Jańaózen, ondaǵy munaı kompanııasynyń óndiristik qarqyny men qalanyń áleýmettik-ekonomıkalyq ahýaly týraly az aıtylyp júrgen joq. Apatty turǵyn úıler men odan shyǵarylǵandardyń janaıqaıy da talaı qalamnyń ushyna, talaı jeliniń nysanasyna ilikti. Munaıly qala týraly túrli taqyrypta aıtylǵanmen kóbine tasada qalyp, biraq ózindik jumysyn yrǵaqty qalpynan jańyldyrmaı júrgizip kele jatqan sala – qalanyń mádenıet salasy.
– Jańaózen qalasynda mádenıet pen ónerdiń órge basýy, mádenıet týyndylaryna qoljetimdilikti qamtamasyz etý, jastardyń shyǵarmashylyq qabiletin arttyryp, ónerge baýlý, ónerdiń ozyq úlgilerin nasıhattaý baǵytyndaǵy mádenı uıymdardyń sany 10 birlikti quraıdy. 2020 jyly qala jáne irgeles eldi mekender turǵyndary úshin dástúrli jáne ataýly merekelerge arnalǵan 366 mádenı-kópshilik shara josparlanyp, 278-i josparly túrde ótti, onyń ishinde 211 is-shara onlaın túrinde uıymdastyryldy.
2019 jyly 5 úıirme qosylyp, onyń 4-i tegin úıirme retinde ashyldy. «Uzaqbaı jyraý Qazjanuly» mádenıet úıinde qolóner, tigin, kórkem sóz jáne jyr – terme úıirmeleri, «Atamura» mádenıet úıinde bı úıirmesi iske qosyldy, – deıdi Jańaózen qalalyq mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń basshysy Ulbazar Orynbaeva.
Jańaózendik ónerpazdar óz baqtaryn aıtýly dodalarda synaýdan seskenbeıdi. Buǵan deıin talaı dúbirli dodalarda júlde salǵan ónerpazdar tótenshe jaǵdaıǵa qaramastan bul jetistikterin jalǵastyryp keledi.
– Biz jas órenderge jaǵdaı jasap, qabiletin ushtap, talantyn baptaýǵa turaqty nazar aýdaryp kelemiz. Jańaózendik ónerpaz órenderdiń iri baıqaýlarda top jaryp, júldeger bolýy – jasalǵan qoldaý-qamqorlyqtyń nátıjesi. Mysaly tamyz aıynda «Alash óner ortalyǵy» bastamasymen uıymdastyrylǵan halyqaralyq «ALASH STAR» baıqaýynda, «Summer Music and Dance Fest» halyqaralyq baıqaýynda, Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan «Talantty jastar» halyqaralyq óner jáne bilim baıqaýynda, respýblıkalyq «Dara bala» jýrnalynyń uıymdastyrýymen «Tilder kúnine» oraı ótkizilgen baıqaýda, ózge de iri saıystarda Jańaózen órenderi jerlesterin de, ustazdaryn da jerge qaratqan joq. Bul jaqsy dástúr jalǵasyn tabaryna senimdimiz, – deıdi bólim basshysy.
Munaıly qaladaǵy ortalyq kitaphana – kitapqumarlardyń súıikti orny. «RABIS» respýblıkalyq avtomattandyrylǵan kitaphanalyq aqparattyq júıe baǵdarlamasyna engizilgen kitaphanada qazaqsha kitaptar qory mol.
Jańaózen qalasyndaǵy biregeı mádenı jáne rýhanı oshaq – «Munaıshy» mádenıet úıi 1980 jyly qoldanysqa berilgen bolatyn. 2001-2002 jylǵy rekonstrýksııadan ótken mádenıet úıine qazirgi kezde «О́zenMunaıGaz» AQ demeýshiligimen «KazPetroCon» JShS jóndeý jumystaryn jasaýda. Jospar boıynsha jóndeý jumystary bıyl kúzde aıaqtalyp, barlyq qural-jabdyqtarymen tapsyrylady dep kútilýde.
Aýyldyq jerlerdiń áleýmettik ortasyn jańǵyrtý qajettiligine baılanysty Elbasy N.Nazarbaev «Aýyl – el besigi» arnaıy jobasyn iske asyrýdy tapsyrǵan bolatyn. Osy joba aıasynda Jańaózen qalasyndaǵy Rahat aýylynda 300 oryndyq mádenıet úıiniń qurylysy bastaldy. Qazirgi tańda birinshi qabaty turǵyzylyp, qabataralyq jabyndysy salynyp, ekinshi qabattyń tas qalaý jumystary bastaldy. Jalpy kólemi 3 473 sharshy metrdi quraıtyn bul mádenıet úıinde kitaphana men 40 adamǵa arnalǵan oqyrman zaly bolady. Kelesi jyly kóktemde paıdalanýǵa berý josparlanǵan 300 oryndyq mádenıet úıi 43 myńnan asa turǵyny bar eldi mekendegi alǵashqy mádenı kópshilik nysan bolmaq.
Sondaı-aq Mańǵystaý oblysy Jańaózen qalasynyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń 2019-2025 jyldarǵa arnalǵan Keshendi jospary negizinde Jańaózen qalasynda 40 myń dana qujat saqtaýǵa arnalǵan «Memlekettik arhıvtiń úlgi ǵımaratyn salý» qurylysy jalǵasýda. Qazirgi tańda ǵımarattyń jylý únemdeý qazandyqtary ornatylyp, tóbesine beton jabyndysy tóseldi. Sonymen qatar kanalızasııalyq sý qubyrlary men nysannyń ishki bóligine toq júrgizilýde. Oryndaýshy merdiger «Ońdasyn Stroı» JShS bıyl qazan aıynyń sońyna deıin qurylysty aıaqtap, turǵyndar ıgiligine berýdi josparlap otyr.
Bólim basshysynyń aıtýynsha, Jańaózen mádenıetindegi jańalyqtar az emes eken. Aldaǵy jyldarǵa arnalǵan jobalar ishinde birqatar mádenı ǵımarattar salý josparlanýda. 2012-2020 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospar aıasynda jańa «Oqýshylar shyǵarmashylyq úıi», 200 kitap qory saqtalatyn kitaphana qurylysyn salý úshin aýdany 0,2 ga jer ýchaskesi bólinip, jalpy smetalyq quny jasaqtalǵan. Sondaı-aq oblystyq mýzeı fılıaly qurylysyn salý úshin aýdany 0,39 ga jer ýchaskesi bólinip, jalpy smetalyq quny jasaqtalyp, memlekettik saraptamadan ótti. Ǵımarattardyń qurylystaryn 2021 jyly bastaý josparlanýda.
Jańaózendegi mádenıet salasynyń jumysynda jańarý bary baıqaldy. Al sala basshylyǵy muny mádenıet bólimi tarapynan jasalyp jatqan jumystar legi qazirgi ahýaldyń qıyndyǵyna qaramastan toqtamaıtyndyǵymen, óıtkeni halyqtyń rýhanı damýynyń órkendeýine eshnárse kedergi bolmaýy qajettigimen túsindirdi.
Mańǵystaý oblysy