Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń selektorlyq otyrysynda tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaý máselesi qaraldy. Osy baǵytta atqarylyp jatqan jumystar týraly saýda jáne ıntegrasııa mınıstri Baqyt Sultanov baıandady, dep habarlaıdy Egemen.kz Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Qazaqstan Prezıdenti Q.Toqaev Qazaqstan halqyna arnalǵan Joldaýynda taýarlar men qyzmetterdiń sapasyn arttyrý halyqtyń ál-aýqatynyń mańyzdy aspektileriniń biri ekendigin atap ótti. Búgingi tańda Qazaqstandaǵy tutynýshylardyń sany 18,7 mln adamdy quraıdy, olar kún saıyn 6 mln asa taýarlar men qyzmetterdi satyp alý tranzaksııalaryn (kassalyq-baqylaý apparaty kómegimen bólshek saýdadaǵy operasııalar sany) júzege asyrady. Bıyl qazaqstandyq tutynýshylar bólshek saýda jelisi arqyly 6,8 trln teńgege taýar satyp alyp, 4 trln teńgege qyzmetterdi tutynǵan.
Saýda jáne ıntegrasııa mınıstri B.Sultanovtyń aıtýynsha, olardyń ishinde saýdanyń negizgi úlesi tamaq ónimderine, dári-dármekterge, turmystyq zattarǵa, jyljymaly jáne jyljymaıtyn múlik operasııalaryna, demalys qyzmetterine tıesili.
"Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń memlekettik júıesine 19 ortalyq jáne 17 jergilikti atqarýshy organ kiredi. Tizilimge sáıkes, memlekettik organdar kvazımemlekettik sektor sýbektilerimen birge jeke tulǵalarǵa bilim berý, densaýlyq saqtaý, veterınarııa, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq, baılanys jáne t.b. salalarda barlyǵy 574 qyzmet kórsetedi. Bul rette, júıeniń birde-bir qatysýshysy tutynýshynyń múddesine tolyq kóńil aýdarmaıdy. Sondyqtan, tutynýshylar quqyǵyn qorǵaý deńgeıiniń tómendigi, burmalanǵan statıstıka jáne "qaıtalanatyn qatelermen jumys isteýge» degen qyzyǵýshylyqtyń joqtyǵy baıqalady", dedi B.Sultanov.
Statıstıka tutynýshylardyń qanaǵattanbaýy únemi joǵary deńgeıde qalyp otyrǵanyn kórsetedi. Tutynýshylardy mazalaıtyn suraqtar jalpy jyldan-jylǵa qaıtalanyp otyrady, olar, ásirese, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, bólshek saýda, medısınalyq qyzmetter jáne kólik salalarynda.
"Bıyl tek Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetine 8 myńǵa jýyq azamat shaǵymdandy, al memlekettik organdar boıynsha tolyq statıstıka jyl sońynda jasalady. Búginde ótinishterdi jınaqtaý men taldaý "qolmen basqarý" rejiminde júrgiziletinin jáne memlekettik organdardyń jumysyn baǵalaıtyn, sondaı-aq tolyq kórinisti qalyptastyratyn avtomattandyrý men jetkilikti maǵlumat joq", dedi saýda jáne ıntegrasııa mınıstri.
Atalǵan birqatar máseleler aǵymdaǵy jyldyń shildesinde "Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly" Zańǵa engizilgen túzetýler arqyly sheshiletin bolady. Zańdy ázirleý barysynda mınıstrlik aldyńǵy qatarly halyqaralyq tájirıbeni zerttedi. Onyń tujyrymdamalyq negizine EYDU elderi tıimdi paıdalanatyn tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý ınstıtýtynyń aralas modeli alyndy. Mysaly, Germanııa, Avstrııa, Japonııa jáne Lıtvada memleket «aqyldy» basqarýdy júrgizedi, al buzylǵan quqyqtardy qalpyna keltirýmen sotqa deıingi retteý ınstıtýttary aınalysady. Sondaı-aq Germanııa, Reseı jáne Lıtvada Vedomstvoaralyq keńester qyzmet atqarady, onda tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń problemaly máseleleri talqylanady.
B.Sultanov atap ótkendeı, shaǵymdardy qarastyrýdyń úsh satyly júıesi engizildi. Birinshi deńgeıde satýshy tutynýshynyń talabyn "qazir jáne osynda" qaǵıdaty boıynsha jeke ózi qaraýǵa mindetti. Sondaı-aq ózara kelisim boıynsha eki jaqqa daýlardy sotqa deıingi retteý sýbektilerine júginý múmkindigi berilgen. Tutynýshyǵa ekinshi deńgeıdi ótý mindetti talap emes, shaǵymdy ýákiletti organǵa jiberý qajettiligi týraly sheshimdi onyń ózi qabyldaıdy. Sońǵy deńgeıde tutynýshynyń sotqa júginýi kózdelgen.
"Bizdiń ortaq mindetimiz – satýshy men qyzmet kórsetýshiniń daýlardy boldyrmaýǵa, al olar týyndaǵan kezde birinshi deńgeıde sheshýge múddeli bolatyn jaǵdaılardy jasaý", dedi B.Sultanov.