El jáne Elbasy

Árıne, kez kelgen qoǵam kemshiliksiz ári irkilissiz ilgeri jyljymaıdy. Osyndaı sátterde oǵan oń baǵyt-baǵdar siltep otyrý, keı kezderi syn tezi­ne alyp, qajet bolsa, kezek kúttirmes sheshim qa­byldaý asa qajet. Úkimettiń sońǵy ótken keńeı­til­gen otyrysynda da Mınıstrler Kabıneti men jer­gilikti atqarýshy organdarǵa qarata ádil syn aıtyldy. Ol nátıjesiz de emes. Osyǵan oraı, tómende Elba­syna qarapaıym el eńbekkerleri tarapynan bildirilgen rızashylyqtar jarııalanyp otyr.

 

Bárin bilip otyr eken

Elbasy Nursultan Nazarbaev Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda kóptegen máselelerdi syn tezine aldy. Atqarylmaı jatqan ister týrasynda, qolǵa alynyp, orta jolda qalyp qoıǵan jobalar jaıynda esh búkpesiz aıtyp, el ıgiligi úshin jasalatyn sharýalardy shıryqtyrý kerektigin basa eskertti. Jıynda bıýdjetten bólingen qarajattyń ıgerilmeı, óz nysanasyna jetpeı jatqany da jasyryn qalǵan joq. Aldyn ala esepteýler boıynsha bıýdjetten bólingen 150 mıllıard teńge shamasyndaǵy qarjy ıgerilmeı qalǵaly tur eken.

Bul ne sonda? Qolda bardy uqsata almaı otyrǵanymyz emes pe? Bilýimizshe, jyl basynda bıýdjet belgilenedi. Ár sala boıynsha qajettiligine qaraı qarjy bólinedi. Degenmen, osy kezde kóptegen qatelikter ketetin sııaqty. Áıtpese eldiń paıdasy úshin qazynadan beriletin qarjy nege ıgerilmeıdi?

Keńeıtilgen májilis kezinde salynyp jatqan mektepterdiń qurylysy týraly da sóz boldy. Birdeı salynyp jatqan mekteptiń qurylysyna ketetin shyǵynnyń eki bólek ekenin de atalǵan jıynnan estidik. Sońǵy jyldary elimizde áleýmettik mańyzy bar nysandardyń kóptep salynyp jatqany ras. Alys ta shalǵaı jerlerde mektep, emhana, balabaqshalardyń boı kóterýi osy sózimizdiń dáleli. Degenmen, bul jerlerde de bólingen qarjy árkimniń aýzynda ketip, kóldeneń kelgen adamdardyń qaltasyna túsip jatqan kezderdiń bolyp jatqany jurtqa aıan. Bul da bizdiń qoǵamdaǵy keleńsiz jaǵdaılardyń biri.

Elbasy osyndaı keleńsizdik­terge toqtaý salyp, qatań baqylaý kerektigin eskertti. Jalpy, keńeı­tilgen otyrysta Elbasynyń el­degi barlyq jaǵdaıdan habardar ekenine jáne olardy túzetý úshin bar kúsh-jigerin jumsap, aınalasyndaǵy adamdardy da soǵan shaqyryp otyrǵanyna kó­zimiz jetti. Baqylaý bar jer­de nátıje de bolady. Biz Elbasymyzdyń Qazaqstandaǵy barlyq máseleni óz nazarynda ustap otyrǵanyna qýandyq.

Gúlbaný AIDAROVA,

muǵalim.

Qyzylorda oblysy.

 

Halyqtyń arman-múddesi qaǵys qalmaıdy

Qazaqstandyqtardyń 98 paıyzdan astamy Memle­ket basshysy 11 qazan kúngi ótken Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda kótergen máseleler halyqtyń arman-múddesin bildiredi dep esepteıdi.

1-7 qarashada Memleket bas­shy­sy 11 qazanda Úkimettiń keńeı­tilgen otyrysynda kóter­gen máse­le­ler boıynsha áleýmettik saýaldama júrgizildi.

Saýaldama nátıjeleri bo­ıyn­sha qazaq­stan­dyqtardyń 98%-y Memleket basshysy 11 qazan kún­gi ótken Úkimettiń keńeıtilgen oty­­rysynda kótergen barlyq má­seleler ha­lyqtyń arman-múddesin bildiredi dep esepteıdi.

Bul oraıda, suraý salyn­ǵan­dardyń 92%-y Memle­ket bas­shysynyń Úkimetke aýyl­ sha­rýa­shylyǵyn damytý bo­­ıynsha tapsyrmalaryn qol­daı­dy.

El Prezıdentiniń paıda­la­nyl­maı jatqan jerlerge egjeı-tegjeıli revızııa júrgizý jáne olardy aınalymǵa qosý tetikterin jasaý boıynsha naqty tapsyrmasy ár suraý salynǵan ekinshi adamnan (91,7%) oń pikir tapqan.

Memleket basshysynyń qabyl­danǵan barlyq baǵdarlamalardy jónge kel­ti­rý qajettigi týraly jáne jekelegen baǵdar­la­ma­lar boıynsha qarjylardyń to­lyq ıgeril­meýi týraly synyn res­pondentterdiń 92%-y qoldaıdy.

Memleket basshysynyń basy artyq kóptegen prosedýralar men sáıkestendirýge oraı bıýd­jet­terdiń sapasyz oryndalýy týraly syn-eskertpesiniń ádil­di­gin suraý salynǵandardyń 94%-y bólisedi.

98%-y Memleket basshysynyń jos­par­laý men memlekettik bıýd­jettiń oryndalý sapasyn joǵa­ry­latý týraly tapsyrmasyn qoldaıdy.

Suraý salynǵandardyń 97,5%-y Mem­leket basshysynyń jańa jobalarǵa, ásirese, qu­rylys salasyndaǵy jańa jobalarǵa kúr­deli shyǵyndardy arzandatý úshin jańa teh­nologııalardy paıda­laný boıynsha talaptarymen kelisedi.

Respondentterdiń 99%-y Memleket basshysynyń mas kúıde JKO jasaǵany úshin jazalaýdy qatańdatý qajettigi týra­ly tezısimen tolyqtaı kelisetinin málimdeıdi.

Suraý salynǵandardyń 95,4%-y Mem­leket basshysynyń bilim berý nysandary materıal­dyq-tehnıkalyq bazalary, bilim berý salasynda bilikti mamandar sanynyń jetkiliksizdigi synymen tolyqtaı kelisedi.

Memleket basshysynyń óz­ara mindetteme qaǵıdattary bo­ıynsha eńbekke qabiletti adam­dar úshin áleýmettik kómek berý qajettigi týraly eskertpesin qa­zaq­standyqtardyń 96%-y qol­dasa, 93%-y – «Jumyspen qam­tý-2020» jol kartasyna qa­tysty aı­tylǵan synmen kelisedi.

Suraý salynǵandardyń ba­sym bóli­g­i Úkimettiń aýyl sharýashylyǵyn da­mytý sa­lasyndaǵy is-áreketin ózi­niń qa­na­ǵattanýshylyq deńgeıi boıynsha «kóp jaǵ­daıda qa­na­ǵat­tanbaımyn» dep baǵalaıdy.

 

Alyp báıterektiń bir-bir butaǵymyz

Men Jambyl oblysynyń ortalyǵyndaǵy Qabylbek Sarymoldaev atyndaǵy balalar úıinde óstim. Biraq balalar úıinen túlep ushqan 2008 jyl men úshin óte aýyr boldy. О́ıtkeni, qara shańyraǵym – balalar úıine ábden baýyr basyp qalyppyn. Aldymda: «Endi qaıda baryp kún kóremin? Baspanany qaıtemin?» degen jaýaby qıyn saýaldar turdy.

Biraq: «Birinshi baılyq – densaýlyq, ekinshi baılyq – aq jaýlyq, úshinshi baılyq – on saýlyq», dep qazaq baýyrlarym aıtqandaı, ózim unatatyn boıjetkenmen bas qosyp, Taraz qalasynyń irgesindegi Shóldala aýylynda páter jaldap ómir súre bastadym. Jaqynda ákimdik qyzmetkerleri habarlasyp, «oblys ákiminiń qabyldaýyna barasyń, saǵan páter bermekshi» degende, shynymdy aıtsam, óz qulaǵyma ózim senbedim. Sóıtsem, elimizdiń «Turǵyn úı qatynastary týraly» Zańyna engizilgen ózgeristerge baılanysty jetimder úıinde tárbıelenetin balalar memlekettik turǵyn úı qorynan kezekten tys páter alýǵa quqyly eken.

Páter alǵan kezdegi qýanyshymdy sózben aıtyp jetkizý múmkin emes. Osynyń bári el tynyshtyǵynyń, jetimderin jylatpaı, jesirlerin qańǵyrtpaı durys baǵyt-baǵdar berip otyrǵan Elbasy saıasatynyń arqasy dep bilemin. Zań da áleýmettik turǵydan qorǵalýǵa tıisti biz sııaqtylarǵa durys jumys isteı bastady. Mine, men Elbasy maquldaǵan sol durys zańnyń nátıjesinde páterli boldym.

Sózdiń reti kelip turǵanda aıta keteıin, «Qoljetimdi turǵyn úı-2020» baǵdarlamasyn júzege asyrý baǵytynda bizdiń oblysta da úlken jumystar atqarylyp jatyr. Bıyl jyl aıaǵyna deıin 7 turǵyn úı paıdalanýǵa berilmekshi. Onyń 6-ynyń qurylys jumystary byltyr bastalǵan. Onyń 3-ýi turǵyn úı kezeginde turǵandarǵa berilse, 3-ýi jas otbasylaryna jalǵa berilmek. Bir úıdi ıpotekalyq dep estidim.

Aıtpaqshy, Elbasy saıasatyn basshylyqqa ala otyryp, óńir ekonomıkasynyń óte qarqyndy damýyna belsene atsalysyp júrgen oblys ákimi Qanat Bozymbaev menen basqa da 14 baspanasyzǵa páter kiltin tabys etti. Páterlerimiz Taraz qalasynyń «Báıterek» shaǵyn aýdanynda ornalasqan. Biz endi ózimizdi Qazaqstan sııaqty alyp báıterektiń bir-bir butaǵymyz dep nyq senimmen aıtýǵa tolyq quqymyz bar.

Aleksandr MÝRAVEV,

jumysshy.

TARAZ.

 

Jańa baǵdarlama ázirleýdiń qısyny shamaly

Elimizdegi aýyldyq aýmaqtar jan-jaqty damymaı, aýyl turǵyndarynyń áleýmettik-turmystyq deńgeıin jańa satyǵa kóterý esh múmkin emes. Mundaı ómirsheń kózqaras el ishinde shaǵyn jáne orta bıznes pen kásipkerliktiń óristeýine de keń jol asha alady.

Mundaı jaýapty da kúrdeli másele bir kúnniń, nemese bir jyldyń enshisine tıetin is emes. Osyndaı baǵyttaǵy baıypty baǵdarlama, Úkimettiń keńeıtilgen májilisinde Elbasy atap kórsetkendeı, 2004-2010 jyldary júzege asyrylǵanyn umyta qoıǵan joqpyz. Soǵan sáıkes jergilikti jerde aýyldyq aýmaqtardy jańǵyrtý jumystary bastalǵan edi. Buǵan Shyńǵyrlaý jerinen de mysaldar keltirýge bolady.

Bizdiń oıymyzsha, bul – óte aýqymdy, uzaq merzimdi qajet etetin ilkimdi is. Ony oryndaý úshin asyǵý kerek shyǵar, alaıda aptyǵýdyń qajeti shamaly der edik. Sondyqtan da baǵdarlamada qarastyrylǵan mindetter men mejelerdi baıyppen qarastyra bilse, sonyń ózi az olja emes. Qazir aýdanymyzda aýyldyq aýmaqtardy damytý jóninde alǵa qoıylǵan maqsat óz jalǵasyn taýyp keledi. Biz soǵan súısinemiz. Iаǵnı, osydan on jylǵa jýyq ýaqyt buryn qolǵa alynǵan baǵdarlama óziniń múmkindigi men áleýetin áli taýysa qoımaǵany basy ashyq aqıqat.

Soǵan qaramastan, aýyldyq aýmaq­tardy damytý jónindegi jańa baǵdar­la­many ázir­leýdiń qandaı qısyny bar. Árıne, onyń eshqandaı qısyny bolmasa kerek. El Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń «Mun­daı jańashyldyqqa» kúmán keltirýi óte oryn­dy. Onyń esesine bas­ty maqsat, Nursultan Ábishuly atap kór­set­kendeı, burynǵy baǵdarlamada kór­setilgen mindetterdi aıaǵyna deıin jet­kizýge baǵyttalsa, jetip jatyr emes pe. Joǵarydaǵydaı talaby men tilegi arqy­ly Elbasy elge degen shynaıy janashyr­lyqtyń úlgisin kórsetip otyr dep esepteımiz.

Memleket basshysy aıtqandaı, atalǵan istiń naqty nátıjeleri bo­ıynsha oǵan jaýapty adamdar men ártúrli deńgeıdegi memlekettik organ jetekshileri esep beretin bolsa, bul baǵdarlamanyń ajary odan ári ashyla túseri kámil. Elbasynyń mundaı oryndy talap-tileginen keıin dál solaı bolaryna eshqandaı kúmánimiz joq.

Sóz sońynda aýyldyq aýmaqtardy damytýǵa qatysty Elbasynyń úlken qamqorlyq pen janashyrlyqqa toly sózderi men taıǵa tańba basqandaı naqty, qysqa da nusqa oılary úshin rızashylyǵymyzdy jetkizgimiz keledi.

Madııar BAIJANOV,

Shyńǵyrlaý aýdanyndaǵy «Jeńis» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi.

Batys Qazaqstan oblysy,

Shyńǵyrlaý aýdany.

 

Balalarǵa tegin bolady

Tuńǵysh Prezıdent kúni­ne oraı Astana balalar úı­le­ri­niń tárbıelenýshileri qala kı­no­teatrlary men muz aıdyndaryna tegin baratyn bolady.

20 qarashada Kámeletke tolma­ǵan­dardy ońaltý ortalyǵynyń tárbıelenýshileri «Alaý» sport­ kesheniniń muz aıdynyna bar­sa, 30 qarashada Tuńǵysh Pre­zı­denttiń murajaıynda, 27 qa­ra­shada sýǵa túsý úshin «Han Shatyr» jaǵajaıynda bolady. 29 qara­shada «Tuńǵysh Prezıdent kúni» taqyrybynda tárbıe sharalary uıymdastyrylady. 1 jeltoqsanda balalar «Arsenal» kınoteatryna barady. Sol kúni Otbasylyq úlgidegi balalar úıiniń tárbıelenýshileri úshin Tuńǵysh Prezıdent kúnine arnalǵan saltanatty lıneıka ótedi. Sondaı-aq «N.Á.Nazarbaevtyń Elbasy jáne Prezıdent retindegi qalyptasý joly» beınefılminiń kórsetilimi uıymdastyrylady.

2011 jyldyń 10 jeltoqsanynda Par­lament Senatynyń plenar­lyq májilisinde Qazaqstan Res­pýb­­lıkasynyń «Qazaqstan Res­pýb­lı­kasyndaǵy merekeler týraly» Za­ńyna ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań qabyldanǵany belgili. Jańa mereke kúnin belgileý týraly usynysty Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Táýelsizdiginiń 20 jyl­dyǵyn toılaý qarsańynda Qazaq­stannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nur­sul­tan Nazarbaevtyń el aldyndaǵy eren eńbegin atap ótý jáne taný maq­sa­tynda bir top depýtat ilgeriletken edi.

«Egemen-aqparat».

 

Oryndy talap

Qazir jurttyń kóbi jol ústinde júretin zaman ǵoı. Qalaǵan jerge tez, aman-esen baryp-qaıtý tilenedi. Árıne, bul joldardyń jaıly jáne qaýipsiz bolýyna baılanysty ekenin bilemiz. О́kinishke qaraı, osy oraıda ishashyrlyq jaılar áli jetkilikti. Máselen, biz jumys babyna sáıkes Qaraǵandy – Jezqazǵan baǵytynda jıi qatynaımyz. Jol eski, oıqy-shoıqy, jyl saıyn jóndelip jatsa da qaıta kedir-budyrlanyp shyǵa keledi. Ár sorabyn jatqa toqysaq ta, ásirese, tún mezgilinde qaýiptenip otyramyz.

Munyń syrtynda jolaý­shy tasymaldaýshy jeńil kólikter paıda tabýǵa jarysa árli-berli basyp ozyp, úreı ushyratyn jaıttar bar. Apattar joldyń jaryqshaqtarǵa toly bolýymen birge osyndaı óreskeldikter saldarynan da oryn alyp jatatyny jasyryn emes.

Joldar jaı-kúıin jaqsy biletindikten, Elbasy synyn óte oryndy sanaımyz. Kim-kim, bizderge syn shyndyǵy málim. Sondyqtan qyrýar qarjy sarp etip salynatyn joldardyń sapasy da soǵan saı bolý qajettigi qatań talap etilýin qoldaımyz. Jaǵdaıdy túzeýge múmkindik jetkilikti. Bul isti atqarýshylardyń jaýapkershiligi endi bilinbeı qalmaýǵa tıis. Solaı bolýy kerek.    

Erden QUDABAEV,

jolaýshylar avtobýsynyń júrgizýshisi.

Qaraǵandy oblysy.

 

Kásipker kókeıindegini qozǵady

Men elimiz josparly ekonomıkadan naryqqa kóshken jyldardan bas­tap kásipkerlikti damytýǵa óz isimmen úles qosyp kelemin. Qańqasy ǵana qalǵan ǵımaratty jóndep, et ónimderin óńdeý óndirisine aınaldyrdym.

Sodan beri shujyqtyń birneshe túrin, et konservilerin jasaımyz. Et ónimderi – ishki naryqta ylǵı da suranysqa ıe azyqtyń biri. О́zindik qunyn tómendete alsaq, syrtqy naryq úshin de bul qoımada jatpaıtyn ónim túri. Osyndaı kásiporyn jumysyn aqsatpaı, yrǵaqty jolǵa qoıý, onyń úzdiksiz jumys isteýin qamtamasyz etý kásipkerge ońaı tirlik emes. Qıyndyqtar shash etek­ten bolǵanyn da jasyrmaımyn.

Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Elbasy Nursultan Nazarbaev elimizdiń ekonomıkasy men áleýmettik damýyna kedergi bolyp otyrǵan kóptegen máselelerdi ashyq aıtty. Eń bastysy, Prezıdent óte durys aıtty. Kásipkerliktiń maqsaty ónim molshylyǵyn jasaý, adamdarǵa jumys berý jáne bıýdjet qorjynyn toltyrý ǵoı. Eger kásiporyn jumysy jandansa, memleketke túsetin salyq mólsheri de ulǵaıady, kidiris bolmaıdy.

«Tekserýler kezinde zań buzýshylyqtar áli de saqtalyp otyr», dedi Prezıdent. Aqıqaty da osyndaı. Tekserýler toqtamaıdy, ol toqtasyn da demeımiz. Teksersin. Alaıda, óndiriske de, adamdar ómirine de zalaly joq, sál ǵana kemshilikke úlken aıyppul salady. Salyq tólep otyrǵan kásiporynǵa negizsiz aıyppuldy taǵy tóleý ońaıǵa túspeıdi. Jumysshylardyń jalaqysyn ýaqytyly tóleýimiz qajet, óndiristiń basqa shyǵyndary da jetkilikti. Jańa tehnologııalar engizbeı, jabdyqtardy jańǵyrtpaı básekege qabiletti bola almaımyz. Munyń barlyǵyn oryndaý aldymen qarjyǵa túsedi, ekinshiden, basshy men mamandardyń ýaqytyn, iskerligin talap etedi.

Bizdiń tekserýshi organdar salyp ketken aıyppuldyń negizsizdigin dáleldeýdiń sońynda aılap sot jaǵalaıtyn kezimiz bolady. Osyndaı shapqyn júgirisi kóp ýaqytta kásipker óndirisin qalaı damytady? Tapqan paıdany jumysshylardyń jalaqysyna bere me, óndiristi keńeıte me, salyq tóleı me, álde aıyppul tóleı ma? Tekserýshi organdardyń tapqan kemshiligi, salǵan aıyppuly aldaǵy ýaqytta kásiporynnyń damýyna tetik bolsa ıgi edi. Biraq olaı bolmaı otyr, istiń alǵa jyljýyna tusaý bolatynyn jasyrmaımyn.

Nursultan Ábishulynyń keńeıtilgen otyrysta aıtqan, jiti nazar aýdarýdy talap etken jaǵdaılardyń barlyǵyn ózimiz bastan keship otyrmyz. Prezıdentke sol úshin raqmetimdi aıtamyn. Aldaǵy ýaqytta orynsyz tekserýler túzeler, tyıylar degen úmittemin.

Aleksandr KORChINSKII,

«Irına ı K» agrofırmasy»

JShS dırektory.

QOSTANAI.