Dala mádenıetin boıyna syıdyrǵan dana halqymyzdyń dúrııa dúnıeden alǵan bir enshisi bolsa, ol – aıbarly Ata Zań. Táı-táı basqan táýelsizdiktiń buǵanasyn bekitip, qadamyna qut darytqan da sol egemen ereje. Sodan da bolar, ult tutastyǵyna uıytqy bolǵan mereıli sátti muqym qazaq merekesi men berekesine balaıdy. Bıyl Konstıtýsııamyzdyń 25 jyldyq mereıtoıy. Sonyń qarsańynda rýhanııatymyz taǵy bir tolymdy týyndymen tolyqty. Qazaq aqyndarynyń amanatyn arqalaǵan «Jyr arqaýy – Ata Zań» atty jınaq Konstıtýsııalyq Keńestiń uıytqy bolýymen jaryq kórdi.
Kúni keshe atalǵan jyr-jınaqpen qatar, Ata Zań aptalyǵy sheńberinde «Bala órgen Ata Zań» balalar sýretteri men esseler jınaǵynyń onlaın-tanystyrylymy, sondaı-aq Qazaqstan Konstıtýsııasynyń 25 jyldyǵyna arnalǵan mereıtoılyq poshta markasyn aınalymǵa engizý rásimi ótti. Bul is-sharany Respýblıkanyń Konstıtýsııalyq Keńesi Bilim jáne ǵylym mınıstrligimen, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń Nur-Sultan qalalyq fılıalymen jáne «Qazposhta» AQ-pen birlesip uıymdastyrdy.
Oǵan Konstıtýsııalyq Keńestiń tóraǵasy Qaırat Mámı, Májilis depýtaty Baqytbek Smaǵul, Qazaqstan Jazýshylar Odaǵy Nur-Sultan qalalyq fılıalynyń dırektory Dáýletkereı Kápuly, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkerleri Serik Aqsuńqaruly, halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń ıegeri Ǵalym Jaılybaı qatysyp, oramdy oılarymen bólisti.
Tikeleı kórsetilimi Konstıtýsııalyq Keńestiń saıtynda uıymdastyrylǵan tanystyrylymdy asha otyryp, Q.Mámı Konstıtýsııa eldiń damýynda erekshe oryn alatynyn alǵa tartty. Osyndaı ıgi iske atsalysqan Qazaqstan Jazýshylar Odaǵy Nur-Sultan qalalyq fılıalynyń dırektory Dáýletkereı Kápulyna shynaıy alǵysyn bildirdi.
– Egemen qazaq jerindegi búgingi beıbit zaman tatýlyq pen yntymaq, qoǵamda ornaǵan izgilik – Ata Zańymyzdyń asyl muraty. Kıeli qujattyń jasampazdyq rýhy sózden marjan tizgen jáne qylqalam ustaǵan arqaly qaýym kóńilin marqaıtyp, shabytyn shalqytatyny beseneden belgili. Búgin biz sonyń kýási bolamyz. Olardyń arasynda óskeleń urpaqtyń bolýy kóńildi erekshe marqaıtady, – dedi Q.Mámı.
Ǵasyr kerýenine ilesip, tarıh tolqynymen tutasqan danyshpan dala zańdarynyń túp bastaýy qazaq halqynyń ádet-ǵurpymen astasyp jatqandaı. Ejelgi baba muratyna altynqazyq bolǵan «Esim hannyń eski joly», «Qasym hannyń Qasqa joly», áz Táýkeniń «Jeti Jarǵysy» salt-dástúrimizben sabaqtasyp, búgingi Ata Zańymyzǵa arqaý boldy. Eńdeshe, onyń júrek tolqytyp, ómir kenebine óleńmen órnek salǵan shaıyrlardy shabyt sahnasyna alyp shyǵýy zańdy. Ataýly datany aıtpaǵanda, árbir aqynnyń qoıyndápterinde Ata Zań týraly arnaý óleńder júredi. Bul – erkindiktiń qushaǵynda balqyǵan kez kelgen qalamgerdiń aınasy.
Ras, azattyqtyń aýasyn jutqaly Ata Zań abyroıyn arqalaǵan mundaı jınaq buryn sondy shyqqan emes. Qazaq qalamgerleriniń týǵan eline arnaǵan jaqut jyrlarynyń basyn biriktirip, jas tolqynnyń patrıottyq sezimine jol salý mańyzdy is. Kórkem týyndylar kóńil tórinen qashan da oryn alady.
Konstıtýsııany ardaq tutyp, oǵan jyr arnaǵan aqyndardyń kósh basynda jyr alyby Jambyl Jabaev turýy joǵary da aıtylǵan sózimizdi salmaqtaı túsetindeı. «Altyn Zań» dep tolǵaǵan jyr jampozynyń shyǵarmasy alǵysóz esebinde de oqyrmanǵa olja. Ol az deseńiz, qazaq ádebıetiniń maıtalmandary Orazaqyn Asqar, Abdrahman Asylbekov, Serik Aqsuńqaruly, Ǵalym Jaılybaı, Qasymhan Begmanov, Nurlan Máýkenuly, Qadirbek Qunypııauly, Aqylbek Shaıahmet, Nurlan Qalqa syndy aıtýly jyr sheberleriniń týyndylary toptasqan. Kitaptyń ishki dızaıny da óte erekshe. Aqyndardyń jyrymen qatar jas sýretshilerdiń kartınalary beınelengen. Oqýshylardyń balań týyndylary kóz tarta jarqyraıdy.
Ýaqyt dúkeninde satylatyn eń asyl dúnıe – kitap. Bul pálsapany tarıh taqtasyna bederlep, ǵulama ǵasyrlar mórin qoıǵan-dy. Jer ǵalamshary jaralǵaly adamzat ómirden maǵyna izdeýmen aınalysty. Onyń birin óleń túrinde órdi, birin proza keıpinde kesteledi. Qalam ushymen dáýir qupııasyn ashýǵa tyrysty. Zamana qubylysyn zerttedi, zerdeledi. Sodan jazýdyń jańa tásilin oılap tapty. Rýhy baıydy, mádenıeti kemeldendi. Al sonyń bastaýynda táýelsizdik turdy. Al táýelsizdiktiń bir belgisi – Ata Zańymyz. Biz baba jolymen júrý arqyly óz jolymyzdy qalyptastyramyz.
«Bala órgen Ata Zań» balalar sýretteri men esseler jınaǵyna Konstıtýsııalyq Keńes pen Bilim jáne ǵylym mınıstrligi ótkizgen esse baıqaýyna jáne elimizdiń jalpy bilim beretin mektepteriniń oqýshylary arasynda respýblıka Konstıtýsııasyna arnalǵan qashyqtan ótkiziletin respýblıkalyq onlaın-sýret baıqaýyna qatysqan oqýshylardyń jeke qoljazbalary men sýretteri kirdi. Jas talanttar ártúrli tıimdi formalar arqyly elimizdiń basty quqyqtyq qujatyna ózderiniń shyǵarmashylyq jáne kreatıvti ádisterin kórsete otyryp, shynaıy kózqarastaryn bildirdi.
Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Respýblıkalyq qosymsha bilim berý oqý-ádistemelik ortalyǵynyń dırektory R.Sher óskeleń urpaqtyń quqyqtyq mádenıetin tárbıeleýdegi konkýrstyń mańyzy týraly aıtyp berdi. Nur-Sultan qalasy №32 mektep-gımnazııasynyń 6 «Á» synyp oqýshysy Qýanysh Aıagóz oǵan qatysýdan alǵan óz áserlerimen bólisti.
Baǵdarlama sheńberinde «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna 25 jyl» taqyrybynda «Estelik jáne mereıtoılyq datalar» serııaly poshta markasyn basý rásimi de ótkizildi. Markany basýdy Konstıtýsııalyq Keńestiń tóraǵasy Q.Mámı jáne «Qazposhta» aksıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasy Q.Alpysbaev júzege asyrdy. Jınaqtar Konstıtýsııalyq Keńestiń saıtynda jáne elimizdiń kitaphanalarynda qoljetimdi bolady.
Raýan QABIDOLDA,
Muhtar KÚMISBEK,
«Egemen Qazaqstan»