Qazaqtardyń qaıta-qaıta aldyn orap «qatyryp» ketken saha aǵaıyndarǵa «jynym» kelip otyrǵanyn qarashy. Nege deısizder ǵoı...
Anaý jyly Saha eliniń sańlaq rejısseri Sergeı Potapovpen suhbattasqanda Iаkýtııanyń jer kólemi Qazaqstannan eptep úlkendeý ekenin estip esimizden «tanyp» qala jazdaǵanymyz bar edi. Árıne, olardyń egin egýge, mal jaıýǵa jaramaıtyn aq qar, kók muzy kóp ekenin alǵa tartyp, ýáj aıtqan boldyq. Áıtse de, kóńilimizdiń qulazyp qalǵanyn jasyryp qaıteıik.
Endi mine, ekinshi qaıtara «taýymyz shaǵylyp» tur. Altaıdaǵy Berelden qazyp alynǵan eki myń jyldyq jylqyny edáýir maldanyp, maqtanyp júrýshi edik. Kesheli-búgin alpaýyt aqparat quraldary Iаkýtııa aýmaǵynan Eýrazııanyń apaıtós dalasynda ósip-ónip, osydan on bes myń jyl buryn ólgen aıý tabylǵanyn jáne munyń álemde teńdesi joq jańalyq ekenin jarııaǵa jetkizdi. Eń qyzyǵy, Soltústik muzdy muhıt pen Laptev jáne Shyǵys Sibir teńizderiniń arasyndaǵy arhıpelagta buǵy ósirýshi baqtashylar kezdeısoq kezdestirgen bul maqulyq óleksesi buzylmaǵan qalpynda saqtalǵan kórinedi. Qyly qısaımaǵan, qańqasy qaýsamaǵan, eti ezilmegen, ishek-qarny irimegen. Jabaıy ańnyń jas mólsherin ǵalymdar arnaıy saraphanada anyqtamaq.
«Tórtkúl dúnıeni tóńkerip tastaǵandaı bul oqıǵanyń mańyzy orasan zor. Sýretke qarap-aq, jádiger janýardyń tipti murnyna deıin buzylmaǵanyn baıqaýǵa bolady. Buryn qańqa, súıek sekildi jekelegen dene músheleri anda-munda ushyrasyp qalatyn. Bul joly buryn-sońdy kezdespegen mol oljaǵa keneldik», deıdi, «Molekýlalyq palentologııa» zerthanasynyń meńgerýshisi, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty Lena Grıgoreva.
Toqsan tolǵaýly zertteý jumystarynyń tobyqtaı túıinin halyqaralyq dárejedegi ǵulama ǵalymdar aıtatyn bolar.