Investısııa ıgiligin kóre almaı otyr

Qazirgi tańda Jambyl oblysynda jalpy quny 1,1 trln teńgeni quraıtyn 26 ınvestısııalyq joba bar. Atalǵan jobalar elimizdiń «2020-2025 jyldarǵa arnalǵan ındýstrıaldy-ınnovasııalyq damý» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda óńirdiń Indýstrııalandyrý kartasyna engizilgen. Osy jobalar sheń­berinde aımaqta 6 myńǵa jýyq jańa jumys orny ashylady dep josparlanýda. Baǵdarlama aıasynda ótken jyly 4,5 mlrd teńgeni quraıtyn 4 joba iske qosylyp, 350 turaqty jumys or­ny ashylǵan bolsa, bıyl jalpy quny 84,9 mlrd teńgeni quraıtyn 13 ın­ves­tısııalyq joba josparlanyp, 1 424 jumys ornyn ashý kózdelýde. Bul – árıne, jaqsy. Mundaı jobalar óńirdiń áleýe­tin arttyryp, ekonomıkasyn kóterý­de ózindik mańyzǵa ıe.

Alaıda sońǵy jyldary óńirde ın­ves­­tısııalyq jobalardy iske asyrý bary­synda túrli másele oryn alyp, jos­par­lanǵan kórsetkishterge qol jetkizý múm­­­kindigi tómendegen. Oblystyq kásip­­ker­lik jáne ındýstrıaldy-ınno­va­sııa­lyq damytý basqarmasynyń bas­shy­sy Aspandııar Seısebaevtyń aıtýyn­sha, atalǵan baǵdarlama aıasynda 2015-2019 jyldar aralyǵynda iske asy­ryl­ǵan 31 jobanyń 20 jobasy ǵana jos­par­lanǵan qýattylyǵyn 50 paıyzdan ǵana joǵary ıgergen bolsa, qalǵan 11 joba ártúrli sebeptermen toqtap tur eken. Máselen, jyldyq qýaty 300 myń tonna bolatyn Talas aýdanyndaǵy «Jambyl Nedr» JShS jobasy 2015 jyly iske asy­ryl­ǵanmen, 2016-2019 jyl­dar araly­ǵynda tolyq qýatta jumys is­temegen. Al jyl basynan beri, tipti toqtap tur. Basqarma basshysy aýdan ákimdigi tarapynan jobany iske qosý boıynsha naqty ju­mys júrgizilmeı otyrǵanyn jetkizdi. Sol sııaqty Moıynqum aýdanyndaǵy «Ertaı» qorǵasyn-sınk konsentratyn óndirý jobasy da 2018 jyly iske asy­ryl­ǵanymen, osy kúnge deıin aýdan ákimdigi kásiporynnyń óndirgen ónim kólemi týraly aqparat usyna almaı otyr. Sonymen qatar Jambyl aýdanynda 2016 jyly iske asyrylǵan «Ońtús­tik halal taǵamdary» JShS de qazir jumys istemeıdi. Toqtap turǵan kásiporyndar Taraz qalasynda da bar. Al Shý aýdanyndaǵy mııa tamyryn óń­deı­tin shaǵyn zaýyttyń, Merki aýda­nyn­daǵy qant zaýytynyń jumysy shıki­zat tap­shylyǵyna baılanysty kidi­rip tur. Kezinde osy jobalardyń bári iske as­qan­da óńirdegi ákimdikter tarapy­nan sú­ıin­shilengen. Kásiporyndarǵa ın­ves­­tısııa tartý arqyly jergilikti tur­ǵyn­­dardyń jumyspen qamtylatyny aı­tyl­­ǵan. Biraq «janbaı jatyp sóngen» zaýyt­tardyń búgingi taǵdyry ákimderdi oı­lan­dyrmaıtyn syńaıly.

«Eger qala, aýdan ákimderi baǵ­darlama aıasynda iske asyrylyp jatqan jobalarǵa tolyq taldaý júrgizip, baqylaýǵa alǵan jaǵdaıda ónerkásip kóleminiń ósýine qol jetkizýge bolar edi. Taraz qalasy men aýdan ákimderi ár jobanyń iske qosylýyna mán berip qana qoımaı, onyń ary qaraı shıkizatpen qamtamasyz etilýine de kóńil aýdarýy kerek. О́ndirilgen ónimderin ótkizý jáne eksporttyq ahýalyna monıtorıng jumystaryn júrgizip, tolyq jobalyq qýatyna shyǵýyna yqpal etý maqsatynda «Jol kartasyn» ázirleýi qajet», deıdi A.Seısebaev. Onyń aı­týynsha, bul qujat jobanyń ýaqytynda iske qosylýyna, josparlanǵan óndiris kólemine shyǵýǵa, ózekti máselelerdiń der kezinde sheshimin tabýǵa yqpal etedi.

Máselen, Jýaly, T.Rysqulov, Merki jáne Jambyl aýdandarynda ındýstrııa­landyrý kartasy boıynsha keıingi 3-4 jylda jumys tipten joq bolyp otyr. Aýdan ákimdikteri kásiporyndardyń statıstıkalyq málimetterine taldaý júr­gizýmen ǵana shektelýde eken. Biraq Merki aýdanynyń ákimi Meıirhan О́mir­bekov osy jylǵy qańtar-tamyz aılarynda ınvestısııa kólemi 8 mlrd 170 mln teńgeni quraǵanyn, bul ótken jylmen salystyrǵanda 100 paıyzǵa oryndalady dep josparlanyp otyrǵanyn aıtty. Sondaı-aq aýdanda 2020-2025 jyldar aralyǵynda jalpy quny 14 mlrd 386,5 mln teńgege 11 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp, 175 jańa jumys orny ashylady dep josparlanǵanyn jetkizdi.

Sol sııaqty T.Rysqulov aýdanynyń ákimi Erbolat Sadyrqulovtyń aıtýynsha, aýdanda 3 joba naqtylanyp, qolǵa aly­nýda. Joba quny 1,2 mlrd teń­geni qu­­raıdy. 162 adamdy jumyspen qam­tý jos­­parlanýda. Jýaly, Jambyl aýdan­daryn­da da bolashaqta iske asatyn jobalar bar. Deı turǵanmen, osy tórt aýdannyń da áleýeti joǵary. Toǵyz jol­dyń torabynda ornalasqan Merki aýda­ny­nyń shıpaly sýy kezinde elimizge keńi­nen tanymal bol­dy. Sondaı-aq Jýa­ly aýdanynda ón­di­riletin irimshik, ósi­ri­letin kartop ta Qazaq­stanǵa belgi­li. Jam­byl aýdanynda ornalasqan «Aman­­geldi gaz zaýyty» men balyq sha­rýa­­shy­lyǵy da osal jobalar emes. T.Rys­qulov aýdanynda egiletin alma, shıe de­gen­derińiz de ınvestorlarǵa daıyn joba. Budan bólek atalǵan aýdan­dardyń ahýa­ly jaqsy. О́kinishke qaraı kezinde aıtylǵan, sońynan iske asyrylǵan jobalar kóp ýaqyt ótpeı jatyp-aq toq­tap qalady. Oǵan sebep kóp. Kóbinde shıki­zattyń jetis­peýi basty másele. Máse­len, oblys ákimdigi tarapynan aýdan ákim­dik­teri­ne atalǵan máselege oraı 98 tap­syr­ma beril­genimen, onyń kópshiligi oryn­dal­­maǵan. Bul tapsyrmalardyń bi­razy Taraz qalasynyń ákimdigine de tıesi­li. Qala ákiminiń mindetin atqarýshy Qaı­sar Sarytaıdyń sózine súıensek, «Is-sha­ralar jospary jasalýda». Biraq josparlar jasalyp, tipti jobalar iske qosylyp jatqan jaǵdaıdyń da aqyrynyń osyndaı bolyp jatqanyn ýaqyt kórsetip otyr.

Jobany iske asyryp, tolyq qýatyna shyǵarý úshin tek jospar jasalyp, qara­jaty men jumys isteıtin adam sanynyń eseptelip qoıýymen eshteńe sheshilmeıdi. О́ndiriske de, sharýashylyqqa da qolaı­ly Jambyl oblysynyń árbir aýdanyn­da ınvestısııanyń ıgiligin kórýge múm­kindik mol. Búginde óńirde hımııa óner­kásibi, agroónerkásip kesheni, metal­lýrgııa, farmasevtıka, mashına jasaý salalarynda jobalar bar. Al endi mundaıda onyń júzege asýy qalaı bolady, bolashaqta búgingideı biraz jobalar toqtap qalmaı ma degen saýaldyń týatyny anyq. Onyń bárin árıne, ýaqyt kórsete jatar. Qazirgi kezde «Taraz» ÁKK» UK» AQ bastamasymen óńirde «Kásipkerler men ınvestorlarǵa qyzmet kórsetý» orta­lyǵy jumys isteıdi. Munda azamattar 3 baǵyt boıynsha keńes ala alady. Atalǵan mekemeniń basqarma tóraǵasy Oljas Qarjaýovtyń aıtýyn­sha, korporasııa búginde keńes berý jumysyna óz mamandaryn tartyp otyr. Eger bul bastama óz nátıjesin berse, on­da óńirde taǵy da jańa jobalar júzege asyp qalýy múmkin.

Jambyl oblysy