taǵy bar.
Quntty sharýa baý-baqshaǵa da nazar aýdaryp, 3,7 gektar jer teliminde alma, almurt aǵashyn, sondaı-aq, 1 gektar jerge kartop ósiredi. Sharýashylyqtyń jumysyn otbasymen jabylyp atqarý baıyrǵy ádeti.
«Memleket tarapynan berilgen nesıe bizge óte jaqsy kómektesti. Endi she, bankterden beriletin nesıeniń ósim paıyzy óte joǵary. Onyń ústine olar qalalyq jerde tirkelgendikten kepildik talap etedi. Al aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qory 6 paıyz ósimmen 4,5 jyl merzimge 3 mıllıon teńgege deıin nesıe beredi. Onyń taǵy bir artyqshylyǵy bir jylǵa deıin sol qarajatyńdy aınalymǵa shyǵaryp alýǵa múmkindik berýi bolyp otyr. Sondyqtan qazir men alǵan nesıemniń tek paıyzyn ǵana ótep otyrmyn. Al negizgi qaryzdy bir jyldan keıin tóleı bastaımyn», – deıdi Erlan Halyqov.
Sharýa, sút óndirýshisi jáne memlekettik qurylymdardyń qatysýymen súttiń taýarly óndirisi Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory qyzmetiniń jańa baǵyttarynyń biri bolyp tabylady. Osyǵan baılanysty qor qyzmetkerleri sút óndirisiniń klasterlik jobasyn ázirlep, qanatqaqty rejimde Qaraǵandy oblysynda engizýde. Asyl tuqymdy mal satyp alatyn sharýalarǵa jeńildetilgen nesıelermen qatar, memlekettik sýbsıdııalar qarastyrylǵanyn aıta ketken jón.
Talǵar aýdanyndaǵy sharýashylyqty jýyrda ǵana «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ basqarmasynyń tóraǵasy Nurmuhan Sarybaev arnaıy kelip kórip, jarty jyldan beri «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy aıasynda shaǵyn nesıe berýmen aınalysyp jatqan qor respýblıka boıynsha 5 myńǵa jýyq aýyl turǵynyna10 mlrd. teńgeden astam nesıe berse, sonyń 813,4 mln. teńgesi jetisýlyq 445 jobaǵa berilgenin tilge tıek etti. Bul qýana quptarlyq jaıt. О́ıtkeni, memleket tarapynan bólinip jatqan qarajattyń qarapaıym turǵyndarǵa der kezinde berilip ári ózindik paıdasyn keltiretindigi eldi qýantady.
Nurbol ÁLDIBAEV,
«Egemen Qazaqstan».
Almaty oblysy.