Baltyry syzdap, beli aýyra qalsa shalǵaıǵa baryp em izdeıtin Túrkistan qalasyna qarasty Qumtıyn jáne Shypan eldi mekenderiniń turǵyndary endi alysqa sabylmaıtyn boldy. Osy máseleni nazarǵa alǵan oblys basshylyǵy jyl basynda bıýdjet esebinen qarjy qarap, nátıjesinde aýyl turǵyndarynyń alǵysyn aldy.
Baltyry syzdap, beli aýyra qalsa shalǵaıǵa baryp em izdeıtin Túrkistan qalasyna qarasty Qumtıyn jáne Shypan eldi mekenderiniń turǵyndary endi alysqa sabylmaıtyn boldy. Osy máseleni nazarǵa alǵan oblys basshylyǵy jyl basynda bıýdjet esebinen qarjy qarap, nátıjesinde aýyl turǵyndarynyń alǵysyn aldy.
Buǵan deıin Túrkistanda bir feldsherlik-akýsherlik beket paıdalanýǵa berilgen bolatyn. Al, jyl sońyna deıin aýysymyna 500 adam qabyldaıtyn sońǵy úlgidegi qalalyq emhana ashylady dep kútilýde. Osylaısha kıeli shaharda halyq densaýlyǵyn jaqsartý isi júıeli túrde júrgizilip keledi.
Bul jóninde qala ákimi B.Áshirbekov «Deni saý ult – el bolashaǵy» degen qaǵıdaǵa saı óńirdegi densaýlyq saqtaý salasy 2 mlrd. 728 mln. teńgege qarjylandyrylyp, ótken jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda, osy salany qarjylandyrý kólemi 13,8 paıyzǵa artqanyn jetkizdi. Osy sekildi Eski Iqan jáne qalalyq ortalyq aýrýhanalardyń ǵımarattaryna kúrdeli jóndeý jumystaryna qarjy qaralyp, jumystar júrgizilse, densaýlyq saqtaý mekemeleriniń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn nyǵaıtýǵa da erekshe nazar aýdarylǵan.
Sondaı-aq, bul kúni Túrkistan qalasyndaǵy N.Nekrasov atyndaǵy mektep-gımnazııasy janynan 300 oryndyq jańa oqý ǵımaraty oqýshylarǵa esik ashty. Bul táýelsizdik alǵan jyldar ishindegi qasıetti qalada jańadan iske qosylǵan 25-shi mektep ǵımaraty bolyp otyr. Jalpy, egemendiktiń alǵashqy kúninen bastap, el erteńin bilimdi urpaqpen elestetken Elbasy memleketimizdiń bilim salasyna erekshe mán berip keledi. Sonyń jemisi bolsa kerek, «Bolashaq» baǵdarlamasynyń túlekteri, sol sekildi memlekettiń bilim salasyna jasaǵan qamqorlyǵynyń sharapatyn kórgen kóptegen bilikti mamandar osy kúnde óńirlerdiń órkendeýine eleýli úles qosyp júr. Al, Túrkistandaǵy ıgilikti is – osyndaı naqty qadamdardyń jalǵasy bolyp otyr.
Atap aıtqanda, osy ýaqytqa deıin syıymdylyǵy myń oryndy quraıtyn ǵımaratta eki myńnan astam shákirt eki aýysymda bilim alyp kelgen bolatyn. Endi sol qarakóz búldirshinderimizge barlyq talaptarǵa saı bilim berýge múmkindik týdy. Jergilikti bıýdjet esebinen salynǵan jańa ǵımarattyń smetalyq quny 386 770 000 teńge. Osy jyldyń sáýirinde bastalǵan qurylys jumystary kestege saı qazan aıynda tolyǵymen aıaqtaldy. Osy oraıda, Túrkistan qalasyndaǵy bilim salasynyń tynysyna az-kem toqtalyp ótsek. Aldaǵy kúnderde qala tórinde taǵy bir mektep pen balabaqsha paıdalanýǵa berilmek. Sondaı-aq, qala ákimi B.Áshirbekovtiń aıtýynsha, keler jyly 4 mektep, 1 balabaqshanyń qurylysyn júrgizý josparlanyp otyr.
Sońǵy jyldary oblys aýmaǵynda jer emgen sharýalardyń kóńilin kúpti etip júrgen aǵyn sý máselesin sheshý barysynda Túrkistanda taǵy bir ıgilikti is bastaldy. Ol osyndaǵy Babaıqorǵan aýyldyq okrýgine qarasty Úlgili eldi mekenindegi Sert jáne Sasyqbulaq sý qoımalarynyń jaıy bolatyn. Alǵashqysy sonaý 1927 jyly, ekinshisi 1942 jyly oıpat jerden aýyl turǵyndarynyń kúshimen salynǵan qoımalar búginderi túbi tesilgen qaptaı bolyp, jınalǵan sý saqtalmaı aǵyp ketip jatqan. Máselen, 2013 jyly taýdan aqqan qar erindisiniń Sasyqbulaq sý qoımasyna 3,04 myń tekshe metr sý jınalyp, sharýalar sonyń 1,20 myń tekshe metrine qol jetkizgen. Bul qolda bar sýdyń jerge sińip jatqanyn bildiredi. Mine, osy máseleni qolǵa alǵan qala basshylyǵy kúrmeýli jaǵdaıdyń túıinin aǵytatyn jol tapty.
Bul jóninde qurylys jumystarymen tanysýǵa barǵan qala ákimi B.Áshirbekov óz sózinde «Agrarly óńirlerdiń qatarynan sanalatyn qalamyzdaǵy aǵyn sý máselesi sońǵy jyldary kúrdelenip kele jatqany ras. Osy maqsatta bıyl Sasyqbulaq jáne Sert sý qoımalaryna kúrdeli jóndeý jumystaryn júrgizýge qol jetkizdik. Búgingi tańda jumystar bastaldy. Endigi mindetimiz bastalǵan jumystardy aıaǵyna deıin aýyl turǵyndarynan bastap barlyq tıisti salalar baqylaýda ustap, óz dúnıemizdiń sapaly bolýyna atsalysýymyz kerek» dedi.
Iá, shyndyǵynda solaı. Taýdan aqqan bir tamshy sýdan nesibe izdegen sharýalar úshin bul sý qoımalarynyń qajettiligi óte zor. Aldaǵy ýaqytta respýblıkalyq bıýdjet esebinen 700 mln. teńgeden astam qarjyǵa jasalyp jatqan osy qoımalar iske qosylsa etegindegi 1500 gektardan artyq alqap sýarmaly jerge aınalady. Bul óz kezeginde áleýetin jermen teligen júzdegen sharýalardyń eńbegi janyp, qazynanyń molaıýyna úlken septigin tıgizedi.
Málik DÁÝLETOV.
Ońtústik Qazaqstan oblysy,
Túrkistan qalasy.
Sýretti túsirgen
M. Myrzabaev.