Túrme – tek jazalaý ǵana emes, qaıta tárbıeleý orny. Aqtaý qalasyndaǵy elimizdiń Qylmystyq-atqarý júıesi komıtetine qarasty túrmelerde jazasyn óteýshilerdi tárbıeleý jumystary jan-jaqty júrgizilip keledi.
Olarǵa qoǵamnyń bir múshesi retinde qarap óz qabiletterin ushtaýǵa, boıynda bar ónerin shyńdaýǵa, sondaı-aq ónerin, bilimin damytyp, ǵylymı jumyspen aınalysyp, arnaıy patent alýǵa, ózi qalaǵan mamandyqtyń ıesi bolýǵa qol jetkizýine, jumys jasap qarajat tabýyna jáne aralarynda ártúrli jaǵdaılar oryn alǵannyń ózinde eger qalasa otbasy múshelerimen kezdestirip, tatýlastyrýǵa barlyq múmkindikter jasalýda. О́ıtkeni ómir árkimniń ózi qalaǵandaı bola bermeıdi, oılamaǵan jerden joldan taıyp, jaza basý ábden múmkin. Tipti aldyna úlken arman men maqsat qoıyp, bir-aq ret beriletin ómirdi mazmundy isterge arnaımyn degen taýdaı talapty jannyń ózi qas-qaǵym sáttegi bir ǵana áreketimen qııalyndaǵy ádemi tirligin túrmedegi jupyny taǵdyrǵa aýystyryp alýy tańǵalarlyq emes.
Árıne, túrmeniń aty túrme, onyń óz álemi bar. Biraq jazasyn óteýshilerdiń muqalmaǵan rýhyna, jaqsy keleshekke degen umtylysyna qarap bir jylymyqty sezgendeı bolasyń. Al olardyń jantalasa eńbek etip aqsha taýyp, óz qoldarymen alýan túrli dúnıelerdi – turmystyq buıymdar men aǵashtan jasalǵan ózge de nárselerdi jasap shyǵaryp, ony qajetti oryndarǵa bergenderine rıza bolasyń. Birin biri tolyqtyrǵan dúnıe-aı deısiń ishteı!
Elimizde kóktem, jaz aılarynda indet qaharyna mingen shaqta temir tordyń arǵy betindegiler qoǵamnan oqshaýlanyp qalǵan joq, elmen birge qınalyp, halyqqa kómek qolyn sozýǵa janushyra umtyldy.
IIM Qylmystyq-atqarý júıesi komıteti Mańǵystaý oblysy boıynsha departamentine qarasty GM 172/6 túzeý mekemesinde qurylǵan shaǵyn seh aýyr shaqta dárigerlerge, ózge de tapsyrys bergenderge arnalǵan qorǵanysh kıimderin, betperdelerdi tigýge jumyldy. Qoldan pishilgen sapasy sanıtarlyq talaptarǵa saı qorǵanysh kıimderin tigýmen «Ramıt-Aqtaý» JShS men «Eńbek-Atyraý» mekemesindegi 32 jazasyn óteýshi aınalysyp, az ýaqyt ishinde 50 myń birrettik qoldanysqa jaramdy qorǵanysh kıimderin, 60 myń betperde tigip, sondaı-aq 4 dezınfeksııalyq tonnel daıyndap shyǵardy. Belsendi eńbek etken azamattardyń úlesi eleýsiz qalǵan joq – olar aımaq basshysy atynan alǵys hattarmen marapattaldy, al eń bastysy – olardyń úlgili tártibi men úzdik isi merziminen buryn bosap shyǵýy úshin arnaıy oryndar tarapynan esepke alynatyn bolady.
Qazirgi tańda Mańǵystaý oblysy Qylmystyq-atqarý júıesi departamenti GM-172/6 mekemesi aýmaǵynda jeke kásipkerlerdiń tórt sehy jáne «Eńbek-Atyraý» memlekettik mekemesi ornalasqan. Bul kásiporyndarda 111 sottalýshy eńbek etip, jalaqy alady. Olar jalaqylarynyń bir bóligin mindetti talaptaryna saı tólemge paıdalansa, ekinshi bóligin ózderiniń jeke qajettilikterine jumsaıdy.
Jýyrda Aqtaýdaǵy atalǵan zona qyzmetkerleri taǵy bir úlgili isimen tanyldy. Olar mekeme basshylyǵyna ózderi óndirgen buıymdardy qaıtarymsyz turǵyda qaladaǵy áleýmettik mekemelerge berýge usynys bildirgen. Jazasyn óteýshilerdiń bul usynysy sottalýshylarmen aradaǵy eńbek kelisimshartyn, sondaı-aq seh ashqan kásipkerdiń quqyn buzbaı júzege asyrylady.
– Jazasyn óteý kezindegi eńbek – sottalýshylardy tárbıeleýdiń mańyzdy bóligi. Sondyqtan biz basshylyqqa osy turǵydaǵy usynyspen shyqqan sottalýshylardy árdaıym qoldaýǵa daıynbyz. Mundaı aksııalar bizdiń birlesken jumysymyzdyń kórsetkishi bolmaq, – deıdi Mańǵystaý oblysy boıynsha QAJD bastyǵynyń orynbasary Qanat Jarylǵapov.
Sottalýshylardyń qolynan shyqqan aǵashtan jasalǵan as salatyn tabaqtar men astaýlar, oqtaýlar, qart kisilerge jáne múgedek jandarǵa arnalǵan baldaqtar, kúndelikti turmysqa qajetti ózge de kózdiń jaýyn alatyn ásem buıymdardyń bir bóligi Aqtaý qalasyndaǵy №2 arnaıy áleýmettik kómek kórsetý ortalyǵyna tabystaldy. Endi jazasyn óteýshilerdiń qolynan shyqqan buıymdardyń paıdasyn atalǵan mekeme qaraýyndaǵy qart kisiler men múgedekter kóretin bolady.
«Jańylmaıtyn jaq, súrinbeıtin tuıaq joq» degendeı, bas bostandyǵy shektelip, temir tordyń arǵy jaǵyna toǵytylǵandar arasynda bos ýaqytynda kitap oqyp, qoǵamǵa da, ózine de paıdaly ispen aınalysýdy, salamatty ómir saltyn ustanýdy berik qaǵıda etken jazasyn óteýshi jan – shalys basqan qadamyn qaıta túzeýge nıetti jan dep qabyldaýǵa bolady. Qaıta tárbıeleý jumystary – árbir sottalýshynyń rýhanı kúızelispen jaqsylyqtan túńilip, ózin qurdymǵa laqtyrýyn boldyrmaý úshin túrme basshylyǵynan zor tabandylyqty, úlken uıymdastyrýshylyqty, mańyzdy mindetter men jarqyn jobalardy, tyń bastamalardy talap etedi. Túrmedegi jylt etken jańalyq pen jaqsy habar – osy turǵydaǵy mazmundy isterdiń kórinisi.
Mańǵystaý oblysy