Qazaqstanda 15 qyrkúıekten 15 qazanǵa deıin jyl saıyn emhanalarǵa tirkelý naýqany ótedi. Bul halyqqa ne beredi, ótinimdi qalaı berý kerek jáne qandaı sebeppen bas tartýy múmkin. Sizdiń barlyq suraǵyńyzǵa jaýap bar.
Emhanaǵa bekitilý ne úshin qajet?
Shuǵyl medısınalyq kómek kórsetý halyqqa árdaıym qoljetimdi jáne emhanaǵa tirkelýge baılanysty emes. Josparly dárigerge deıingi nemese dárigerlik kómek kórsetý úshin emhanaǵa tirkelý qajet. Ár adam óziniń ýchaskelik dárigerin bilýi kerek.
Eger pasıent emhanaǵa bekitilgen bolsa, jalpy praktıka dárigeriniń/terapevttiń qabyldaýy, beıindi mamannyń konsýltasııasy, dıagnostıkalyq jáne zerthanalyq tekserý, konservatıvti nemese hırýrgııalyq emes emdeý, sondaı-aq kúndizgi stasıonar qyzmetteri pasıentke tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kóleminde (TMKKK), sondaı-aq áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesi aıasynda kórsetiledi.
Eger adam emhanaǵa tirkelmese, josparly medısınalyq kómekke qol jetkizýde qıyndyqtar týyndaıdy. Sondyqtan emhanaǵa tirkelip, ýchaskelik dárigerge barý qajet.
Qaıda bekitilýge bolady?
Medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek (MSAK) kórsetetin, sondaı-aq profılaktıkalyq skrınıngter men kásiptik tekserýler júrgizetin medısınalyq uıymdarǵa ǵana tirkelýge bolady. Olarǵa: qalalyq emhanalar, dárigerlik ambýlatorııalar, feldsher-akýsherlik pýnktter, otbasylyq densaýlyq ortalyqtary (MSAK ortalyqtary) jatady.
Turǵylyqty jeri, jumys nemese oqý orny boıynsha bir ǵana medısınalyq uıymǵa bekitilýge bolady. Qala mańyndaǵy turǵyndar jaqyn mańdaǵy emhanaǵa bekitile alady.
Bekitilý kezeninde nege nazar aýdarý qajet?
Medısınalyq uıym áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń jetkizýshisi bolyp tabyla ma jáne TMKKK jáne MÁMS eki tegin paketi sheńberinde, onyń ishinde qosalqy merdigerlik shart boıynsha Medısınalyq qyzmetter kórsete me? О́zge jaǵdaıda, siz kepildendirilgen jáne saqtandyrý medısınalyq paketterine quqyǵyńyzdy paıdalana almaısyz.
Qalaı bekitilý qajet?
Búgingi tańda bekitýdiń úsh ádisi bar.
Birinshi ádis – emhananyń tirkeý bólimine júginý jáne tirkelý týraly ótinish jazý. Bul tásil jasy boıynsha zeınetkerlerge, múmkindikteri shekteýli adamdarǵa, balalarǵa, onyń ishinde shet memleketterde týǵandarǵa, sábıler úılerinde turatyndarǵa, jetimderge, sottalǵandarǵa, kolonııalarda jazasyn óteýshilerge jáne medresede oqıtyndarǵa, merzimdi qyzmettegi áskerı qyzmetshilerge nemese senimhat boıynsha tirkelýdi resimdeýshilerge ǵana qoljetimdi.
Ol úshin sizge jeke kýálik, tólqujat nemese turýǵa ruqsat qajet. Eger siz 18 jasqa deıingi balany bekitkińiz kelse, balanyń jáne onyń zańdy ókiliniń – anasynyń, ákesiniń nemese qamqorshysynyń jeke basyn kýálandyratyn qujattardy usyný qajet.
Ekinshi tásil – halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy (HQKO) arqyly tirkeýge ótinim berý. О́zińizben birge jeke kýálik, tólqujat nemese turýǵa ruqsat bolýy qajet. О́tinimdi óńdeý merzimi – bir jumys kúni.
Úshinshi tásil – úıden shyqpaı emhanaǵa tirkelý. http://egov.kz. elektrondy úkimet portaly arqyly ótinim berý jetkilikti.
Bul úshin:
– Saıttyń basty betindegi «Densaýlyq saqtaý» bólimin tańdańyz;
– «Medısınalyq kómek» qosymsha betinde «medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek kórsetetin medısınalyq uıymǵa tirkelý» qyzmetine basyńyz;
– «Qyzmetke onlaın tapsyrys berý» batyrmasyn basyńyz;
– Bekitýge suranys jiberý úshin jasyl belgishemen belgilengen barlyq elementterdi toltyrý qajet;
– Suranysty sátti jibergennen keıin siz «suranym óńdelýde» mártebesin kóresiz. Tirkelý týraly jaýap Sizdiń jeke kabınetińizge bir jumys kúni ishinde keledi.
Bekitý úshin qandaı qujattar tizimi qajet?
– Jeke kýálik. Zeınetkerler úshin – zeınetaqy kýáligi, múmkindigi shekteýli adamdar úshin zeınetaqy kýáligi nemese medısınalyq-áleýmettik saraptamany kýálandyrý aktisinen úzindi kóshirme. Zań boıynsha bala kezinen múgedekke taǵaıyndalǵan qorǵanshylar, sondaı-aq qorǵanshylar nemese qamqorshylar, patronat tárbıeshileri sot sheshimin qorǵanshylyqty nemese qamqorshylyqty rastaıtyn ózge de qujatty usynýǵa tıis. Kolonııalarda jazasyn ótep jatqan sottalǵandar jáne áskerı qyzmetshiler – MSAK-qa halyqty bekitýdi (esepten shyǵarý) tirkeý máselelerin qaraý jónindegi komıssııanyń hattamasy.
Medresede 18 jasqa deıingi stýdentter men bilim alýshylar joǵary oqý orny rektorynyń medısınalyq uıymǵa resmı úndeýin jáne oqý orny men MSAK uıymy arasyndaǵy komıssııa hattamasyn usynady. Qazaqstannan tys jerde týǵan balalar – shet memlekette týylǵanyn rastaıtyn qujat. Balalar úıi, qarttar úıi sııaqty medısınalyq-áleýmettik mekemeler – oblystardyń, respýblıkalyq mańyzy bar qalalardyń jáne astananyń densaýlyq saqtaýdy memlekettik basqarýdyń jergilikti atqarýshy organdarynyń sheshimi.
Bekitý júıesi qalaı jumys isteıdi jáne sizge qaı kezeńde jaýap berý kerek?
Medısınalyq uıymǵa tikeleı júgingen kezde emhananyń mamany «Bekitilgen halyq tirkelimi» medısınalyq aqparattyq júıesine bekitýge arnalǵan suraý salýdy resimdeıdi, odan keıin aqparattandyrý uıymynyń mamany bekitýge arnalǵan suraý salýdy qaraıdy jáne ótinimdi maquldaý týraly ne dáleldi bas tartý týraly sheshim qabyldaıdy. Memlekettik qyzmetti kórsetý nátıjesi medısınalyq uıymǵa bekitý talony nemese dáleldi bas tartý bolyp tabylady.
Pasıent elektrondy úkimet arqyly júgingen kezde, pasıentke 1 jumys kúni ishinde «Jeke kabınetke» bekitilgeni týraly habarlama nemese elektrondy qujat nysanyndaǵy dáleldi bas tartý kelip túsedi. Aqparattyq júıede telefon nómiri nemese elektrondy poshta mekenjaıy bolǵan kezde medısınalyq uıym pasıentti tirkelgeni týraly habardar etedi.
Medısınalyq uıymdar men portaldyń jumys kestesi?
– Emhanalar dúısenbiden senbige deıin jumys isteıdi. Dúısenbiden jumaǵa deıin saǵat 8.00-den 20.00-ge deıin úzilissiz, senbi kúni saǵat 9.00-den 14.00-ge deıin, demalys (jeksenbi) jáne mereke kúnderin qospaǵanda. Bul rette, bekitýge suranys jumys aıaqtalǵanǵa deıin 2 saǵat buryn, ıaǵnı jumys kúnderi keshki saǵat 6-ǵa deıin jáne senbi kúni kúndizgi saǵat 12-ge deıin qabyldanady.
«Azamattarǵa arnalǵan úkimet» portaly jóndeý jumystaryn júrgizýge baılanysty tehnıkalyq úzilisterdi qospaǵanda, táýlik boıy jumys isteıdi. Pasıent jumys ýaqyty aıaqtalǵannan keıin, sondaı-aq demalys jáne mereke kúnderi júgingen kezde ótinishterdi qabyldaý jáne nátıjelerdi berý kelesi jumys kúni kórsetiledi. Pasıentke qyzmet kórsetý úshin qujattardy tapsyrý úshin kútýdiń ruqsat etilgen eń uzaq ýaqyty – 30 mınýt.
Emhanaǵa kez kelgen ýaqytta nemese tek tirkeý naýqany aıasynda bekitile alasyz ba?
Medısınalyq uıymǵa kez kelgen ýaqytta bekitilýge bolady, eger Siz turǵylyqty jerińizdi aýystyrǵan bolsańyz, qaladan tys jerge bir aıdan astam merzimge ketseńiz nemese alǵash ret erkin tańdaý nemese bekitilý quqyǵyn paıdalanýdy sheshseńiz, sondaı-aq bekitý sizdiń qatysýyńyzsyz jasalǵan bolsa. Sondaı-aq medısınalyq uıym qaıta uıymdastyrylǵan nemese taratylǵan, áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorymen shart buzylǵan jaǵdaıda. Nemese sizdiń úıińizge jaqyn jerde jańa emhana ashylsa. Saqtanýshy men saqtandyrý uıymy arasynda jasalǵan erikti medısınalyq saqtandyrý sharty da naýqan sheńberinen tys tirkelýdiń negizi bola alady. О́zge jaǵdaıda, bekitý naýqany sheńberinde 15 qyrkúıekten 15 qarashaǵa deıin ǵana múmkin bolady.
Medısınalyq uıym pasıenke medısınalyq qyzmet kórsetýdi toqtatý týraly habarlaýǵa mindetti me?
Iá, eger medısınalyq kómek kórsetý toqtatylsa, medısınalyq uıymdar tirkelgen pasıentterdi turǵylyqty jeri boıynsha jazbasha habardar etýge mindetti. Kórsetiletin qyzmetterdi satyp alý shartyna ózgerister engizilgen bolsa, buzý kúnine deıin keminde kúntizbelik otyz kún buryn. MSAK uıymyn qaıta uıymdastyrý nemese taratý týraly belgili bolǵan kúnnen bastap kúntizbelik eki kún ishinde. Qordyń medısınalyq qyzmetter kólemin ornalastyrmaǵany týraly belgili bolǵan kúnnen bastap eki kúntizbelik kún ishinde.
Bekitýden bas tartýy múmkin be?
Iá. Eger sizdiń naqty turǵylyqty jerińiz siz tirkelgińiz keletin emhanaǵa aýmaqtyq turǵyda jatpasa, biraq bul rette siz «dárigerdi úıge shaqyrý» qyzmetinen bas tartpaısyz. Sizge mobıldi brıgadany nemese ýchaskelik dárigerdi úıge shaqyrǵan kezde olar sizge kele almaıdy jáne sizge kómek kórsete almaıdy, óıtkeni siz olardyń qyzmet kórsetý aımaǵynan tys jerde bolasyz. Eger siz buǵan kelisseńiz jáne emhana sizdi qabyldaýǵa daıyn bolsa, onda siz osyǵan baılanysty barlyq táýekelderdi óz jaýapkershiligińizge alasyz.
Balalar tirkelgen jaǵdaıda zańdy ókildigin rastaıtyn qujattyń bolmaýy nemese pasıent memlekettik qyzmetti alý úshin usynǵan qujattardyń jáne/nemese olardaǵy derekterdiń/málimetterdiń dáıeksizdigin anyqtaý bas tartý úshin negiz bola alady. Sondaı-aq tirkelgen halyq sanynyń bir jalpy praktıka dárigerine aralas halyqtan 1 700 adam, ýchaskelik terapevt 2 200 adam, ýchaskelik pedıatr 0-den 6 jasqa deıingi 500 bala, 0-den 14 jasqa deıingi 900 bala asyp ketý sebebinen bas tartýy múmkin.