Qytaı óziniń ıadrolyq arsenalyn kóbeıtýdi josparlap otyr. Taıaýda Pentagon osyndaı málimdeme jasady. Eki el arasyndaǵy daǵdarys resmı Beıjińdi osyndaı qadam jasaýǵa ıtermelep otyrǵan tárizdi.
Qazirgi tańda Qytaıda shamamen 300-den astam oqtumsyq bar. Biraq Halyqaralyq beıbitshilikti zertteý ınstıtýtynyń (SIPRI) esepteýinshe, ony eshqaısysy birden qoldanýǵa daıyn emes. О́tken aptada Pentagon oqalylary AQSh Kongresinde jyldyq baıandama jasap, Qytaıdaǵy oqtumsyqtardyń naqty sanyn málimdedi. Olardyń esepteýinshe, Qytaıdyń ıadrolyq arsenalyndaǵy qarý sany 200-ge jetpeıdi.
Biraq Beıjiń bıliginiń syrtqa syr shasha bermeıtinin eskersek, eldegi ıadrolyq qarý sany áldeqaıda kóp bolýy yqtımal. AQSh-tyń shendi ofıserleri bul eldegi shıkizat qory ıadrolyq arsenal sanyn eki eseleýge jetedi dep esepteıdi. Sondaı-aq oqtumsyqtardy jerden de, sýdan da, áýeden de atýǵa kúsh salmaq. Pentagonnyń da dabyl qaǵyp otyrǵany osy.
Jyl basynda Global Times gazeti Beıjiń bıligi jaqyn arada oqtumsyqtar sanyn myńǵa kóbeıtýge ázir dep aqparat taratqan-dy. Sonymen qatar áýe-sý-jer úshtigine de basymdyq berýdi kózdeıdi. Búginde jerden jáne sýdan ballıstıkalyq zymyran ushyrýǵa qabiletti. Endigi jetpeı turǵany – áýe arqyly ballıstıkalyq raketa jiberý. Degenmen byltyrǵy qazan aıynda Qytaı bıligi H-6N bomba tasyǵysh zymyranyn tanystyrǵan bolatyn.
Keler jylǵy aqpanda The New START dep atalatyn strategııalyq shabýyldaý baǵytynda qarýlanýdy boldyrmaý jónindegi Reseı men AQSh arasyndaǵy kelisimniń merzimi aıaqtalady. Esterińizge sala keteıik, The New START shartyna 2010 jyly osy eki eldiń sol kezdegi basshylary Barak Obama men Dmıtrıı Medvedev qol qoıǵan edi. Soǵan sáıkes, oqtumsyqtar sany 1550-ge deıin, qurlyqaralyq ballıstıkalyq zymyrandar, súńgýir qaıyqtardaǵy ballıstıkalyq zymyrandar jáne aýyr bombalaýshylar sany 700 danaǵa deıin qysqartylýy tıis.
Qytaı negizi ıadrolyq qarýdy taratpaý jónindegi eshqandaı kelisimge múshe emes. Osyǵan baılanysty resmı Vashıngton AQSh pen Reseı arasyndaǵy ıadrolyq qarýǵa qatysty kelisimge Qytaıdy da kirgizýdi kózdeıdi. Áıtse de, mundaıǵa Sı Szınpın ákimshiligi kónýi ekitalaı. Degenmen, kommýnıstik partııa ókiliniń biri suhbattarynyń birinde AQSh oqtumsyqtar sanyn edáýir qysqartsa ǵana Beıjiń bıligi kelisim ústeline otyrýy múmkin degen syńaıda áńgime aıtyp qaldy.
Pentagon bekerge qaýiptenip otyrǵan joq. Taıaýda Qytaı basshysy Sı Szınpın ulttyq qorǵanys pen qarýly kúshterdi jańǵyrtýǵa jáne damytýǵa basymdyq beretinin málimdegen. Onyń aıtýynsha, qytaılyq kelbetti saqtap, ulttyq qundylyqty nyǵaıtý úshin damýmen birge qorǵanys salasyna da kóńil bólinýi tıis. Sondyqtan memlekettiń keleshegin aıqyndaý maqsatynda ásker salasyn kúsheıtpek.
Sondaı-aq ulttyq qorǵanys pen qarýly kúshterdi jańǵyrtý eldiń jańǵyrý úderisine saı bolýy tıis. Ári áskerı múmkinshilik ulttyq strategııalyq qajettilikke jaýap berýi qajet. Budan bólek, Sı Szınpın Qytaı kommýnıstik partııasy árdaıym myǵym ulttyq qorǵanys pen áleýetti qarýly kúshter qalyptastyrýǵa erekshe kóńil bólip kelgenin jetkizdi.
Endi jańa baǵytqa qadam basyp, qytaı áskerin álemdik deńgeıge shyǵarýǵa kúsh salmaq. Aldaǵy jospar boıynsha ulttyq qorǵanys pen qarýly kúshterdi damytýǵa baǵyttalǵan jańa strategııa 14 jylǵa arnalǵan. Osy baǵdarlama aıasynda kásibı ásker qurýǵa basymdyq beriledi.
Áıtse de, Aq úı tarapy da qol qýsyryp otyr deýge kelmes. The Washington Post gazeti AQSh prezıdenti Donald Tramp Nevadadaǵy ıadrolyq synaq alańyn qaıta jandandyrýǵa nıetti ekenin jetkizgen. Onyń ústine, AQSh prezıdentiniń qarýlaný jónindegi arnaıy ókili Marshal Bıllıngslı eldiń qarsylastaryn kez kelgen sátte tuqyrtyp, atom bombasyn tastaýǵa ázir ekenin málimdedi. Buǵan qosa, keler jyly Aq úı ıadrolyq qarýǵa arnalǵan bıýdjet qarjysyn 37,3 mlrd dollardan 44,5 mlrd dollarǵa kóbeıtýdi josparlap otyr.