Búgingi tańda qurylys materıaldary ındýstrııasy belsendi damýda. О́ńdeýshi ónerkásip kóleminde osy sektordyń úlesi 6%-dy quraıdy. Respýblıkada qurylys ónimderin óndirýmen 2067 kásiporyn (2019 j.) aınalysady, olardyń sany 29 myńnan asady. Bul rette qurylys salasyna degen qajettilik qurylys salasyn damytýmen birge artyp keledi. Bul týraly IIDM baspasóz qyzmetine Egemen.kz silteme jasaı otyryp habarlaıdy.
Sońǵy 11 jylda (2008 jyldan 2019 jylǵa deıin) qurylys jumystarynyń kólemi 2,5 esege (1,7 trln teńgeden 4,4 trln teńgege deıin) ulǵaıdy. Qurylys salasynyń ósý serpini "Nurly jer", "Nurly jol" memlekettik baǵdarlamalary, Jumyspen qamtýdyń jol kartasy, IIDMB sheńberinde aýqymdy ınvestısııalarmen, iri áleýmettik-mádenı is-sharalardy iske asyrýmen negizdelgen. Qurylys salasynyń qarqyndy damýynyń arqasynda qurylys materıaldary óndirisiniń kólemi 3,3 esege artty.
QR Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq isteri komıtetiniń tóraǵasy Marhabat Jaıymbetovtyń aıtýynsha, qurylystaǵy qazaqstandyq qamtý úlesin arttyrý úshin normatıvtik retteý júrgizilýde. Búgingi tańda qajetti quqyqtyq baza quryldy, onda bıýdjet qarajaty esebinen qarjylandyrylatyn jobalar boıynsha qazaqstandyq qurylys materıaldaryn qoldaný mindettelgen. Bul JSQ-ǵa salynǵan otandyq materıaldardy ımporttyq materıaldarǵa negizsiz aýystyrýdy azaıtady, sondaı-aq qurylys jobalarynda jergilikti qamtýdy saqtaý boıynsha tehnıkalyq qadaǵalaý men tapsyrys berýshilerdiń jumys tıimdiligi men jaýapkershiligin arttyrady.
"Qazirgi ýaqytta qoldanystaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilerge qazaqstandyq qamtý úlesin arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar ózgerister engizildi. Tapsyrys berýshilerge jobalaý tapsyrmasynda taýarlardyń, jumystardyń, kórsetiletin qyzmetterdiń jáne olardy jetkizýshilerdiń derekqoryna engizilgen qazaqstandyq óndiristiń qurylys materıaldaryn, jabdyqtaryn, buıymdary men konstrýksııalaryn qoldanýdy engizý mindettemeleri qarastyrylǵan. Budan basqa, normatıvtik quqyqtyq aktilerge merdigerlerdi qazaqstandyq mazmundaǵy qurylys materıaldary men jabdyqtaryn qoldanýǵa, Tapsyrys berýshilerdi portalda jıyntyq vedomost jarııalaýǵa, tapsyrys berýshilerdi qazaqstandyq óndiristiń qurylys materıaldary men jabdyqtaryn qoldaný boıynsha merdigerdi baqylaýdy júzege asyrýǵa mindetteıtin ózgerister engizildi", dep habarlady Marhabat Jaıymbetov.
Sonymen qatar, ol atap ótkendeı, qoldanystaǵy normatıvtik quqyqtyq aktilerdi jetildirý jumystary jalǵasatyn bolady.
Qurylys merzimderiniń kidirýine jol bermeý maqsatynda normatıvtik quqyqtyq aktilerge otandyq qurylys materıaldaryn jobalaý-smetalyq qujattamada (JSQ) ımporttyq materıaldarǵa aýystyrý úshin túbegeıli negizderdi belgileý bóliginde túzetýler engiziledi.
Osylaısha, atalmysh túzetýler qabyldanǵannan keıin qurylys materıaldarynyń JSQ-ǵa aýystyrý, eger óndiris kólemi qazaqstandyq óndiristiń qurylys materıaldarynyń qajetti qajettiligin jappasa, sondaı-aq JSQ-ǵa sáıkes qundyq kórsetkishterden aspaı, tehnıkalyq sıpattamalarǵa sáıkes kelgen jaǵdaıda, qazaqstandyq óndiristiń qurylys materıaldarynyń óndirisi bolmaǵan nemese toqtatylǵan (joıylǵan) óndirister bolǵan jaǵdaıda múmkin bolady.
"QazIndustry" Qazaqstandyq ındýstrııa jáne eksport ortalyǵy" AQ jergilikti qamtýdy damytý jáne monıtorıngileý dıreksııasynyń basshysy Qaırat Joldybaevtyń aıtýynsha, júrgizilip jatqan keshendi jumystyń qorytyndysy retinde retteletin satyp alýlarda satyp alynǵan qurylys materıaldary men buıymdaryndaǵy jergilikti qamtýdyń úlesi búginde oń serpindi kórsetip otyr.
Máselen, 2016 jyly qurylys ónimin satyp alý somasy 64,3 mlrd teńgeni, jergilikti qamtý – 13,7 mlrd teńgeni (21,4%), 2017 jyly – 69,1 mlrd teńgeni, jergilikti qamtý – 15,5 mlrd teńgeni (22,4%), 2018 jyly – 116,8 mlrd teńgeni, jergilikti qamtý – 26,0 mlrd teńgeni (22,3%), al 2019 jyly – 26,0 mlrd teńgeni (22,3%) qurady. Jalpy, 2016 jyldan bastap 2019 jylǵa deıingi kezeńde jergilikti qamtý úlesiniń ósýi 7,8%-dy kórsetti.
Qurylys obektileriniń sapasyn baqylaýdy kúsheıtý jáne qurylys prosesteriniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etý sheńberinde "E-qurylys" biryńǵaı aqparattyq júıesin engizý boıynsha jumys júrgizilýde. Bul qajetti atqarýshylyq tehnıkalyq qujattardy odan ári túzetý múmkindiginsiz tikeleı júıede qalyptastyrý jolymen qaǵaz qujat aınalymyn edáýir qysqartýǵa múmkindik beredi. Bul júıeni ónerkásiptik paıdalanýǵa engizý 2021 jyldyń sońyna qaraı josparlanyp otyr. Búgingi tańda "E-qurylys" baj atrıbýty bolyp tabylatyn memlekettik sáýlet-qurylys baqylaý organdaryna tehnıkalyq qadaǵalaýdyń aı saıynǵy esepterin berý rásimi avtomattandyryldy.