Bıýdjetti josparlaýda barlyq másele eskeriledi

Jýyrda oblys ákimi Gúl­­sha­ra Ábdiqalyqovanyń tóraǵa­lyǵymen ótken óńir­diń 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan ekono­mıkalyq jáne bıýdjettik saıasat máse­leleri jónindegi keńes­te de osy másele talqy­lanyp, al­daǵy negizgi mindetter aıqyndaldy. 

– Taıaýdaǵy birneshe jyl ishin­de indettiń qoǵamnyń bar­lyq salalaryna, ekono­mı­ka men bızneske áser ete­­tin sal­­­darymen betpe-bet kezde­semiz. Sondyqtan búgingi tań­da mem­lekettik bıýdjettik jospar­laý­dyń barynsha tıimdi saıasatyn qamtamasyz etý burynǵydan da mańyzdy, – dedi oblys ákimi.

Bir aıta keterligi, keler jylǵa arnalǵan bıýdjet jobasy eshqandaı qa­ryzsyz bekitiletin bolady. Bul úshin 27,6 mlrd teńge qaralyp otyr, ony barlyq ótpeli ınvestısııalyq jo­ba­lardy aıaqtaýǵa, res­pýb­lıkalyq bıýdjetten iske asyrylatyn jobalardy qosa qarjylandyrýǵa, ob­lı­gasııalyq baǵaly qaǵaz­dardy shyǵarýǵa baǵyttaý kóz­de­lýde.

Oblysta qyzmet túrle­ri boıyn­sha saralanatyn aglome­rasııalyq tásil negizinde 2023 jylǵa deıingi ekonomıkalyq damý jospary ázirlendi. Jos­par aıasynda bızneske 270 mlrd teńgeden asatyn 265 jobany iske asyrý usynylǵan. Búginde onyń 59-y iske asyryldy, 50-ge jýyǵy jumys ústinde.

Oblys ákimi memlekettik baǵ­dar­lamalardyń múmkin­dik­terin tıimdi paıdalaný ma­ńyzd­y ekenin de atap ót­ti. Bul rette mem­le­kettik qoldaýdy shy­ǵynsyz, báse­kege qabiletti jáne teh­no­logııalyq jobalarǵa, bız­nes­ti qaıta óńdeýge ba­ǵyt­tap, ónimdi ótkizýdiń na­­­ryq­taryn jolǵa qoıý qa­jet. Ásirese óńir basshysy aımaqtyń azyq-túlikpen jáne eń qajetti taýarlarmen ózin-ózi qamtamasyz etýi­ne basa nazar aýdarý qa­jet­­­­tigin aıtty.

Aımaqtyń resýrstyq ále­ýe­tin, memlekettik baǵ­dar­­­lama­lardyń keshendi qu­ral­­daryn tıimdi paıdalaný ar­qyly básekege qabiletti eks­portqa baǵdarlanǵan óndiris­terdi damytýǵa ba­sa nazar aýdara otyryp, óńir­di ındýstrııalandyrý jalǵasady. Iri óndiristerdiń aınalasynda iles­pe bıznes qurý múmkindigi de udaıy nazarda bolady.

Ekonomıkalyq saıa­sat­­t­yń basty basym­dyqta­ry­nyń biri – ósimdik sharýa­shylyǵy men jaıy­­lym­daǵy mal sharýashy­lyǵyn damytý.

Mamandar dereginshe, bú­ginde oblysta paıdalanylmaı jatqan jaıylymdyq alqap kóp, onyń basym bó­liginde jaıylymdyq mal sharýashylyǵyn damytý úshin talap etiletin 2500-ge jýyq qudyq, uńǵyma jáne basqa da sýmen jabdyqtaý kóz­deri bar. Keńeste oblys basshysy jaıy­lymdardaǵy uńǵymalar men qudyqtardy qalpyna kel­tirý máselesin tolyq sheshýdi tap­syr­dy. Bul mal men mal sharýashy­lyǵy ónimderiniń sa­nyn edáýir arttyryp, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń jáne jumys oryndaryn qurýdyń múmkindigi.

Bıyl darııa deńgeıi tó­men­dep, kúrish alqaptary sýdan qa­la jazdady. Osyǵan deıin de baı­qalyp kelgen bul máse­leniń osynshalyqty ýshyǵýy osy baǵytta ke­shen­di sharalar qabyldaý kerektigin kór­setip otyr. Oblys basshysy qazir joba deńgeıinde turǵan bir­qatar sý qoımalaryn sa­lý má­selesin pysyqtaýmen qatar, aýyl sharýashylyǵy ón­diri­sin, ásirese eginshilikti árta­raptandyrý boıynsha ǵylymı negizdelgen usy­nystar engizý qajettigin qadap aıtty.

Qazir aımaqta balyq sharýa­shy­lyǵyn damy­tý jónin­degi óńirlik baǵdar­lamanyń jobasyn ázirleý aıaqtalyp qaldy. Ony jú­zege asyrý úshin G.Ábdi­qa­­lyqova keler jylǵa arnal­ǵan oblystyq bıýdjette 1 mlrd teńge qarastyrýdy tapsyrdy. 2030 jylǵa deıin jabyq sýmen jabdyqtaý júıesinde 55 kól-taýarly balyq sharýashylyǵyn, 9 toǵan, 3 akvaósirý óndirisin qurý josparlanýda.

Búginde sıfrly damý kez kelgen óńirdiń kór­set­kishin baǵalaý krı­terıı­leriniń birine aınaldy. Osy jyl­dyń alǵashqy 6 aıy­nyń qory­tyndysymen Qyzylorda ob­lysy elimiz­degi aqyldy qala­lar­dyń eta­londyq standar­tynyń talaptaryna sáıkes 5-oryn­ǵa ıe boldy. Ke­ńeste oblys ákimi 2021 jyl­dyń 1 toqsanynan keshiktirmeı sıfr­landyrýdy damytý­dyń óńirlik strategııasyn ázir­leýdi tapsyrdy.

Barlyq sala saralanaǵan keńeste aımaq basshysy al­daǵy 3 jylda halyqtyń qaýipsiz jáne jaıly ómir súrýi boıynsha is-shara­lar­dy júzege asyrý kerektigin min­dettedi.

– О́ńirde yqtımal sý tas­qy­nyna qarsy, sondaı-aq tóten­she jaǵdaılardyń aldyn alý jáne olardy joıý jónindegi is-sharalarǵa da­ıyndaý jónin­degi is-qımyl algorıtmi ázir­lenýi tıis, – dedi Gúlshara Naý­shaqyzy.

Jańa zaman jańa maman­dyq­tardy talap etýde. Al­daǵy ýa­qyt­ta oqý oryndary qandaı ká­­sip ıelerine qajettilikter týyn­daı­ty­nyn jáne olardyń belgili bir ýaqyt aıasynda qa­laı ózge­retinin boljap qana qoı­­maı, udaıy taldap otyrýy kerek. Bul da óńir basshysy qoıǵan mindetterdiń biri.

Keńeste pandemııa kezin­­degi qıyndyqtar qaıtalan­baýy úshin óńirdiń dári-dár­mektermen, tósek-oryn­­darmen qamtamasyz etil­ýin, medısınalyq qyz­met­­­ker­lerdiń tolyq, ǵı­marat­tardyń daıyn bolýyn egjeı-tegjeıli zerdeleý tapsyryldy. Den­saý­lyq saqtaý salasynyń ın­­­fraqurylymyn damytý máselesi de umyt qalǵan joq. Osy kúni oblys aýdan­dary úshin or­talyq aýrý­hanalar salý máse­lesi toly­ǵymen sheshildi. Ja­la­ǵash aýdanynda salynyp jatqan qurylys jyl sońyna deıin aıaqtalady.

О́ńir basshysy sondaı-aq áleýmettik qorǵaý salasyn damytý jóninde birqatar tapsyrma berdi. Qyzylorda qalasynda tıimdi júzege asyrylyp jatqan «Baqytty otbasy» jobasyn oblystyń bar­lyq aýdandary men Baı­qońyr qalasynda engizgen jón.

– Biz áleýmettik qyz­met kór­­setýdi berilgen óti­­nish­pen emes, zertteý ju­mystary arqy­ly anyq­taýy­myz kerek. Shyn muq­­taj jandar nazardan tys qal­­maýy tıis, – dedi oblys ákimi.

Keńes sońynda G.Ábdi­qa­lyqova bıýdjet qara­jatynyń tıimdi ári maq­satty paıdalanylýyn qam­tamasyz etýdi, sondaı-aq qar­jylyq tártipti qatań saqtaýdy tapsyrdy.

QYZYLORDA