Jemis aǵashyndaǵy vırýsty anyqtaıdy

Test-júıe Ǵylym komı­tetine qarasty О́simdikterdiń bıologııasy jáne bıotehnologııasy ınstıtýtynyń molekýlalyq bıologııa zerthanasynda jasaldy. Bul ǵy­lymı jańalyq Qa­zaq­stan­da alǵash ret ashyldy. Mu­nyń el ekonomıkasyna tıgizer paıdasy kóp. Sebebi atalǵan ınstıtýttyń dırektory Qabyl Japaruly aıtqandaı, kórshiles Qytaı nemese О́zbekstannan satyp alynatyn alma aǵashynyń kóshetterinde vırýs bary je­mis salǵannan keıin ǵana anyqtalyp jatady.

«Shetten ákelinetin je­mis kóshetterin satyp alarda, álbette tapsyrysty oryn­daý­shy tarap óniminiń taza, sapaly ekenin aıtady. Alaıda fermerler onda vırýstyń bar ekenin jemis piskende ǵana bilip jatady. Mine, osydan keıin barlyq jemis baǵy qurdymǵa ketedi, al fermer shyǵynǵa ushyraıdy. Osyndaı problemanyń aldyn alýǵa bizdiń ǵalymdar ázirlegen test-júıeniń paıdasy zor. Bul test-júıe al­ma aǵashtarynda bolatyn japyraqatardaǵy hlo­ro­tıkalyq daqtary vırýsy, izbederli vırýsy, mozaı­ka vırýsy, shuńqyrlyq vı­rýsyn anyqtaı alady. Qa­­zirdiń ózinde fermerler ta­rapynan shaǵyn tapsyrys­tar túsip jatyr. О́ıtkeni biz ǵylymı jańalyǵymyzdy pa­tenttedik», deıdi Q.Ja­par­uly.

Ǵylymı mekeme bas­shy­synyń aıtýynsha, atalǵan test-júıeni ázirleýge 3 jylǵa jýyq ýaqyt ketken. Sebebi ǵalymdar aýyldardaǵy ferma qojalyqtaryn aralap, aldymen vırýsty tapqan. Sodan keıin baryp sol vırýs túrlerin anyqtaýǵa qaýqarly test-júıe jasady. Daıyn ónimniń tıimdiligi tekserilip, sezimtaldyǵynyń joǵary ekeni tolyǵymen dáleldengen soń, patent alýǵa jiberildi. Patentteýdiń ózi birshama ýaqyt alatyny bar. Osyndaı kezeńde ábden synalǵan test-júıeni Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń fıto­sa­nı­tarııalyq baqylaý bólimi paı­dalanýy múmkin. Al Úki­metten, jeke sektor ókil­derinen kólemdi tap­syrys tússe, ınstıtýt ǵa­lym­dary kóptep shyǵarýǵa ázir.