Adamzat ataýly bir ǵana vırýstyń qaýyzynda aýa qarmap qalǵan myna zamanda toıshyldyqqa oıshyldyqpen qaraýdyń jóni bar. «Qyryqtyń biri Qydyr» dep túısingen kóne túrikterden tamyr tartqan aq dastarqannan dám tatqyzý, alqa-qotan otyra qýanyshty bólisý – berik dástúrimiz.
Babalarymyzdyń nanymdaryna sáıkes, «Qydyr» máńgilik ómirdiń qupııasyn meńgergen erekshe paıǵambar beınesinde qabyldanǵan. Jáne onyń joq-jitikterge járdem eterine qulaı ılanǵan. Osydan baryp sol kókten keler berekeni kóp bolyp jınala bóliskendi qup kórgen. Kúnkórisi tómenderge as-aýqat taratý memlekettiń moınyndaǵy boryshqa sanalǵan. Orhon jazba eskertkishterinde Kóktúrik qaǵannyń: «Ash halyqtyń qarnyn toıdyrdym, syrtyn da ton-kıimsiz qaldyrmadym» dep, tujyrymdaýy baıyrǵy bul qaǵıdattyń kórinisi. Mine, osyndaı memleket pen halyqtyń birlik-tirliginiń altyn arqaýyna aınalǵan amanattyq mindettiń, saf saltymyzdyń mán-mańyzyn qazirgideı ketirip alǵandyǵymyz – eń aldymen bılik basyndaǵylar men zııaly qaýymǵa syn. Bulaq – basynan tunbaı tur! Ulttyq qundylyqtar jaıyna qaldy. Ysyrapshyldyq pen baqtalastyq, daraqylyq pen astamshyldyq, jemqorlyq degenderińiz, tipti myna ólim shashqan pandemııa tusynda da pármendep, taırańdaı basymyzǵa shyǵyp ketti emes pe?! Bul endi búgindikke taýsylmas áńgime.
Irgeli mekemelerde basshylyq etken, qýanysh-toılardyń únemi tórinen tabylar, dáýleti de sáýleti bir basyna jeterlik Bolat esimdi azamatpen kórshilespiz. Qazir zeınetker. Budan on shaqty jyl buryn ulyn úılendirdi. Ámise toı qurmetine bólenip júrgen aǵamyz keminde úsh júz adamnyń basyn quraǵan shyǵar-aý dep barǵanbyz ǵoı. Sizge ótirik, bizge shyn, bar-joǵy júz-aq adam! Qudalary, týys-jekjattary, kórshi-kóleń men jastar. Tipti óziniń bedeldi qyzmet ornynan da eshkimdi ushyratpadyq. Ábden iriktelgen, árıne. Bárimiz ań-tańbyz, kafeniń ózi kónetoz – «Qaragóz». Yń-shyń joq. Abaı hakim aıtpaqshy, birin-biri tosyp sóılegen qonaqtar. Mundaıda kóńiliń de kóterińki, asyń da juǵymdy. Oıyń da ushqyr. Tolǵana sóılep, shyrqata án sap, arqa-jarqa boldyq ta qaldyq kútpegen jerden. Otaǵasynyń ózi de báıbishesin qoltyǵyna qysyp alyp aınala otyrǵandarmen bas túıistire syrlasyp, toıdyń sánin keltirdi. Sondaǵy bir qurdasynyń: «Áı, Bóke, ne degen áýlıe adamsyń! Biz toı jasasaq qoı, bir aı buryn ákimder men basshylardy shaqyramyz da, sonshama ýaqyt kele me, kelmeı me dep qaradaı basymyz sharadaı bolady. Ágárákı, álgiler toıǵa, qudaı ońdap kele qalsa, toı bitpeı ketip qala ma dep, esik torýyldap, júregimiz aýyryp, esimiz shyǵady! Al sen bolsań, bul qazaqta toı jasaǵan bir óziń sekildi, qudalarmen qaljyńdasyp, qudashalarmen bı bılep, aldymen óziń toılap júrsiń. Sen shaqyrsań myń adam keler edi-aý. Jaradyń endi, ozdyń bizden, ábden ozdyń!» – dep arqasynan qaqqany áli esimnen ketpeıdi.
Bul dáýirde «Toı – Táńirdiń qazynasy» degenimizde, toı ústindegi syı-syıapattan buryn izgi tilek, aq bata, otbasy arqyly jelis tartar eldikke tán bereke-birlikti aıtsaq kerek. Aǵaıyndyqty arttyrar yqsham túrdegi taǵylymdy toıǵa el ishinde betburys ta jasalyp jatyr. Buǵan ishiń jylıdy. Qur maqtan, dańǵazylyqpen jetken jerimiz belgili. Asyly, aqyl degenimiz – aqylsyz qadamdardyń kómbesi. Aqylǵa kelelik. Esjııar tirshilikke kóship, bárinen buryn Otanymyzdyń rýhtyq hám ulttyq ustynyn arttyralyq! Toıymyz da, kósh-kórkimen osy shepten tabylyp jatsa, qanekı!
Ámire ÁRIN,
Almaty oblystyq «Jetisý» gazetiniń bas redaktory