Qazir árbir merekege, elge syıly jekelegen tulǵalar men aýdan, qalalardyń, irgeli ujymdardyń mereıtoıyna qatysty shyǵarylatyn medaldar kóp-aq. Qyrýar aqshaǵa shyǵarylatyn medaldardyń shyǵyny óz aldyna, qyzyǵy – «taratylýynda», «úlestirilýinde». Ony alǵandar men almaǵandar arasynda týyndaıtyn alaýyzdyqta bolyp tur. Tipti kóz aldyńa dorba toly medaldy kez kelgen adamǵa ýystaı úlestirip jatqan, jetpeı qalǵandary ashýǵa minip, basyna kótere shý shyǵarǵan bazar elesteıdi.
Muǵalimder arasyndaǵy qalalyq deńgeıde ótken kishigirim bir jarysta júlde alǵan ustazdyń: «Maǵan arada birneshe aı ótkesin oılamaǵan jerden Aqtaý qalasynyń mereıtoılyq medalin tapsyrdy, beker-aq alǵan ekenmin, qalaı aldym, solaı daý, ártúrli áńgime, kórealmaýshylyq, tanys arqyly aldy dep kústánalaý kóbeıdi. Biraq men osy jarys úshin bildeı qalanyń medalin beredi dep oılamappyn jáne qajeti de joq edi», dep kúıingeni bar. Birde maǵan oblystyq ákimdiktiń bildeı qyzmetkeri ádemi qoraptaǵy sólkebaıdy qolyma masattana ustatqany esimde. Kýáligin suraǵanymda, «Medalda kýálik bola ma? Bilmeıdi ekenmin, qazir surastyraıyn», dep telefonǵa jarmasty. Kósheden taýyp almaǵandyǵyn, ne kórshiniń tósbelgisin surap taǵyp almaǵandyǵyn dáleldeıtin árbir medaldyń arnaıy kýáliginiń bolý-bolmaýyn keńsede otyrǵan memlekettik qyzmetkerdiń bilmeýi – medaldyń qadiriniń ketkeni me, álde memlekettik qyzmetkerdiń óresiniń ólshemi me?
Medal berýde, meıli ol merekelik bolsyn, jasyna, eńbek ótiline, óńirdegi eńbek etken jyldaryna qatysty belgili bir talaptar bolmaıtyny qyzyq. Keńestik kezeńde kún uzaǵyna úı sharýasy, bala qamymen qabattastyryp qı aýdaryp, sý tasyp, qoı jaıyp, bota arqandap, túıe saýyp, qoı qyrqyp, túıe kúzep, júkterin býyp-túıip jylyna 4-5 ret kóship-qonyp, mal sharýashylyǵyna esepsiz eńbek etip, túni boıy kirpigin birde ilip, birde ilmeı qoı kúzetken áke-analarymyzdyń búginde kózi tirisi az. Sol kisilerden medal túgili bir qatyrma qaǵaz kórmeımiz, búgingi árkimge úlestirilip jatqan san-sapat medal men Alǵys hattardan da ada. Ol úshin buldanyp jatqan olar da joq, tilegi – eldiń, jerdiń, urpaqtyń amandyǵy! Olardyń nemerelerimen qatar jandardyń aldy memlekettik, sońy birneshe merekelik medaldy jarqyrata taǵyp jatqanyna uıalasyń...
Mysaly, bir aıtýly sáttiń 25-30 jyldyq mereıtoıy delik, onyń ıegeri sol datadan sál úlken. Qandaı teri tógilip, qandaı eńbek sińirgeni belgisiz... О́tken jyly Mańǵystaýda bir aýdannyń 40 jyldyq mereıtoıy toılandy. Kezinde aýdannyń aýdan bolýyna úles qosqan, keńshardyń búkil aýyrtpalyǵyn arqalaǵan úlkender jaǵy eleýsiz qalyp, ákimdikte júrgen óndirdeı ul men qyz tósteri jarqyrap shyǵa keldi. Durys pa, joq!
Jýyrda Mańǵystaýda merekelik medalǵa qatysty daý taǵy burq ete qaldy. Bul joly muǵalim, dáriger nemese qarapaıym halyq arasynan emes, bildeı Mańǵystaý oblysy ákimi apparatynan. Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna 25 jyl tolýyna oraı daıyndalǵan tósbelgi ákim apparatyndaǵy 9 bólimniń basshylaryna ǵana tıesili bolady. Memlekettik qyzmettegi ótili kóp bolǵanymen basshylyqqa qoly jetpegender bar, qatardaǵy maman bolǵanymen, basshydan beter bilek sybana eńbek etetinder bar, áıteýir «daýdyń basy Daırabaıdyń kók sıyry» emes, Konstıtýsııanyń kórikti medali bolady da shyǵady. Týyndaǵan daýǵa qarap «ákim apparaty basshylyǵy merekelik medaldardy belgili bir talaptarǵa súıenbeı tek basshylarǵa ońdy-soldy tarata salǵan ba?» degen suraq týyndaıdy. Ekinshiden, ózgelerge úlgi bolyp, memlekettik qyzmetker degen atyna saı memlekettik rámizderdi, qundylyqtar men belgilerdi qurmetteýge tıis apparat qyzmetkerleriniń medal úshin alaýyz bolýy uıat-aq. Kiná – basshylyqta, aqyry medaldy bergen eken, belgili talaptar saqtalýy tıis, áıtpese jumys isteıtin, tek mereke saıyn medal alyp, omyraýy Ekinshi dúnıejúzilik soǵys ardagerleriniń omyraýynan da artyq bolyp sólkebaıǵa syqaı tolǵan bólim basshylary ǵana ma? Olardyń qaramaǵynda qansha maman qansha jyldan beri qalys qalyp keledi?
Eńbektiń elengeni jaqsy, alaıda ózi jaqsy, sózi men kózi jaqsy, sondaı-aq qyzmeti jaqsylarǵa ýystaı úlestirilip, sońy aıqaı-shýǵa aparatyn, keı jaǵdaılarda óziniń shyn ıesin tappaı, kim kóringenniń keýdesinde muńaıyp turatyn merekelik medaldarǵa janym ashıdy...
Al memlekettik marapattar týraly áńgime óz aldyna úlken taqyryp.
Mańǵystaý oblysy