Tabıǵaty tamyljyǵan Bulandy óńirinde erinbegen adamǵa nesibe kóp. Makınka qalasynyń mańyndaǵy kúre joldyń boıynda sańyraýqulaq, bal arasy, tosap, kartop satyp otyrǵandar jeterlik. En baılyqty eńserip, nápaqa taýyp otyrǵandardyń arasynan jergilikti ult ókilderin kóre almaısyz.
Makınka qalasynyń turǵyny, talantty jas aqyn Jaınarbek Zandybaı bıyl birinshi ret omartamen aınalysty. Kókiregine túıgen tálimdi oıyn, kásip bastaǵandaǵy áńgimesi aranyń balyndaı tátti. Bul bir qupııa álem, tereńdep úńilgen saıyn qatpar-qatpar syry bar dúnıe kórinedi. Áýeli uıasyn saılapty, keıin bal aralaryn satyp alǵan. Syrt qaraǵan adam syryna boılamaǵan soń bile bermeıdi ǵoı, áıtpese, onyń ózi birneshe topqa bólinedi eken. Qaramy mol, qaýqary aıta qalarlyqtaı jumysshy aralar toby. Olardyń mindeti – shyryny meldektep turǵan gúlden tirnektep bal jınaý. Tań sáriden kóz baılanǵanǵa deıin bir tynbaı jumys isteıtin jumysshy aralardyń qımyl-qareketine qarap, adamzat balasy da dál osyndaı nátıjege qushtarlyqpen jumys istese ǵoı dep qııaldaıtyny bar. Eńbekke degen yntyzarlyqty tól tabıǵattyń tósinen, ásirese eńbekqor aralardyń beınetti sharýasynan uǵýǵa bolady eken.
Eger jáshik tesik bolyp, jan-jaǵynan ury jel uıytqyp tursa, ara bitkenniń terisi tarylyp, kádimgideı ashýǵa býlyǵady. Turǵan jerleri qolaısyz bolsa da dál osyndaı keıipte. Eger barlyǵy ózderiniń oılaǵanyndaı jaıly bolsa, omartashyda sharýasy joq, kún uzaq qybyrlap shyryn tası beredi. Aıtpaqshy, eń mańyzdy top – barlaýshy aralar eken. Jaınarbektiń aıtýyna qaraǵanda, barlaýshy top táýligine júzdegen shaqyrym alqapty ushyp ótip, gúl izdeıdi. Olardyń mindeti de osy. Jumysshy aralar tárizdi omartaǵa shyryn tasymaǵanymen, ortaq istiń nátıjeli bolýy aldymen barlaýshy aralarǵa baılanysty.
– Bıyl gúl shyryny az boldy. Jaz shyǵa kún qara qarǵanyń mıy qaınaıtyndaı ystyq boldy da, shalǵyn kóterilmeı, gúl qaýyzy búrisip, dendep óspeı qaldy, – deıdi omartashy, – barlaýshy aralardyń da ábden silikpesi shyqty. Aǵash qoınaýyn, alqaptardy qansha súzgenimen, shyryny mol gúl ósken jer taba almaı ábiger boldy.
Bul eki arada kórshi omartalardaǵy gúl tappaı, gúl tapsa, odan shyryn tappaı dolyryp, ashýlanǵan aralar Jaınarbektiń omartasyna qaıta-qaıta shabýyl jasapty. Olardyń ishinde de jatypisherleri, ózgeniń yrysyna kózin alaıtatyndar bolady eken. Bireýdiń eńbekpen tapqan balyn jep qoımaq, opyra qoparyp, tasyp áketpek. Omartashynyń aıtýyna qaraǵanda, basy jýan, beli jińishke kúzetshi aralar bal jınalǵan jáshikti kúzetip turady. Olar gúl de izdemeıdi, shyryn da jınamaıdy, mindeti bógde aralardan omartany kúzetý. Qaraqshy topqa qaýqary jetpese, ózderi ǵana túsinetin, aýa arqyly joldanatyn yzyń dybys, ısharamen jumysshy aralardy kómekke shaqyrmaq.
– Bir tańǵalatynym, bal quıatyn uıa torlary beıne bir syzǵyshpen syzyp, atqan oqtaı ǵyp túsiretin alty burysh bolyp bólinedi eken, – deıdi Jaınarbek, – bajaılap qarasańyz, uıa torlarynyń arasynda bos oryn qalmaýy úshin alty buryshty bólikke eshteńe jetpeıdi eken. Qasıetti Quranda «Aralar» atty súre baryn eskersek, munyń syry tereńde jatyr-aý.
Osy kásipti ıgererde eń aldymen tájirıbe jınaý qajet bolǵan. Basynda bilmestikpen uıany ormanǵa ornalastyrsa boldy, bal aralary ózderi shyryn jınaı beredi dep oılasa kerek. Keıin bel býǵan soń Bulandy tóńireginde osy sharýamen aınalysatyn kánigi omartashylardyń brıgadasyna kirip, jumys istemek bolǵan. Biraq olar at-tonyn ala qashypty. Bálkim qyzǵanysh, álde basy artyq adamdy qosymsha júk kórdi me eken. Aǵynan jarylyp, jaǵdaıyn aıtaıyn dese, osy kásippen aınalysatyn jergilikti ult ókilderi de joq bolyp shyqty. Áıteýir des bergende, el «dıadıa Vıtıa» dep ataıtyn egde omartashynyń kezige ketkeni. Syryn bilmeıtin kásiptiń uńǵyl-shuńǵylyn sol úıretken, ózi de bilmekke umtylyp turǵan soń ustazy da aıanyp qalmasa kerek. Kúni boıy qasynan bir eli qalmaı, tájirıbesi mol tarlannyń tálimin uqqan.
Sodan túıgeni, jáshigiń men aranyń bolýy azdyq etedi eken. Eń bastysy, ara jaıylymyna laıyqty jer tańdaý. Onyń ústine gúlderdiń shyryn tógetin ýaqytyn jiberip almaý kerek. Ony bilmeseń, syrttaı qulpyryp turǵan gúlge ara jaıǵannyń eshbir paıdasy joq.
Bıyl tyrnaqtap tájirıbe jınaǵan keıipkerimiz aldaǵy jyly óz bilgenin ózgege úıretpek. Tabıǵattyń en baılyǵyn ózgeler de kórsin deıdi. Qazir aralaryn qystan aman alyp shyǵýdyń qareketinde. Áne-mine degenshe keshegi gúl jaınaǵan, aýmaǵy at shaptyrym kókmaısaly alqaptar aq mamyq qardyń astynda qalmaq. Aqyn Jaınarbektiń kóńilin jadyratar sát ol kezde de az bolmaıdy. Tylsym tabıǵattyń tuńǵıyǵynan syr aýlaǵan syrbaz aqyn qumaı tazylary men qyranyn baptap, qansonardy tosýda. Bal arasyn baqqan anaý barqyt belderde burynǵy babalardaı sal-serilik dáýrendi bastan keshpek.
Aqmola oblysy,
Bulandy aýdany