Búginde adamzat balasynyń turmys-tirshiligin, ómir súrý barysyn ınternetsiz elestetý qıyn. Elektr qýaty qanshalyqty mańyzdy bolsa, ǵalamtor jelisi de sodan bir eli kem emes mańyzǵa aınaldy. Ásirese, álemdi pandemııa jaılap, jumys, oqý barysy onlaın rejimge aýysqanda ınternetsiz jumysymyz júrmeı, qolymyz baılanatyn bolyp barady. Alaıda taıaqtyń eki ushy baryn da umytpaǵan jón. Bul shekarasy joq sheksizdiktiń ıgiligimen qatar ózindik zııany da bar. Sonyń ishinde kámelettik jasqa tolmaǵan balalarǵa keri áser tıgizetin kezder jıilep ketti.
Ishki ister mınıstrligi de osyǵan alańdap otyr. Sebebi ınternettegi quqyqqa qarsy kontenttiń balalar men jasóspirimderge teris áser etip jatqanyn eń aldymen osy vedomstvonyń mamandary biledi. Sondyqtan, ınternet ómirdiń barlyq salalaryna enip, memlekettik jáne jeke qyzmetter onlaın rejimge aýysyp jatqan kezde jahandyq jeliniń quqyqqa qaıshy tustaryn umytpaǵan durys bolar edi.
Máselen, júziqaralar anonımdi ınternet-serfıng múmkindikterin paıdalanady. Sebebi, jeke paraqshalaryn qurý kezinde ózderiniń shynaıy saýalnamalyq derekterin kórsetýdiń qajeti joq. Mundaı bet-júzin, shynaıy aty-jónin jasyrǵan adamdar eń aldymen balalardyń ınternetti baqylaýsyz paıdalanýy kezinde erekshe alańdaýshylyq týdyrady.
– Jelide paıdaly kontent qana emes, sonymen qatar balalarǵa, olardyń densaýlyǵy men psıhıkalyq damýyna teris áser etetin aqparat kezdesedi. Ata-analar tarapynan otbasylarda jáne jaqyn ortada baqylaýdyń bolmaýy saldarynan balalar túrli jaısyzdyqqa urynady. Internetke olardyń qadaǵalaýynsyz kirgen balalar zorlyq-zombylyq pen pornografııa nasıhattaryn qaraýy da yqtımal. Mundaı jaǵdaılarda bala tek qarap qana qoımaı, zorlyq-zombylyqtyń qurbany da bolyp jatady. Nemese ózderi qylmys jasaýyna ıtermeleıdi, – deıdi Krımınaldyq polısııa departamenti kıberqylmyspen kúres ortalyǵy bastyǵynyń orynbasary Rústem Dúısetaev.
Máselen, osy ortalyqtyń mamandary ınternet jelisine monıtorıng júrgizý kezinde «Vkontakte» áleýmettik jelisinde pornografııalyq foto jáne beınematerıaldardyń taralý faktisin anyqtady. Ishki ister mınıstrliginiń qyzmetkerleri qyzylordalyq áriptesterimen birlesip, osy óńirdiń 15 jastaǵy turǵynyn quryqtady. Tártip saqshylary tekserý júrgizip, sonyń barysynda pornografııa beınelerin satý faktisin anyqtady. Qamqorshysynyń jáne balalar psıhologynyń qatysýymen suraq alynǵan kezde kúdikti jyl basynan beri áleýmettik jelilerde pornografııaǵa ınternet-siltemeler satyp alyp, olardy qymbat baǵamen satqanyn moıyndady. Búginde osy is boıynsha sotqa deıingi tergeý amaldary júrgizilýde. Tıisti saraptamalar taǵaıyndaldy.
Sonymen qatar bıylǵy maýsym aıynda Aqtaý qalasynda 35 jastaǵy er adam ustaldy. Ol «Vkontakte» áleýmettik jelisinde 13 jastaǵy qyzben hat almasyp, oǵan ıntımdik sıpattaǵy sýretterin jiberýge májbúrlepti. Hat almasý kezinde kúdikti kámeletke tolmaǵan balany jalańash fotosýretterin jiberýge kóndirip, qosymsha fotosýretter jibermese ony áleýmettik jeliler arqyly bólisemin dep qorqytqan kórinedi. Bul azamat kámeletke tolmaǵandardy azǵyrǵany jáne pornografııany taratqany úshin qylmystyq jaýapkershilikke tartyldy.
Sondyqtan, atalǵan vedomstvo ata-analardy balalaryn ınternet jelisinde qyzyqtyratyn dúnıelerdi muqııat zerdelep, kámelettik jasqa tolmaǵandardyń telefondarynda zańmen tyıym salynǵan materıaldardyń bar-joǵyn tekserýge shaqyryp otyr.