Elimen etene jaqyn aralasyp, kem-ketigin túgendep, halqynyń batasyn alǵan bıliktiń kósegesi kógeretini, sonyń arqasynda memlekettiń de dáýleti artyp, basqalarmen báseke barysynda oq boıy ozyq bolatyny beseneden belgili. Bılik pen qoǵam arasyndaǵy turaqty dıalog ornatý ázirge Qazaq bıliginiń aldyna qoıǵan murat-maqsaty ǵana...
Jaqynda gazetimizde Jambyl oblysyndaǵy menshikti tilshimiz Hamıt Esamannyń «Úıge gaz kirgizý quny nelikten 1 mln teńgeden joǵary?» (17.09.2020 degen maqalasy jaryq kórdi. Sóıtse, kezinde «Qordaı-Shý» joǵary qysymdy gaz qubyrynyń tusaýyn Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń ózi kesip, Shý aýdanynyń turǵyndaryn qýanyshqa bólepti. Elbasy qýanyshtyń aqyry problemaǵa ulasaryn qaıdan bilsin?! Sózdiń toqeteri, aýdan ortalyǵy Tóle bı aýylynyń turǵyndary bes jyldan beri sol tabıǵı gazdyń qyzyǵyn kóre almaı keledi. «Parıev» JShS gazben qamtý úshin 2015 jyly ár úıge 380 myń teńge qoısa, 2016 jyly 570 myń teńgege kóteredi, búginde 1 mıllıon teńgege jetken. Bes jyl ishinde aýyl turǵyndarynyń 30 paıyzy ǵana gazben qamtylǵan. О́ıtkeni joǵarydaǵy somany tóleýdi aýyl turǵyndarynyń qaltasy kótermeıdi. Tólebılikter endi atalǵan problemany sheshý úshin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtan kómek surap otyr.
Sonda deımiz-aý, aýdan kólemindegi sheshilýi tıis máselege Prezıdent aralasýy kerek pe? Memleket basshysy senim bildirip taǵaıyndaǵan oblys ákimi jergilikti halyqtyń túıtkildi problemasyn sheshe almaı ma? Álde «Parıev» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigine qatysty problemanyń túıinin tarqatýǵa jergilikti basshylardyń, quqyq qorǵaý organdarynyń ókilettigi júrmeı me?
Aıtpaqshy, atyraýlyq tilshimiz Joldasbek Kósherbaıulynyń «Kóp basshy ma, álde kóshbasshy ma?» (9.09.2020) maqalasynda jazǵanyndaı Qyzylqoǵa aýdanynyń Saǵyz aýyldyq okrýgine qarasty Qońyraýly, Kenbaı aýyldaryna asfalt, tabıǵı gazdyń joqtyǵyn aıtpaǵanda, aýyl turǵyndary áli kúnge deıin artezıan qudyǵynan sý iship otyrǵan kórinedi. Eldi mekenderge ákimder at izin salmaǵan. Aýyldaǵylar óńirden saılanǵan Parlament depýtattaryn tanymaıdy da eken. Nur-Sultandaǵy bıliktiń qoǵammen tyǵyz baılanys ornatyp, «halyqtyń únin estý» degeni jergilikti ákimdikterge áli jetpegeni me?
Jergilikti ákimdikter demekshi, Keńes Odaǵy tusynda ázilge bergisiz bir támsil bolatyn el aýzynda. «Zań degenińdi Máskeýde qabyldaıdy, ol bas qalanyń ózinde tolyq oryndalmaıdy eken. Zań Almatyda jartylaı oryndalsa, oblys ortalyqtarynda shala-jansar kúıinde júzege asady». Táýelsiz Qazaqstanda memlekettiń bıýrokratııalyq basqarý mashınasy baıyrǵy qalpynda jumys isteıtin sekildi. Astanada qabyldanǵan zańdar, jarlyqtar, qaýlylar toǵyzynshy terrıtorııanyń túkpir-túkpirine jetem degenshe dińkelep, ımmýnıteti álsirep, jadap-júdep jetetin tárizdi me, qalaı? Boldyrǵan qujattyń kúsh-qýaty bolýshy ma edi, tolyqtaı júzege aspaıtyny sol. Osy támsildi astanadaǵy kerenaý keńsede qyzmet etetinderdiń eskergeni abzal-aý. Áıtpese, joǵaryda qabyldanǵan sheshimderdi oryndaýǵa jergilikti ákimdikterdiń nıeti túzý ǵoı. Álde joǵarydaǵylar tapsyrmany bergende aýdandaǵylardyń múmkindigin eskermeı me?
Jalpy, elorda tórinde quzyrly oryndarda qyzmet etetinder halyqqa qyzmet etýdiń alýan túrli ádis-tásilin oılastyrady ǵoı. Qaıtsek halqymyzdyń qajetine jaraımyz, turmysyn qalaı jeńildetemiz degen oıdan týǵan qyzmet kórsetý túrleri shetinen. Máselen, servıstik qyzmet halyqpen baılanysty jaqsy jolǵa qoıýy tıis. Biraq ony jergilikti ákimdikterdiń jete túsinbeıtini reformanyń tolyqqandy júzege asýyna kedergi keltiredi emes pe. Máselen, Pavlodar oblysyndaǵy Aqqýly, Tereńkól, Aqtoǵaı, Jelezın jáne Ýspen aýdandaryndaǵy servıstik ákimdikter talapqa saı kelmeıtin ǵımarattarda ornalasqan kórinedi. Al Baıanaýyl servıstik ákimdigi bir kún ǵana ashylyp, keıinnen jabylyp qalǵan. Astanada qabyldanǵan qujattardyń aımaqtarda óz deńgeıinde oryndalmaǵany halyqtyń kóńil kúıine, áleýmettik jaǵdaıyna, jalpy bılikke degen kózqarasyna áser etetini túsinikti. Olaı bolsa, «halyq únine qulaq asýdyń» basty sharty qabyldanǵan sheshimdi, bergen ýádeni tolyqqandy oryndaý bolmaqshy...