Oqý jylyna daıyndyq oıdaǵydaı ma?

Elimizdegi epıdemııalyq jaǵ­daıǵa baılanysty balalardy tórt baǵytta oqytý josparlaný­da. Iаǵnı, oqýshylardyń 70 pa­ıy­z­y nemese 299 653 oqýshyǵa bi­lim berý platformasy ınternet jelisi arqyly júrgizilip, oqýmen qamtylatyn bolady. Al 20 paıyz nemese 84 471 oqýshy «Ál Farabı», «Elarna» respýblıkalyq telearnalary men oblystyq «Jetisý» telearnasy arqyly bilim almaq. Buǵan qosa shalǵaıdaǵy eldi mekenderde oryn tepken shaǵyn jınaqty 138 mektep­te sanıtarlyq talaptarǵa sáıkes oqytý júrgizilmek. Naqtysy, oblys boıynsha 7721 nemese 2 paıyz oqýshy shtattyq re­jimde oqıdy. Sondaı-aq ata-ana­lar­dyń ótinishi negizinde 5214 kezek­shi synyptar ashylyp, bas­taýysh synyptarda 34 792 bala bilim alatyn bolady.

Bıylǵy oqý jylynda Jeti­sý jerindegi mektep sany da kóbeı­mek. Qazir memleket qol­daýynyń nátıjesinde oblysta 32 bilim nysanynyń qurylysy júrýde. Onyń ishinde 23 mektep bar. Ári 4 jataqhana salynýda. Sonymen qatar «Jumyspen qamtý jol kartasy» sheńberinde jalpy somasy 27 mlrd teńge bolatyn 1500 oryndyq  taǵy 6 mekteptiń qurylysy jos­par­lanǵan. Osy tizimdegi Taldy­qorǵan qalasynda 288 oryndyq jataqhananyń, Qarasaı aýdany Áıteı aýylyndaǵy 1200 oryn­dyq mekteptiń, Kegen aýdany Saty aýylyndaǵy A.Túr­ke­baev atyndaǵy mekteptiń sport jáne májilis zaldary men as ázirleıtin bóliginiń qury­lysy tolyq aıaqtaldy. Al 1 qyr­kúıekte aımaqta sý jańa 6 mektep esigin aıqara ashpaq. Atap aıtqanda, Jambyl aýda­ny Jaı­sań aýylyndaǵy 2600 oryn­dyq bilim oshaǵy, Ile aýdany Túımebaev aýylyndaǵy, Qarasaı aýdanynyń Shamalǵan stansasy men Áıteı aýylyndaǵy, Kerbulaq aýdanynyń Qosaǵash aýylyndaǵy, Kóksý aýdanynyń Qyzyltoǵan aýylyndaǵy mektepter paıdalanýǵa beriledi. Jyl sońyna deıin Jambyl aýdanynyń Qasymbek aýylynda jáne Eskeldi aýdanynyń Abaı aýylynda 480 oryndyq 2 mekteptiń qurylysy aıaqtalady. Sóıtip, Jetisýdaǵy jańa mektep sany bıyl segizge jetpek.

Aıtpaqshy, oblys boıynsha 91 743 oqýshy qashyqtan bilim alý úshin kompıýterlik quraldarǵa muqtaj. Demek jurt kóńilinde «Qashyqtan oqýǵa qanshalyqty daıynbyz?» degen zańdy saýal týady. Osy suraqty oblys ákimine joldaǵan edik. Málim bolǵandaı, ákimdik máseleni sheshýge bilek sybana kirisken. Ásirese, az qamtylǵan otbasy balalary men jetim balalardy kompıýterlik tehnıkamen qamtamsyz etý maqsatynda qosymsha 75,6 myń kompıýter satyp alynyp, ýaqytsha paıdalanýǵa berilmek. Satyp alý jumystary júrip jatyr. Bul úshin 12,5 mlrd teńge qaralǵan. Qosymsha memleket-jekemenshik áriptestik aıasynda 20 myń kompıýter satyp alynýda. Bul iske mesenattar da kómek kórsetýge nıet bildirip otyrǵan kórinedi. Máselen «Jas arhıtektorlar men qurylysshylar» qoǵamdyq qory oblystyń az qamtylǵan otbasylardyń balalary úshin 150 kompıýter quraldaryn tegin bermek.

– Oblystaǵy sanıtarlyq epıdemııalyq jaǵdaıǵa baılanysty bıylǵy jańa oqý jyly qashyqtyqtan oqytý formatynda bastalady. Biraq qashyqtan oqytý jas urpaqqa bilim berý, ony tárbıeleý isine eshqandaı kedergi bolmaýy tıis. Ol úshin biz barlyq qajetti jaǵdaılardy jasadyq. Shtattyq rejimde bilim beretin mektepterde qatań sanıtarlyq talaptar saqtalýy tıis. Kireberisterde zalalsyzdandyrý tósenishteri, teplovızor, sanıtaızer jáne jeke qorǵaný quraldarymen qam­ta­masyz etiledi. Bul maqsat­qa 226,9 mln teńge qarjy qa­ralǵan. Sondaı-aq oqýshy­lar men muǵalimderdiń kompıý­ter­lik quraldarǵa qajettiligine, so­nymen qatar ınternet je­lisi tartylǵan eldi meken­der­ge qatysty da monıtorıng júr­gizildi. Oblysta kompıý­ter­lik tehnıkamen qamtamasyz etil­gen oqýshylar úlesi 61 pa­ıyz, ıaǵnı 242,7 myń shamasynda. Al mektepterdegi 23 678 kompıýter balalarǵa ýaqytsha paıdalanýǵa beriledi. Al az qamtylǵan otbasy balalary men jetim balalardy kompıýterlik tehnıkamen qamtamsyz etý maqsatynda qo­symsha 75,6 myń kompıýter satyp alynyp, ýaqytsha paıda­la­nýǵa beriledi. Satyp alý ju­mys­taryna 12,5 mlrd teńge qaral­ǵan. Oǵan qosymsha memleket pen jekemenshik áriptestigi aıasyn­da 5 mlrd teńgege 20 myń kompıý­ter satyp alynady, – deıdi oblys ákimi Amandyq Batalov.

Árıne, osy jerde bilim sa­la­syndaǵy sıfrlandyrýǵa qatys­ty máselege nazar aýdarý qajettigi kún tártibine shyǵady. Qazir Almaty oblysyndaǵy bilim beretin 41 625 muǵalimniń 96,4 paıyzy jańa tehnologııany tolyq meńgergen eken. Iаǵnı, us­taz­dardyń kompıýter men ın­ter­netke qoljetimdiligi osy shama­da. Al 3,6 paıyz muǵalimge bul ar­­man bolyp otyr. Jáne oblys­ta 498 pán muǵalimi jetispeıdi.

– Sıfrlandyrý baǵyty bú­gingi damý prosesine erekshe áser etip otyr. Bul talap qazir­gi jaǵdaıda barlyq salaǵa en­gi­zilýde. Sonyń ishinde bilim berý salasy da bul jumystan tys qalǵan joq. Bilimland.kz sıfrly resýrsy oblystaǵy 737 mektepte qoljetimdi. Keń jolaqty ınternetke 752 mektep, «Kúndelik» júıesine 704 mektep qosylǵan. Al oblystaǵy 732 eldi mekenniń on toǵyzynda ınternet jelisi joq. Jańa oqý jylynda atalǵan aýyldarda turatyn 886 oqýshynyń ishindegi 730 bala telearna arqyly bilim alyp, qalǵan 156 bala shtattyq rejimde oqymaq. Intenettiń qoljetimdiligi de nazardan tys qalǵan joq. «Qazaqtelekom» kompanııasy arqyly 98 mekteptiń ınternet jyldamdyǵy 4 Mbıt-ten 8 Mbıt-ke deıin ulǵaıtylmaq. Sondaı-aq ınternet jelisine qosylý úshin oqýshylarǵa 43 myń roýter qurylǵysyn satyp alý josparlanyp otyr. Jalpy oblysta jańa oqý jylynda balalardy kompıýter jáne ınternet jelisimen qamtý máselelerin sheshý úshin barlyq jaǵdaı jasalýda, – deıdi oblys basshysy Amandyq Batalov.

Qalaı bolǵanda da qashyqtan oqý shalǵaı aýdandarǵa ońaı bolmaıtyn túri bar. Ásirese, bilim alýǵa qajetti qurylǵy­lar­men qamtý jáne ınternet baılany­synyń nashar bolýy aýyl ustaz­dary men oqýshylaryna syn bolǵaly tur. О́kinishke qaraı, dál osy másele Almaty qala­sy­nyń irgesindegi Ile aýdany aýma­ǵyndaǵy mektepterde de kezdesip otyr. Máselen, Ashy­bulaq aýyldyq okrýgine qaras­ty №44 orta mekteptiń muǵa­limderi erekshe alańdaýly. О́ıt­keni, bul mektepte negizinen saıa­jaı turǵyndarynyń balalary bilim alady eken. Ári bala sany joǵary. Mektep 600 oryndyq bol­ǵanymen, oqýshy sany 2 myń­nyń ústinde eken.

 – Jańa oqý jylynda oqýshy sany 2600 balaǵa jetedi dep otyr­myz. Qazir 1 synypqa 355 bala onlaın ótinish bildirdi. Jańa oqý jylynda mektepte 145 bala kezekshi synyp­ta oqý­ǵa ótinish bildirdi. Naqty­lap aıtsaq, 1 synyptarda 130 ba­la, 2 synyptarda 15 ba­la kezek­­shi synyptarda oqı­tyn bolyp otyr. Al qalǵan oqýshylar qa­shyq­tan oqıdy. Qashyq­tan oqı­tyn oqýshylar úshin saıa­jaı­lar­daǵy ınternet baılany­sy­nyń nasharlyǵy qıyndyq týǵy­zýda. Mektepten kópbalaly, az qamtylǵan otbasy bala­laryna kompıýter berilýde. Alaı­da, ınternet nashar bolsa, kompıý­terden ne paıda? Kezek­shi synyptarǵa kabınetter daıyndalyp, muǵalimder bekitildi, – deıdi mekteptiń oqý isiniń meńgerýshisi Aqylbek Soltanqulov.

Almaty oblysy