Central Asia Nobel Fest Live alǵashqy onlaın festıvali

Central Asia Nobel Fest Live baǵ­dar­lamasy tórt kúndi qamtydy jáne onyń efırinde kóptegen ózek­ti taqyryptar kóterildi, tanymal spıkerler sóıledi. Onlaın-fes­tı­valdyń basty ereksheligi – jahan­dyq úrdister men syn-qater­lerge baǵyttalǵan. Bul tórt negiz­gi baǵdarǵa bólingen: adamı kapı­tal­dyń bolashaǵy; álemdi ózger­tetin teh­nologııalar; medısı­na men ǵy­lymdaǵy jańa qyrlar; ınklıý­zıv­ti ekonomıka jáne turaqty damý.

Onlaın-festıvaldyń ashylý saltanaty Inklıýzıvti damý qorynyń (IDF) basqarýshy dırektory Maqsat Qurbenovtiń quttyqtaý sózimen bastaldy.

«Ǵylym, tehnologııa jáne ın­no­va­sııalar – bul progrestiń qoz­ǵalt­qyshtary. Bilim – damýdyń ne­gizgi kom­ponenti. Pandemııa kel­g­ennen beri biz joǵary ǵylymı-tehnı­ka­lyq áleýetke ıe elder ǵana eko­no­mı­­ka­­lyq ósimdi tez qalpyna kel­ti­rip, da­mýdyń al­dyńǵy qatarynda qa­la ala­tyn­dy­ǵyn kórip turmyz» dedi ol.

Atalǵan is-sharanyń maqsaty – aımaqta jańa bilim qoryn qurý. Uıymdastyrýshylar sonymen qatar Ortalyq Azııa men Kavkaz aı­ma­ǵynda osyndaı aýqymdy is-shara ótkiziletinin aıtty. Nobel fes­tıvalin ártúrli ǵylymı salalarda jylyna birneshe ret ótkizý jospar­lanyp otyr. Central Asia Nobel Fest Live uıymdastyrýshylarynyń piki­rinshe, ǵylymı festıvalderdi jıi jáne turaqty túrde ótkizý ǵana el­diń damýyna aıtarlyqtaı áser ete alady. Sondyqtan aımaqta jaqyn arada tehnologııalar men ınno­­vasııalar boıynsha jańa «Bo­la­shaqty oılap tabý» atty Nobel fes­tıvalin ótkizý josparlanýda.

Eýropa qaıta qurý jáne damý bankiniń saıasat jáne seriktestik jónindegi vıse-prezıdenti Per Haılbronn aımaqtyń jas urpa­ǵyna Nobel syılyǵynyń laýreat­taryn tyńdap qana qoımaı, olarǵa suraq qoıýǵa múmkindik beretin alań­nyń Ortalyq Azııa aımaǵy úshin ma­ńyz­dylyǵyn atap ótti. Ol EQQDB Ink­lıýzıvti damý qorynyń (IDF) ba­stamasyn qoldaıtynyn aıtty. Ha­lyq­aralyq uıymdar, ǵylym jáne bıznes arasyndaǵy serik­tes­tiktiń mańyzyn M.Áýezov atyn­­daǵy Ońtústik Qazaqstan ýnı­­versı­tetiniń rektory Darııa Qo­jam­­jarova da atap ótti. Ol serik­tes­tik­tiń halyqaralyq uıym­dar men bıznestiń zertteýlerge qaty­sýy óte mańyzdy ekenin atap ót­ti. Rektor óziniń quttyqtaý sózin­de Central Asia Nobel Fest Live baǵ­dar­­la­masynyń qazaqstandyq ǵylym úshin mańyzyn joǵary baǵalady.

Forýmnyń birinshi kúnin «In­klıý­zıvti bilim jolynda» sessııa­sy ashty. Sarapshylardyń pikirinshe, COVID-19 pandemııa­sy álemdik ekonomıkaǵa 35 trln dollarǵa teń zııan keltiredi. О́z keze­ginde, ınklıýzıvti bilim berý ekono­mıkalyq máselelerdi sheshý­diń qajetti ádisi retinde kóbirek qaras­ty­ryla bas­tady. О́ıtkeni bul ál-aýqat shyǵyn­daryn tómendetedi jáne áleýmettik kelisimge yqpal etedi.

Úndistandyq balalar quqyǵyn qorǵaýshy, Nobel syılyǵynyń laýreaty (2014), 85 myńnan astam úndi balalaryn qanaýdan bosat­qan jáne bilim berý júıesine qaı­ta qosqan Bachpan Bachao Andolan (Balalyqty saqtaıyq) qozǵa­ly­synyń negizin qalaýshy Kaılash Satıarthı óziniń quttyqtaý sózinde bilim alý qoljetimdiliginiń mańy­zyn jetkizdi. Onyń pikirinshe, «Bi­­lim – azat etýshi, ádilettilikke, teń­­­dik pen beıbitshilikke aparatyn jol. Son­dyqtan kez kelgen bala áleý­­met­tik-ekonomıkalyq nemese saıa­­sı se­bep­terge baılanysty qa­raý­­syz qal­sa, biz tolyqqandy ınk­lıý­­zıv­­ti bilim berý týraly oılaı almaımyz».

Nobel syılyǵynyń laýreaty atap ótkendeı, COVID-19 pandemııasy órkenıettiń daǵdarysy jáne bul bilimge, sondaı-aq ekonomıka men densaýlyq saqtaý júıesine keri áser etedi.

О́z kezeginde, Nobel syılyǵy­nyń laýreaty (2011 j.), Áıelder quqyǵyn qorǵaýshy, jýrnalıst Tavakýl Karman koronavırýstyń zar­dabyna baılanysty álemdik qoǵam­dastyq ótken jyldarda qol jet­kizgen jetistikterdiń kóp bóli­gin joǵaltýy múmkin ekenin aıtty.

«Inklıýzıvti bilim berý máselesi búkilálemdik qaýymdastyq úshin ótkir bolýy kerek. Árbir jeke tulǵa úshin tolyqqandy ınklıýzıvti bilim­ge qol jetkizý múmkin emes eke­nin túsiný kerek, buǵan tek halyq­ara­lyq uıymdardyń da, memle­ket­tik organ­dardyń da birles­ken kúsh-jigeri arqyly qol jetkizýge bolady».

Jıynda Nobel syılyǵynyń laýreattary, kórnekti ǵalymdar men ekonomıster medısına, jasandy ıntellektiniń damýy jáne onyń eńbek naryǵyna áseri, bola­shaq aýrýlarǵa qarsy kúres tásil­deri jáne t.b. taqyryptardy talqylady.