«Jany ashymastyń qasynda basyń aýyrmasyn», deýshi edi úlkender. Munyń aqıqat ekeni qaýipti indet qos ókpeden qysyp, jurt aýyryp jatqanda baıqaldy. Júregi etten jaralyp, meıirim men izgiliktiń qaınar bulaǵynan nár alǵandar naýqastar qınalǵan kezde paıdakúnemdiktikti emes, qaıyrymdylyq oılaýshy edi ǵoı. Árıne, dertine shıpa izdegenderge kómek qolyn sozǵandar az bolmady. Alaıda indettiń betin qaıtarar dári-dármek pen qorǵanysh quraly – betperdeni óz baǵasynan áldeneshe ese qymbatqa satqan bezbúırekterdiń óreskel áreketine ne dersiń?
Qý qulqynnyń qamyn kúıttegender sertıfıkattalmaǵan dári-dármekterdi lısenzııasyz satýdyń Ákimshilik quqyqbuzýshylyq kodeksiniń 426-babyna (Farmasevtıkalyq qyzmettiń jáne dárilik zattar men medısınalyq buıymdardyń aınalysy salasynyń qaǵıdalaryn buzý) qaıshy ekenin bilmedi deý ábestik bolar. Dál osy derekke mysal keltirer bolsaq, kóldeneń tabysty oılaǵandar somasy 244 myń teńgeni quraǵan reseılik dári-dármek ónimderin satqan. Alaıda «Plavıks», «Azıtramısın», «Ingavırın 90», «Parasetamol», «Tavınık», «Trombo ASS», «Kardıomagnıl» dárileri elimizdiń farmasevtıkalyq uıymdarynda tirkelmegen eken. Sol sebepten, oblystyq ekonomıkalyq tergeý departamenti bul dári-dármekterdi tárkiledi.
Dárihanalardaǵy dári baǵasynyń qymbattyǵy turǵyndardyń ashý-yzasyn týdyrdy. Ony turǵyndar áleýmettik jelilerde dúrkin-dúrkin jazyp jatty. Tipti óńirdegi sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmetke júginip, shaǵym túsirýge májbúr boldy. Osyǵan oraı jemqorlyqqa qarsy qyzmet, «Atyraý – adaldyq alańy» jobalyq keńsesi, farmasevtıkalyq baqylaý jáne Atyraý qalalyq ákimdiginiń qyzmetkerlerinen quralǵan monıtorıngtik top birneshe dárihanaǵa tekserý júrgizdi. Sol tekserýde ne baıqaldy deısiz? «Baızar» saýda oıyn-saýyq ortalyǵyndaǵy «Zelenaıa» dárihanasy «Kanefronnyń» bir danasyn 335 teńgege, «Flemoksın Solıýtab» preparatynyń baǵasyn 152 teńgege ósiripti. «Na Gýrevskoı» dárihanasy da «Sefazolın» dárisiniń baǵasyn qymbattatyp jibergen.
Turǵyndar koronavırýs pen ókpe qabynýynyń ilmegine ilinip jatqanda dári-dármek pen medısınalyq betperdeni tyǵyp satyp, zańsyz tabysqa kenelýdi kózdegen pysyqaılardyń qatarynda jekelegen turǵyndar da kezdesti. Oblystyq Polısııa departamenti baspasóz qyzmetiniń málimetine qaraǵanda, Atyraý qalasynyń 26 jastaǵy turǵynynyń páterin tekserý kezinde ıngavırın (5000 teńge), deksametazon vıal (4000 teńge), azıtromısın (2000 teńge), deksametazon (2000 teńge), lıdokaın býfýs (1000 teńge), metronıdozol (1000 teńge) dári-dármekteri tabyldy. Ol bul dárilerdiń barlyǵyn qymbat baǵamen satypty.
Mundaı derekterdi oblys prokýrorynyń ókimimen quqyq qorǵaý jáne memlekettik organdar qyzmetkerlerinen qurylǵan jumys toby dárihanalardy tekserý kezinde anyqtady. Jumys toby dári-dármekti shekti baǵadan asyra satqan 30 derekti áshkere etti. Osyndaı zańsyz áreketke barǵan segiz dárihananyń árqaısysyna 361 140 teńge kóleminde aıyppul salyndy.
– Prokýratýranyń úılestirýimen quqyq qorǵaý organdary dárilik zattar men medısınalyq buıymdardyń zańsyz aınalymyna qatysty alty derekti anyqtady. Onyń ishinde dári-dármekti qymbat baǵamen úıden zańsyz jáne tıisti tirkeýsiz satý bar. Tekserý kezinde zańsyz aınalymnan 7 500 dárilik preparat, 180 myń medısınalyq betperde alyndy, – dep habarlady oblystyq prokýratýranyń baspasóz qyzmeti.
Atyraýda indet dendegende medısınalyq betperde de qasqaldaqtyń qanyndaı qat dúnıege aınalyp, qapelimde taptyra qoımady. Onyń baǵasy keıbir dárihanalarda 500 teńgege jetti. Osyndaı urymtal sátti óz paıdasyna jaratýdy oılaǵandar betperdeni tyǵyp satýǵa kóshti. Máselen, oblystyq polısııa departamentiniń qyzmetkerleri 10 shildede shahardaǵy «Leshoz» shaǵyn aýdanynda eki er adamdy ustady. Olar osyndaǵy ǵımarattyń birinde medısınalyq betperdelerdi lısenzııasyz ári qymbat baǵaǵa satypty. Ustalǵandardan
137 500 medısınalyq betperde tárkilendi. «Avangard» shaǵyn aýdanynda turatyn taǵy bir turǵynnyń páterinen 43 myń medısınalyq betperdeni tapty.
Al mobıldi toptar karantındik shekteýlerdi buzǵandardy álsin-álsin anyqtady. Máselen, bir aptada jabyq ǵımarattarda betperde taǵý rejimin, áleýmettik qashyqtyqty saqtamaý sekildi ózge de talaptardy buzǵandarǵa 8,3 mln teńgeniń 47 ákimshilik isi qozǵaldy. Jeke tulǵalarǵa 24, orta jáne shaǵyn kásipkerlik sýbektisine (19 dúken, 2 kólik jóndeý ortalyǵy) 23 aıyppul salyndy. Tek Atyraý qalasynda bazarlar, sýpermarketter men turǵyn úılerde ornalasqan dúkenderde betperde taqpaǵan 17 jeke tulǵa 30 aılyq eseptik kórsetkish mólsherindegi aıyppul jazasyna tartyldy. Al Jylyoı aýdanynda karantın talabyn saqtamaǵandar aıyppul arqalady. Onyń ishinde 7 jeke tulǵa, 4 shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektisi bar.
Oblystyq taýarlar men qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý departamentiniń málimetinshe, mobıldi toptar kelesi aptada saýda, servıstik qyzmet kórsetetin 1243 nysanǵa reıd júrgizdi. Reıd kezinde jeke tulǵalar men shaǵyn jáne orta kásipkerlik nysandaryna qatysty 29,5 mln teńgeniń 106 ákimshilik isi qozǵalypty. Sonyń ishinde nysandarda qyzmetin kórsetý kezinde karantın talabyn buzǵan 42 jeke tulǵaǵa aıyppul salyndy. Jeke tulǵalarǵa salynǵan aıyppuldyń jalpy somasy 2 mln 291 myń teńgeni qurady. Sondaı-aq 36 azyq-túlik dúkeni men 4 qoǵamdyq tamaqtandyrý ornynyń, bir kompıýterlik oıyn klýby men mobıldi baılanys dúkeniniń, 4 kólik jóndeý ortalyǵy men bir qurylys dúkeniniń, 3 janarmaı quıý stansasy men taǵy bir sýpermarkettiń ıesine ákimshilik shara qoldanyldy.
Árıne, mundaı derekter óte kóp. О́ziniń de, ózgeniń de ómirine qaýip tóndirer indetti eskermeı, úılený toıyn, týǵan kún keshin ótkizip jatqandar áli de kezdesip otyr. Teginde karantındik rejimdi buzatyndar men qaltasyn kóldeneń tabyspen toltyrýdy kóksegenderdiń júregi etten emes, quddy temirden jaratylǵan ba, dersiń. Áıtpese qaýipti indetke shaldyqqan naýqastar ólim aýzynda jatqanda, dári-dármekti eselengen baǵamen satýǵa dáti qalaı shydaıdy?..
Atyraý oblysy