Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev «Iаdrolyq synaqtardan azat álem úshin chempıon» mártebesine ıe boldy. Bul sheshim BUU Bas Assambleıasynyń 29 tamyz – Iаdrolyq synaqtarǵa qarsy halyqaralyq is-qımyl kúnine arnalǵan arnaıy sessııasynda jarııalandy.
Bıyl COVID-19 pandemııasymen baılanysty BUU-nyń joǵary deńgeıdegi dástúrli is-sharasy onlaın rejiminde ótti. Otyrysty ashqan BUU Bas Assambleıasynyń 74-shi sessııasynyń tóraǵasy Muhammad Tıjanı-Bande Qazaqstannyń ıadrolyq synaqtarǵa tyıym salý baǵytyn ilgeriletýdegi jetekshi róline toqtaldy. Onyń aıtýynsha, 1945 jyldan bastap álemde 2000-nan astam ıadrolyq synaqtar júrgizilip, planeta men adamzatqa, birneshe býyn urpaqqa zor qasiret ákeldi. «BUU qurylǵannan keıin 75 jyl ótse de, ıadrolyq qaýip áli de bar, myńdaǵan ıadrolyq qarý qoımalarda saqtalyp, paıdalanýǵa daıyn», dedi BUU Bas Assambleıasynyń tóraǵasy.
BUU-nyń qarýsyzdaný jónindegi Joǵarǵy ókili Izýmı Nakamısý is-sharada BUU Bas hatshysy Antonıý Gýterrıshtiń úndeýin jetkizdi. Bas hatshy óz úndeýinde jahandyq ıadrolyq synaqtarǵa tyıym salýdyń asyl maqsatyna jetýdegi kesheýildeý úshin eshqandaı sebep joq ekenin jetkizdi jáne álem memleketterin Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý týraly shartqa qol qoıyp, ratıfıkasııalaýǵa shaqyrdy.
Izýmı Nakamısý sonymen birge qazirgi qıyn geostrategııalyq ortada halyqaralyq qoǵamdastyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy normany qýattaý úshin kúsh-jigerin arttyrýy kerektigine toqtaldy. Iаdrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý sharty uıymynyń atqarýshy hatshysy Lassına Zerbo Qazaqstannyń ıadrolyq qarýsyz álem qurýdaǵy jahandyq kúsh-jigerge qosqan erekshe úlesin eskerip, Nursultan Nazarbaevqa jańa mártebe berý týraly bastama kóterdi. Elbasynyń 1991 jylǵy 29 tamyzda álemniń eń iri ıadrolyq polıgondarynyń biri – Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý týraly sheshimi ıadrolyq synaqtarǵa alǵashqy zańdy tyıym retinde tarıhta qalǵany málim. Sondaı-aq Prezıdenttiń polıgondy jabý týraly Jarlyǵy halyqaralyq kúndi belgileýde de mańyzǵa ıe.
BUU Bas Assambleıasynyń arnaıy sessııasynyń barysynda Elbasy N.Nazarbaevtyń is-shara qatysýshylaryna úndeýin Qazaqstannyń Syrtqy ister mınıstri Muhtar Tileýberdi oqydy. «1991 jyly táýelsizdik alǵannan keıin Qazaqstan planetadaǵy eń qýatty ıadrolyq qarýdyń tórtinshi arsenalynan bas tartý sheshimin óz erkimen tańdady. Tarıh bul qadamnyń durystyǵyn rastady – biz jarqyn mysalmen beıbit jolmen progress pen órkendeýge bet alýǵa bolatynyn kórsettik», delingen Elbasynyń úndeýinde.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti halyqaralyq qoǵamdastyqqa Qazaqstannyń úlgisimen júrýge jáne ıadrolyq essizdikti toqtatý úshin kúsh biriktirýge shaqyrdy. «Men Amerıka Qurama Shtattary, Reseı, Qytaı jáne Eýropalyq odaqtyń basshylary planetanyń bolashaǵy úshin erekshe jaýapkershilikte dep sanaımyn. Eger osy tórtjaqty formatta sammıt ótetin bolsa, onda onyń basty taqyryptarynyń biri ıadrolyq qarýdy kezeń-kezeńimen jáne proporsıonaldy túrde qysqartý týraly kópjaqty kelisimdi ázirleý bolýy kerek dep senemin. Qazaqstan osy sammıtke óz alańyn usynýǵa daıyn», dedi Elbasy óz úndeýinde.
Bastamashy top «Chempıon» mártebesin ıelengen tulǵalar ıadrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý shartyna qol qoımaǵan memlekettermen maqsatty aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizetinine senimdi. Sonymen qatar olar uıymdaǵy yntymaqtastyqtyń artyqshylyqtary týraly túsinikterin jaqsartý, Qazaqstannyń ıadrolyq ınfraqurylymyn óz erkimen bólshekteý sekildi ozyq tájirıbelerimen bólisedi.
Fınlıandııanyń eks-prezıdenti Tarıa Halonenge de osyndaı mártebe berildi. «Chempıondar», sondaı-aq ıadrolyq synaqtarǵa jappaı tyıym salý sharty uıymynyń ataqty tulǵalar tobynyń músheligine kiredi.
Bas Assambleıanyń otyrysyna qatysýshylar Qazaqstanǵa ıadrolyq qarýdy taratpaýdaǵy jetekshi róli úshin alǵys bildire otyryp, bul máseleni halyqaralyq qoǵamdastyqtyń nazarynda ustaýdyń, sondaı-aq kópshilik jyl saıyn Qazaqstan bastamashylyq etetin Halyqaralyq ıadrolyq synaqtarǵa qarsy is-qımyl kúnin atap ótýdiń mańyzyn sóz etti.