...Osydan biraz ǵana ýaqyt buryn Sport kúni qarsańynda bolǵan áńgime kezinde Mádenıet jáne sport mınıstri Aqtoty Raıymqulova mynadaı aqparat aıtyp, júrekti aýnatyp túsirdi: «Búgingi biz áńgime ótkizip otyrǵan jekpe-jek saraıyn, amanshylyq bolsa, sporttaǵy batyrymyz, eńbektegi erimiz Jaqsylyq Úshkempirov aǵamyzdyń atymen ataıtyn bolamyz! Bul usynysty Parlamentimiz de, Prezıdentimiz de qoldap otyr!».
...Jaqsylyq ómirde tym qarapaıym, artyq maqtanǵa, óz atyn shýlap aıtýǵa qarsy bolǵan sırek erlerdiń biri. Biz ómirde 45 jyl qatar júrip, talaı áńgimelestik te, talaı syrlastyq ta, sol kezderi ózin elden bólip ataýǵa qarsy bolǵanyna kýámin. Sonaý Almaty oblysyndaǵy Myńbaev aýylyna sporttyq keshen salyp, sonyń ashylýyna shaqyrǵanda da ǵımarattyń mańdaıshasyna óz atyn jazý-jazbaýdy kóp talqyladyq... Iаǵnı myna tosyn, biraq júrek terbeter habarǵa Jaqańnyń qatysy bar-joqtyǵy meni qatty tolǵantty...
Jaqsylyq ekeýmizdiń bir aýyldan qyz alǵan bajalyǵymyz bar. Onyń ústine dospyz. Odan da emes bolar, Jaqańnyń balalary meni kórse únemi ákesin kórgendeı júzderi jylyp, qýana amandasyp turady. Ásirese úlken uly Jandos maǵan óz balamdaı jaqyn. Kezinde úsheýimiz bir jolyqqanda, Jaqań Jandosqa: «Myna Nesip aǵań da seniń ákeń bolady. Kezdesken saıyn meni kórgendeı bop tur!» degeni bar. Sodan beri men Jandosty «Jandosjan nemese balam» deımin, al ol menimen telefon arqyly baılanyssa da ákesindeı erekshe syılaı sóılesip turady.
Sol Jandos taıaýda, ákesin máńgilik mekenine ornalastyrǵan soń maǵan habarlasyp, mynadaı ótinish aıtty. «Aǵa, kimnen shyqqanyn bilmeımin, elordadaǵy Jekpe-jek saraıyna ákemniń atyn berý jaıly áńgime bolyp jatyr. Joǵarydan bir aǵamyz Prezıdenttiń atyna hat joldaýǵa aqyl berdi. Sol hatty Siz jazasyz ǵoı!» degeni. «Árıne, balam, dedim men, – kezinde Qazaqstannyń Eńbek Erine usynǵanda da men ózim bastap, «SPORT» gazetinde maqala jarııalap, ony kópshilik bolyp talqylap, qoǵamdyq pikir týdyrdyq qoı. Keıinnen Jaqańnyń qolǵanaty bop júrgen Samat balamnyń ótinishimen el Prezıdentiniń atyna hat ta jazyp berdim, muny da jazamyn balam!» dedim.
Hatty jazyp berdim. Joǵaryǵa hat ketti. Bir jolyqqanda Jandostan suradym bul kimniń usynysy dep. «Bilmeımin, aǵa, – dedi Jandos, – qalaı bolǵanda da qatty qýanyp júrmiz». Araǵa kún salyp, Jandosqa taǵy suraq qoıdym: «Jandosjan, tiri kúninde ákeń osyndaı nemese osyǵan uqsas oıyn, armanyn aıtýshy ma edi?». «Joq, aǵa, ákem mundaı máselelerdi kótermeıtin bizben...». «Sonda da bolsa, Jandosjan, Jaqań senimen kóp syrlasatyn, saǵan kóp úmit artatyn, ne aıtsa da saǵan aıtýy múmkin-aý osy...» dedim, sońynan qalmaı. «Aǵa, osy Jekpe-jek saraıy salynyp jatqanda ákem ony talaı kórdi, ákeme saraıdy shaqyryp kórsetti de... О́tken jyly saraıdyń saltanatty ashylýy bolǵanda da ákemdi arnaıy shaqyrdy. Saraı ashylýynda el Prezıdenti boldy. Sol saltanattan ákem tereń oıǵa berilip oraldy.
Bir ońasha qalǵanda maǵan «Balam, saraı tamasha eken! Shirkin elordadaǵy osyndaı sporttyq keshenge atyń berilse ne arman bar! О́lseń de sol atyńmen jas urpaqqa úlgi-ónege bolasyń ǵoı!» dep kúrsingendeı, tereń dem alyp aıtqany ras. Byltyr kúzde ákem elordaǵa kelgen. Sol joly qala ákimi Altaı Kólginov myrzanyń qabyldaýynda boldy. Shaqyrdy ma, ózi surandy ma bilmeımin. Sol kezdesýden úıge qos qanatyn qaǵyp keldi de maǵan: «Balam, qala ákimi maǵan Jekpe-jek saraıyna atymdy beretinderin aıtty! Qýanyshymda shek joq!» dep kózine jas alǵandaı boldy. Bul joly áńgimeni kim birinshi bop qozǵaǵany maǵan belgisiz bop qaldy».
«Al Jandosjan, ákeńde mundaı minez, muńdylyq, kúırektik buryn joq edi, sen ne baıqadyń keıingi jyldary?» dep suradym. «Iá, aǵa, durys aıtasyz, ákem ne oılasa da ishinde saqtaıtyn. Tek... osy 2019 jyl bastalǵaly ózinen-ózi muńdanyp, bizdiń erteńimizdi oılap, bolashaqqa degen aqyl-keńesterin jıi aıtatyn bop aldy...».
Jaratqannyń tylsymyna da, qudiretine de shek joq qoı. Alla taǵala Jaqańnyń da ǵumyrynyń qalaı ózgererin bilip, osy muńdy oılardy júregi men aqylyna qatar salyp, aýyzben aıtqyzyp tur ma eken?!. Qalaı bolǵanda da el Batyrynyń jan tereńindegi osy bir qupııa armandy Jaratqannyń bilgenine daý joq!
Onyń kýási – mınıstrdiń aıtqan aqparaty. Ári bul artyq emes! Bul – Jaqańdaı erdiń esimin el esinde máńgilik qaldyrýǵa degen júz qadamnyń bireýi bolar. Taıaýda Jaqsylyqtyń týǵan topyraǵy – Jambyl oblysy da basqaǵa úlgi bolar qadam jasady. О́ńir basshysynyń usynysyn oblystyq máslıhat depýtattary qoldap, Tarazdaǵy sport saraıyn Jaqsylyq Úshkempirov atymen ataýǵa sheshim qabyldandy! Depýtat myrzalarǵa da, oblys ákimi Berdibek Saparbaev myrzaǵa da, eń bastysy, bul sheshimdi qýana qýattaǵan oblys halqyna da myń alǵys!
Bular Jaqsylyq sekildi eline ólsheýsiz eńbek sińirgen, abyroı ápergen Erge beriler marapattardyń basy ǵana dep oılaımyz. Bolar eldiń balasyndaı bolyp, Jekpe-jek saraıyn Jaqańnyń atymen atap alsaq,onyń tabany tıgen, mańdaı teri tamǵan búkil respýblıka kóleminde erteńgi urpaqqa úlgi bolar Batyrymyzdyń atyn bolashaqqa aparar talaı úlgili ister istelerine daý joq. О́ıtkeni Jaqsylyq Úshkempirov atty atpal azamatymyz qandaı ataq pen dańqqa da laıyq bolatyn!!!
Nesip Júnisbaev,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri