Shynyqtyrýdyń sheberi

Baýyrjanmen birer apta buryn gazetke kezekti bir materıaldy ázirleý barysynda tanystyq. Instagram jelisi ar­qyly onlaın-jat­tyǵý júr­gizetinin kórip qal­ǵany­myz bar-tyn. Sózge tarttyq. Dene daıyndyǵyna, fıtnes-ın­dýs­trııaǵa qatysty aıt­qan tu­shym­dy oılary unady. Sóıtsek, ol osy salany bir kisi­­deı meń­ger­gen kásibı maman eken.

Ádette, iri fıtnes-klýbtarda bulshyq eti bultıyp, nus­qaý berip júretin jattyq­tyrý­shylardyń ishinen qazaq jigitterin sırek kezdestiremiz. Sondyqtan bolar, Baýyrjan­nyń bul saladaǵy jetistigine kádimgideı qýanyp qaldyq. Al onyń pandemııa kezinde Qazaq­standa alǵash bolyp onlaın-jattyǵý uıymdastyrǵanyn estigende «Bárekeldi!» aýzy­myz­dan qalaı shyqqanyn ańda­maı qaldyq.

Baýyrjan Rysbek – Semeı­diń týmasy. Shymkentte ósip, er jetken. Bokstan halyq­ara­lyq dárejedegi sport sheberi. 12 jyl quqyq qorǵaý organdarynda eńbek etken. Prezıdent Ákimshiliginde qyzmet atqa­ryp­ty. 2014 jyly sport sa­la­syna aýysyp, shegege il­­gen qolǵabyn 13 jyldyq úzi­­lis­ten keıin qaıta kıip, jat­tyǵýǵa kirisken. Kezinde ult­tyq quramanyń ekinshi, úshin­shi nómirli jigitterimen bir­ge jattyqqan Baýyrjan úshin sporttyq babyna oralý asa qıynǵa soqpapty.

– Bir jyl jattyǵyp, qal­pyma keldim. Qaıtadan ult­tyq quramaǵa ilindim. Olım­pıada oıyndaryna qa­tysqym keldi. Biraq, quramanyń sol kezdegi bas bapkeri Myr­za­ǵalı Aıtjanov ońasha bir otyr­ǵanda joldy jastarǵa berý kerektigin eskertti. Úlkenniń sózine toqtaǵan elmiz ǵoı, qar­sylyq bildirmedim. Ile kásip­qoı boksqa aýysý týraly da usynys tústi. Alaıda qu­qyq qorǵaý organdarynda qyz­met atqarǵandyqtan, qupııa máli­metterdiń ıesi retinde bes jyl shetelge shyǵýyma bol­maı­­tyn edi. Sóıtip boksty do­­ǵa­ryp, sportshylardy fı­zı­ka­­lyq turǵydan shynyq­ty­rý­­dy qolǵa aldym, – deıdi ol.

Búginde qyryqty alqym­dap qalǵan Baýyrjan fıtnes-trener bolyp jumys isteıdi. Atap ótkenimizdeı, Rıo Olımpıadasynda mereıi ús­tem bolǵan birqatar sport­shyny shynyqtyrǵan. Án­shi ári boksshy Ibragım Esken­dirdi shynyqtyrǵan da osy bapker. Qazir kásip­qoı boks­taǵy qos oǵlan Ma­dııar Áshkeev pen Aıdos Er­bo­syn­ulynyń fızıkalyq da­ıyn­dyǵymen aınalysyp júr. Sporttyq babynda júrýdi jón kóretin Olımpıada chempıony Baqtııar Artaevty da shynyqtyrady. Budan bólek, Instagram jelisiniń tikeleı efıri arqyly onlaın-jattyǵý uıymdastyrady.

– Qazaqstanda karantın rejimi engizilgen sátte-aq Instagram arqyly onlaın-jat­­tyǵý ótkizýge kóshtim. Al­ǵash­qy aptada 7-8 adam kirip, qadaǵalap otyrdy. Odan ke­ıingi aptada turaqty kó­rer­men­derdiń sany 25-ke jet­ti. Keıin bir sátte 50 adam­dy jat­tyqtyratyn boldym. Naýryz, sáýir, mamyr aılarynda osylaı jumys istedik. Keıin ashyq alańdarda jattyǵý júrgizýge ruqsat berildi. Menen keıin onlaın-jattyǵýǵa kóshkender kóp boldy, – deıdi ol.

О́mirimizge kóp ózgeris engizgen pandemııa fıtnes-ındýstrııany da tyǵyryqqa tiregeni ras. Sebebi, birinshi kezekte fıtnes-klýbtardyń qyzmetine tyıym salyndy. Sol qıyndyqtan jol tapqan kásibı mamandardyń kóshin dál osy Baýyrjan bastap tur.

– Bizdegi fıtnes-ındýs­trııa básekege qabiletsiz. Qyz­metin qadaǵalaıtyn, jumysyn retteıtin organ joq. Árkim 25 myń teńge tólep, fıtnes-trenerdiń sertıfıkatyn ıe­lenip júr. Olar úıretip ja­ryt­paıdy. Al kásibı maman tóten­she jaǵdaıdyń ózin tyń múmkindik dep qarastyrýy kerek. Bizdiń salada teorııany jaqsy meńgergender kóp. Alaıda olar praktıkaǵa kel­gende pyshyrap qalady. Qazir jańa tehnologııanyń zama­ny. Biraq sonyń múmkin­dik­terin áli tolyq paıdalana almaı kelemiz. Fıtnes-ın­dýstrııanyń pandemııa kezinde toqyraǵany da sondyqtan, – deıdi keıipkerimiz.

Shynynda da, álemniń da­­my­ǵan elderindegi fıt­nes-ın­dýstrııa amalyn ta­ýyp, jaǵ­daıǵa qaraı beıim­dele aldy. Sonyń bir dáleli – on­­laın-jattyǵýdyń qanat jaıýy. Sondyqtan erteń qar kór­­meı­tin elder fıtnes-ın­dýst­­rııany «dalaǵa kóshirip» jat­sa, tańdanýdyń qajeti sha­ma­­ly. Onyń ústine pande­mııa­­nyń ázir basyla qoıatyn túri joq.

– Oqyp, izdenýdiń nátı­jesinde onlaın-jattyǵý bo­ıynsha avtorlyq ádistememdi ázirledim. Onda erlerge, áıel­derge, sportshylarǵa jeke-jeke baǵdarlamalar qaras­ty­rylǵan. Budan bólek, de­ne turqyna baılanysty ár adamǵa laıyqtalǵan baǵ­dar­lamalarym bar. Máselen, boıshań janǵa alasa boıly adamnyń jattyǵýyn jasatýǵa bolmaıdy. Qysqasy, ár adamǵa jeke-jeke nazar aýdarý kerek. О́kinishke qaraı, fıtnes-trenerler osy jaǵyna kelgende aqsap jatady. Olar barlyǵyn bir ádistememen shynyqtyra beredi, – deıdi Baýyrjan.

Onyń pikirinshe, onlaın-jattyǵý árkez betmonshaǵy úzilip turatyn bizdiń ulttyń mentalıtetine sáıkes keledi.

– Qazaqtardyń kóbi zalda jattyǵýǵa qysylady. Kóp jaǵdaıda dene bitiminen yń­ǵaı­syzdanady. Al on­laın-jattyǵýdy eshkimniń kó­zine túspeı, úıde de jasaı berýge bolady. Bul – bir. Ekin­shiden, qazir namazǵa jy­ǵyl­ǵan jastar kóp. Bizdegi fıtnes-klýbtarda erler men áıelder aralasyp júre beredi. Olar mundaı jerge barmaıdy, álbette. Sondyqtan onlaın-jattyǵý namaz oqıtyn qyz-jigit­ter úshin de tamasha múm­kindik, – deıdi ol.

Baýyrjannyń bodıbıldıngke qatysty kózqarasyn bilgimiz keldi.

– Aınalysyp júrgender renjimesin, biraq bodıbıldıng – jalqaýlardyń sporty. Munyń janynda emdik dene shynyqtyrý áldeqaıda paıdaly. Ras, bodıbıldıng te sporttyń ózinshe bir túri. Biraq, ol adamdy múgedek etip tynady. Sebebi, onymen aı­nalysqanda adamnyń qarym-qabileti, dene bitimi eskeril­meıdi. Bulshyq etti esepsiz ósire bergennen aǵzadaǵy maıdyń, sińirdiń qyzmeti nashar­laıdy. Tamyrlar qysy­lyp qalady. Eger bodıbılıngter myqty bolsa, nelikten kermege uzaq tartyla almaıdy? Uzaq qashyqqa júgirmeıtini de sondyqtan. Jalpy, trena­jerdegi jattyǵýǵa asa úıir bolmaý kerek. Adam bul jerde robot sekildi ózgelerdiń jasa­ǵanyn ǵana qaıtalaıdy. Ańǵar­ǵanym, kóp adam dalada ózdi­ginen jattyǵý jasaýdy bil­meıdi eken. Jarnamasyna qyzy­ǵyp fıtnes-klýbtarǵa júgire­tinimiz de sodan-aý, – deıdi B.Rysbek.

Ol Qazaqstan ulttyq qura­masyndaǵy boksshylardy daıyndaýǵa ázir ekenin aıtty. Alaıda ondaǵylar Baýyr­jannyń qyzmetine muqtaj emes sekildi.

– Bizdiń boksshylardyń fı­­zı­kalyq daıyndyǵyn ke­ńes­tik kózqaraspen kele jat­­qan aǵalar qadaǵalap otyr. Sońǵy jyldary ózbekterden utylyp, úndisterden jeńilýi­mizdiń bir sebebi osynda jatyr. Sportshylardy daıyndaý júıesin qaıta qaraý kerek. Mysal keltireıin. Jánibek Álimhanuly degen jaryq juldyzymyz shyqty. Alaıda bizdiń dene daıyndyǵyna jaýapty trenerler 20 jasqa tolar-tolmas kezeńde Jánibektiń boıyndaǵy bar sólin, kúshin syǵyp aldy. Saldarynan boks­shy quldyrady. Aqyry ol ká­sip­qoı boksqa aýysyp ketti jáne durys qadam jasa­dy dep oı­laımyn. Ár sport­shyǵa je­ke nazar aýdarý kerek. Bizde olaı emes. Serik Sápıev chempıon atansa, bar­lyǵyn Serik sekil­di jat­tyqtyrýǵa kóshemiz. Árkimniń qabileti ártúrli eke­nin esten shyǵaryp alamyz. Al bok­sshylar psıhologııalyq tur­ǵydan óte názik keledi, – deıdi keıipkerimiz.

Shynyqtyrýdyń sheberi Baýyr­jannyń mindeti – ha­lyq­ty durys jattyǵýǵa úı­retý. Jalqaýlyqtan aryltý da – armany.