Qazaqstan ekonomıkasynyń ósýi men órkendeýine búıirden qadalyp, adymyn ashqyzbaı turǵan eń basty máseleler – sybaılas jemqorlyq pen joldardyń syn kótermes jaǵdaıy dep aıtýǵa bolady. Jyl saıyn jóndeýine mıllıardtap qarajat bólinetin joldar 2-3 jylǵa ǵana shydap, qaıta jóndeýdi qajet etip jatady. Sóıtip qaıran aqsha jelge ushyp, rásýa bolyp jatyr. Onyń sebebin aıta berse tolyp jatyr. Sonyń biri – aýyr júk mashınalarynyń joldy búldirýi. Biraq júk mashınalary júıtkip júretin damyǵan shetelderdiń joldary nege búlinbeıdi degen suraqty jolshylar ózderine qoımaıdy.
Salynǵan jáne jóndelgen jol sapasyn tekserýdi jeke adamdar, depýtattar, BAQ ókilderi qatysatyn qoǵamdyq baqylaý qolǵa alady dep aıtylǵaly qashan... Biraq sonda da tıimdilik baıqalmady. «Baıaǵy jartas – bir jartas», mıllıardtaǵan aqsha dalaǵa shashylýda. Árıne qatań baqylaý bolmaǵan soń solaı bolady. Buryn salynǵan joldardyń sapasyn qarjy-baqylaý qyzmeti tekseretin. Olar salynǵan joldaǵy asfalttyń, qıyrshyq tastyń, qumnyń qalyńdyǵy jobalyq qujattamaǵa sáıkestigin anyqtaıtyn. Juqa salynsa tıisinshe qansha qarajat jolǵa salynbaı, jelge shashylǵanyn anyqtap, tıisti sharalar qoldanylatyn. Qazir ondaı baqylaý umyt bolǵan.
Jýyrda Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimdiginde jol máselesine arnalǵan otyrys boldy. Árıne jol máselesindegi jetistikter aldymen aýyzǵa alynyp, jol jóndeýge bólingen qarajattyń jyl saıyn ósip kele jatqany aıtyldy. Oblysta 9 myń shaqyrymdaı tas jáne qıyrshyq tas tóselgen joldar bar. Sońǵy úsh jylda ony jóndeýge 92 mlrd teńge bólingen. Bul qarajat 95 myń turǵyny bar 133 eldi mekenniń 2150 shaqyrym jolyn jóndeýge jetedi.
Aýdandar boıynsha aıtatyn bolsaq, sonyń 10 mlrd teńgeden astamy Aıyrtaý aýdanynyń joldaryna bólinip, 300 shaqyrymdaı jol jóndelgen. Bul aýdanda týrıstik nysandar kóbirek. Sondyqtan Aıyrtaý joldaryna aldymen nazar aýdarylǵan. Sondaı-aq Maǵjan Jumabaev, Ǵabıt Músirepov, Tımırıazev aýdandarynyń joldaryna 5-8 mlrd teńge aralyǵynda qarajat bólinip, ár aýdanda 150-200 shaqyrymnan joldar jóndelgen.
Soltústik óńirdiń joldaryna 2017 jyly barlyǵy 22,5 mlrd teńge bólinse, bıyl bul bir jarym esege artyp, 37 mlrd teńgege jetti. Bul 1 myń shaqyrym joldy qamtıdy. Oblys ákimi Qumar Aqsaqalov bul 117 myń turǵyny bar 150 eldi mekendi qamtýǵa jetetinin aıtty. Aldaǵy josparda aýyldardyń ishindegi joldardy jóndeýge de kóńil bólinbek. Bul másele kópten umyt qalǵan edi. Sondyqtan atalǵan bastamaǵa aýyl turǵyndary alǵys aıtary sózsiz. Osy baǵytta 74 joba iske asyrylmaq. 2017 jyly buǵan bar-joǵy 50 mln teńge bólinse, bıyl 5,8 mlrd teńgege jetken. Bul ásirese Talshyq, Smırnov, Býlaev, Beskól, Mamlıýt, Taıynsha sııaqty aýdan ortalyqtarynyń turǵyndaryn qýantary sózsiz. Sonymen birge buryn aýdan ortalyqtary bolǵan Korneevka, Blagoveshenka, Sokolovka, Kellerovka sııaqty aýyldardyń turǵyndary da buǵan qýanýda. О́ıtkeni bul eldi mekenderdiń joldaryn jóndeý máselesi múlde umytylǵan.
Jol máselesindegi taǵy bir problema – jóndeý mamandarynyń jetispeýshiligi. Ákim osy máselege nazar aýdaryp, olardy daıyndaý isine tıisti qyzmetterdiń nazar aýdarýy kerektigin tapsyrdy.
Osynsha jumys atqarylyp jatqany árıne kóńilge qýanysh uıalatady. Biraq sapa máselesiniń sheshýi qalaı bolmaq? Sapasyz istelgen joldar tek júıkege tıedi emes pe? Bul másele týrasynda Q.Aqsaqalov byltyrdan beri «Sapaly jol» jobasynyń iske asyrylyp jatqanyn jetkizdi. Osy joba boıynsha tekseris júrgizýshiler «Kaz Fortıs» JShS jóndeý júrgizgen joldardyń arasynan Zagradovka aýylyna kireberis joldan, «Presnovka – Blagoveshenka – Qaırakól» trassasynan jáne t.b. kemshilikter tapqan. Sondaı-aq «Novınteh» JShS júrgizgen «Elenovka – Aryqbalyq – Chıstopole – Taıynsha» joldarynan kóptegen olqylyqtardy áshkerelegen. Budan basqa merdigerlerdiń de jumysynan kóptegen aqaý tabyldy. Qazir oblystyq ákimdik atalǵan merdigerlerdi sotqa berip, sapasyz jolǵa jumsalǵan qarajatty óndirip almaq.
Soltústik Qazaqstan oblysy