Tehnıkalyq jáne kásiptik bilimge suranys kóp

Halyqty «Barshaǵa arnalǵan tegin kásiptik tehnıkalyq bilim» jobasyna qa­tysýǵa kóptep tartý maqsatynda 16 aýdan men qalada jalpy sany 712 adamnan turatyn 74 mobıldik top qurylyp, atqarylǵan jumystar nátıjesimen 2020-2021 oqý jylynda oblys boıynsha baǵdarlama sheńberinde 975 azamat qabyldanyp, qazirgi tańda 5 300 azamat bilim alýda.

2020 jyldyń 1 qyrkúıegindegi jaǵ­daı boıynsha 2020 jyly kolledj bitirý­shileriniń jumysqa ornalasqandarynyń jalpy úlesi 75,6%, onyń ishinde dýaldy oqytý júıesi arqyly daıarlanǵan túlekterdiń jumyspen qamtylýy 78,2%-dy qurap otyr. Memlekettik bilim berý tapsyrysyn bekitý kezinde mamandarǵa suranysty aıqyndaý maqsatynda oblys ákiminiń orynbasary bekitken tizimmen 8 sala boıynsha qurylǵan jumys tobynyń usynysyna sáıkes jáne Konkýrstyq komıssııanyń sheshimi boıynsha oblys ákimdiginiń jyl saıynǵy qaýlylaryna sáıkes tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi bilimi bar kadrlarǵa memlekettik bilim berý tapsyrysy bólinýde. 2020-2021 oqý jylyna atalǵan bilim berý tapsyrysy 7 291 orynǵa bólinip, aýdan, qalalyq ákimdikterdiń, salalyq basqarmalardyń jáne jumys berýshilerdiń mamandarǵa suranystaryna sáıkes daıyndalyp otyr.

Túrmedegi sottalǵan azamattardyń ma­mandyq alýy úshin oblystaǵy túzeý mekemeleriniń bazasynda 3 kolledjdiń bólimsheleri qurylyp, qazirgi tańda memlekettik tapsyrys sheńberinde 450 sottalýshy azamatqa jumysshy maman­dyqtary oqytylýda.

Sonymen qatar múmkindigi shekteýli balalardyń bilim alý quqyqtaryn qamta­masyz etý maqsatynda alǵash ret Túrkistan oblysynda erekshe bilim berý qajettiligi bar balalar úshin (sańyraý balalar) jaǵdaı jasalyp, 2 kolledjde 44 stýdent tigin óndirisi jáne esepteý tehnıkasy mamandyqtary boıynsha ınklıýzıvti bilim berý iske asyrylyp otyr. Sonymen birge jyl saıyn Kentaý qalasynda múgedek azamattardy oqytatyn Kentaý arnaýly kásiptik kolledjine memlekettik bilim berý tapsyrysymen 80 azamat qyzmet kór­setý mamandyqtary boıynsha bilim alýda.

«Qazaqstan Respýblıkasynyń bala­lar­dyń quqyqtary týraly» zańyna sáıkes jyl saıyn tehnıkalyq jáne kásiptik bi­lim berý uıymdarynda oqýǵa nıet bil­dirgen jetim balalarǵa tegin kásiptik bi­lim alýǵa joldama berilýde. Bıylǵy oqý jylynda mektep bitirgen 116 jetim jáne ata-anasynyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalar joldama arqyly kolledjderde tegin oqýǵa múmkindik aldy.

Sońǵy 2 jylda 54 kolledj halyqara­lyq akkredıtteýden ótip, ınstıtýsıonaldy jáne mamandandyrylǵan akkredıtteý­den ótkeni týraly sertıfıkattarǵa qol jetkizdi.

Dýaldy oqytýdyń jol kartasyn ke­ńeıtý aıasynda qolónershilerdi daıarlaı­tyn kolledjde mamandardy dýaldy oqytý júıesimen daıarlaýdy, sony­men birge Elbasynyń 2018 jylǵy 29 qyr­kúıektegi №762 Jarlyǵymen ma­qul­danǵan Túrkistan qalasyn túrki álemi­niń mádenı-rýhanı ortalyǵy retinde da­mytý jónindegi bas jospardyń tujyrym­damasyna sáıkes, Túrkistan qalasyndaǵy qurylys obektilerinde jumys isteý úshin oblystaǵy qurylys mamandaryn daıarlaıtyn, sonymen qatar jańa ındýstrııalyq aımaq ashylýyna baılanysty tigin óndirisi mamandaryn daıarlaıtyn oqý oryndaryn dýaldy oqytýǵa kóshirý boıynsha jumys júrgizilip, bıylǵy oqý jylynda dýaldy oqytýmen bilim beretin kolledjder sany 38-ge artty, qamtylǵan stýdentter sany 5 615-ti qurap otyr. Oblystyq ká­sipkerler palatasymen birlesip atqa­rylǵan jumystar nátıjesinde 418 kásip­orynmen kelisimshart túzilip, shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri dýaldy oqytýǵa tartyldy.

Kadrlar daıarlaý isinde taraptardyń jaýapkershiligin qamtamasyz etýge, praktıkany kúsheıtý, jumys berýshilerdiń talaptaryna sáıkes oqytýdyń mazmunyn jańartýǵa qatysty ózgerister engizilip, dýaldy oqytý aıasynda praktıka 80%-ǵa deıin ósti.

2018-2020 oqý jylynyń jazǵy demalysy kezinde qurylys mamandaryn daıarlaıtyn 12 kolledj stýdenti jáne 2 kolledjden erikti jastar oblys aýmaǵyndaǵy qurylys obektilerinde jalpy sany 511 stýdentti quraıtyn qurylys otrıadtary jumys istedi jáne Maqtaaral aýdanynda tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaıdan zardap shekken úılerdiń ǵımarattary qurylysyn salýǵa 5 kolledjden 100-den asa stýdent jumyldyrylyp 5 turǵyn úıdi salyp turǵyndarǵa kiltin ustatty.

Sonymen qatar 2020 jyly maýsym aıynda Arys qalasyndaǵy jarylystyń saldarynan zardap shekken azamattarǵa kómek kórsetý maqsatynda 850 kolledj qyzmetkeri erikti túrde qalany qal­py­na keltirý jumystaryna joǵary belsen­dilikpen atsalysty.

Halyqyralyq WorldSkills qozǵalysyn damytý maqsatynda sońǵy eki jylda ob­lystyń jetken jetistikteri de az emes. 2018 jylǵy «WorldSkills Kazakhstan - 2018» ulttyq chempıonatyna oblys­tan jiberilgen 9 stýdenttiń 7-eýi júldeli oryn­darǵa ıe bolyp, jalpy komandalyq esepte 7-oryndy ıelense, 2019 jyly chem­pıonatqa qatysýshylar Máskeý qala­syndaǵa DNG Mori akademııalyq bazasynda, №2 Chelıabınsk pedagogıkalyq kol­ledjinde, Almaty qalasyndaǵy Rotenberg kompanııasy, DOSTI ınnovasııalyq orta­lyǵy, «Alageum Electric» AQ Almaty qala­syndaǵy qurylymdyq bólimshesi «LevIntegrasııa» JShS bazasynda, Shymkent qalasyndaǵy «Elianto» fırmasy men «Knauf» kompanııasynyń Shym­kent qalasyndaǵy fılıalynda, «Shym­kent lıft-stoı» mekemesinde jáne t.b. kásiporyndar bazalarynda taǵy­lym­damadan ótip, daıyndyq jumys­ta­ryn kúsheıtý nátıjesimen Nur-Sul­tan qalasynda 2019 jyldyń 11-15 qa­rasha kúnderi ótkizilgen «WorldSkills Kazakhstan-2019» V respýblıkalyq chem­pıonatyna oblys atynan qatysqan 33 stý­denttiń 17-si (4 altyn, 2 kúmis, 2 qola, 9 medalon) jeńimpaz atanyp, jalpykomandalyq esepte Túrkistan oblysy úshinshi oryndy ıelendi. 2020 jyly 16-25 qyrkúıek aralyǵynda ótkizilgen «WorldSkills Russia» halyqaralyq chem­pıonatyna Túrkistan óńirindegi Ken­taý kópsalaly kolledjiniń túlegi, «WorldSkills Kazakhstan-2019» V respýb­lıkalyq chempıonatynyń altyn medal ıegeri Maqsat Táliphan «Syrlaý jáne árleý jumystary» quzyrettiligi boıynsha qatysyp, júldeli III orynǵa ıe boldy.

2020 jylǵy «Úzdik pedagog» ataǵyn ıelený konkýrsyna oblystyń atynan 3 pedagog iriktelip, materıaldary respýb­lıkalyq komıssııaǵa usynyldy.

Tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý­di damytý maqsatynda turaqty túrde ju­mystar júrgizilip, eseli jetistikterge jetti.

Ekonomıkanyń damýyna qajetti ba­s­ym­dyqtarǵa baılanysty 8 sala boıynsha (bilim berý, qyzmet kórsetý jáne týrızm, tehnıkalyq jáne tehnologııalyq, kólik, tigin jáne toqyma óndirisi, IT-teh­nologııalar, qurylys, aýyl sharýashyly­ǵy) oblysta 17 kolledjde 22 mamandyq boıynsha quzyrettilik ortalyqtar qury­lyp, oblystaǵy tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý salasyn damytýdyń keshen­di jospary jasaldy. Qazirgi tańda atal­ǵan jospar boıynsha tıisti is-sharalar ót­kizilýde.

Atalǵan josparǵa sáıkes birqatar jumys atqarylyp, «Nazar­baev zııatker­lik mektepteri» DBBU peda­go­gı­kalyq she­berlik ortalyǵymen 2019 jyly túzilgen memorandým aıasyn­da pedagogıkalyq ma­mandar jańartylǵan bilim berý maz­munyn ıgerý úshin pedago­gıkalyq kolledj­der­de arnaıy pánderden sabaq bere­tin 233 oqytýshy biliktiligin arttyrý kýrsynan ótti. 2020 jyly «TALAR» KeAQ uıymdastyrýymen 80 arnaıy pán oqy­týshysy, kásipkerlik negizderinen 16 oqy­týshy, IT-tehnologııadan 3 010 oqy­tý­shy, jalpy orta bilim pánderi boıynsha ja­ńar­tylǵan bilim berý mazmunyn oqýǵa 562 oqy­týshy biliktilikti arttyrý kýrs­tarynan ótti.

Atalǵan ortalyqtardyń jumysyn jandandyrý maqsatynda mamandyqtar boıynsha oblystyq baıqaý men semınarlar, sonymen birge «Festo» (Germanııa) kompanııasynyń ókilderin tartýmen mehatronıka boıynsha trenıng, «Vision ınternet marketıng» kompanııasynyń ma­man­daryn tartýmen IT-tehnologııa salasy bo­ıynsha 22 azamat oqytý kýrsynan ótkizildi.

Sonymen qatar kásiptik bilim salasyn damytýda Túrkııa Respýblıkasynyń Túrik yntymaqtastyq jáne úılestirý agenttigimen, О́zbekstan Respýblıkasy jo­ǵary jáne arnaıy orta bilim berý mı­nıstrligimen, Germanııalyq KNAUF kompanııasynyń Qazaqstandaǵy fılıaldarymen salalar boıynsha pedagog kadr­lar men bilim alýshylardyń óndiristik taǵylymdamasyn uıymdastyrý boıynsha kelissózder júrgizildi. Keles aýda­nyndaǵy №13 kolledj О́zbekstannyń Tash­kent qalasyndaǵy 3 kolledj­ben yn­ty­­maqtastyq júrgizý týraly kelisim­shart jasasty.

Kolledjder arasynda kásiptik bi­lim berýdiń ozyq tájirıbesin taratý já­ne tájirıbe almasý maqsatynda True­Conf baǵdarlamalyq portaly arqyly onlaın-sabaqtar men vıdeokonferen­sııa­lar uıymdastyrylyp, eki jyl ishinde (qashyqtan oqytý bastalǵanǵa deıin) 236 onlaın-sabaq taratyldy.

Búgingi tańda qyzmet kórsetý, tigin jáne toqyma óndirisi quzyrettilik orta­lyqtar О́zbekstan Respýblıkasymen ta­maqtandyrýdy uıymdastyrý, aspaz, kon­dıter, daıashy, tigin óndirisi, kıim dızaıny, shashtaraz, t.b. qyzmet kórsetý mamandyqtary boıynsha «Renovation services group» jáne О́zbekstannyń kór­kemóner akademııasy janyndaǵy P.Benkov atyndaǵy respýblıkalyq kórkemóner kol­ledjimen yntymaqtastyq ornatyp, birlesken jumystar atqarýda.

Sheteldik yntymaqtastyq sheńberinde Kentaý polıtehnıkalyq kolledjiniń qu­ryl­taıshysy «Kentaý transformator zaýyty» AQ-pen germanııalyq kompanııa ókilderi birlesip, sapaly mamandar­dy daıarlaý boıynsha memorandým túzildi. Nátıjesinde kolledj ataýy «Qa­zaq-nemis polıtehnıkalyq kolledji» dep aýystyrylyp, kolledjdiń arnaıy pán oqytýshylary men kásiporyndaǵy stýdentterdiń tájirıbe jetekshisi Ger­manııada taǵylymdamadan ótip, halyq­aralyq tájirıbeni endirýde.

Túrkistan oblysynda tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berýdi damytýdyń 2019-2020 jyldarǵa arnalǵan óńirlik baǵdarlamasy ázirlenip, atalǵan Jol kartanyń tıisti tarmaqtaryn oryndaý, sarapshylardy sertıfıkattaý jáne biliktiligin arttyrý arqyly halyqaralyq WorldSkills standarttaryna qol jetkizý; sonymen qatar qorytyndy attestattaý kezinde demonstrasııalyq emtıhandaryn ótkizý kómegimen bitirýshi túlekterdiń kásibı daǵdysyn nyǵaıtý, qorytyndy attestattaý komıssııasynyń músheleri bolyp taǵaıyndalatyn jumys berýshilerge túlekterdiń zamanaýı talaptarǵa sáıkes keletinin dáleldeı otyryp, jumysqa ornalasqan bitirýshilerdiń úlesi artty. Bıyl jospar boıynsha 2 kolledj­de (10,5%) demonstrasııalyq emtıhandar ótkizilip, túlekterge Skills-sertı­fı­kat­tary berildi.

Jobany júzege asyrýǵa 2019 jyly Jastar jylynyń ashylý saltanaty ke­zin­de Tuńǵysh Prezıdent N.Nazarbaev bas­­tamashylyq etti. «Jastar – el tiregi» ult­tyq jobasy sheńberinde oblysta 12 kol­ledjdi «Jas maman» jobasy aıasyn­da 2020-2021 jyldary zamanaýı qural-jabdyqtarmen qamtý maqsatynda tıisti jumys júrgizilýde. Atap aıtqanda, 2020 jyly 1,6 mlrd teńgege 5 kolledjdi, 2021 jyly 2,1 mlrd teńgege 7 kolledjdi zamanaýı qural-jabdyqtarmen qamtý iske asyrylýda. Atalǵan joba arqyly 12 kolledjdi fındik SapranoGroup kompanııa­symen halyqaralyq salalyq akkredıt­teýden ót­kizý josparlanǵan.

Prezıdent tapsyrmasymen oblystyq kásipkerler palatasynyń usynysy boıyn­sha 2019 jylǵy 27 jeltoqsan kúni ótken elektrondy tenderdiń qorytyndysymen 3 kolledj (Túrkistan joǵary agrarlyq kolledji, Túrkistan ındýstrıaldy-qury­lys kolledji, №16 kolledj) satyp alý qu­qyǵynsyz senimgerlik basqarýǵa berildi.

Qazirgi tańda, Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń bastamasy­men basqarmaǵa qarasty 26 jáne 19 je­kemenshik kolledjde «Sanaly Urpaq» jobasy júzege asýda. Jastar.kz jo­basy aıasynda «Jastar sybaılas jemqor­lyqqa qarsy» taqyrybynda 14 aksııa uıymdastyrylyp, oǵan 2 myńnan as­tam stýdent qatysty. Áleýmettik jeli­lerdegi bilim berý uıymdarynyń paraq­shalary arqyly beınerolıkter taratylyp, túsindirme jumystary júrgizildi. Semestrdiń aıaqtalýyna oraı kolledj­derde «Parasyz sessııa» aksııalary men «Jemqorlyqqa jol joq!», «Sybaılas jemqorlyqqa degen áleýmettik kózqaras», «Sybaılas jemqorlyq – qaýipti indet», t.b. taqyryptarda semınarlar men dóń­gelek ústelder turaqty túrde ótkizildi.

Túrkistan qalasy kolledjderiniń stý­dentteri Transparency Kazakhstan jaz­ǵy mektebinde oqý kýrstarynan ótti. Ob­lystaǵy 64 kolledjde jyl saıyn Bi­lim kúni merekesine oraı biryńǵaı «Adal­dyq saǵaty» ótkizilip, áleýmettik jeli­lerde «Ustazdar syılyq almaıdy» vıdeoestafetasy jarııalandy. Sonymen qa­tar kolledjderde Parasattylyq mek­tepteri, Integrity Shop dúkenderi ashy­lyp, sybaılas jemqorlyqqa qarsy ımmý­nıtetti qalyptastyrý jumystary júr­gizilýde. Sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý maqsatynda jyl saıyn 8-10 aza­mattan quralatyn baqylaýshylar shtaby, 218 qoǵamdyq ókilden quralǵan mobıldi baqylaýshylar toby qurylyp, kolledjderdegi qabyldaý emtıhanda­ry kezinde sybaılas jemqorlyq fakti­­leriniń oryn alýyn boldyrmaý, emtı­handardyń ótýine ashyqtyq pen ja­rııalylyq qamtamasyz etilýde. Sonymen qatar qabyldaý emtıhandaryn ótkizý kezinde obektıvtilikti arttyrý maqsa­tynda Túrkistan oblysy boıynsha ar­naıy monıtorıngtik top músheleri oqý oryn­darynyń qabyldaý komıssııasy quramyna qosymsha buıryqpen engizilip, oqýǵa qa­byldaý emtıhandarǵa qoljetimdiligi qam­ta­masyz etildi. Atalǵan jumystar tu­raqty túrde jalǵasyn taýyp, sybaılas jem­qorlyqqa qarsy kúres baǵytyndaǵy jumystar jandandyrylady.

Taǵy bir nazar aýdararlyq jetistik retinde Jastar.kz jobasy sheńberinde Bilim ján ǵylym mınıstrliginiń bastamasymen «Kolledjderdiń 100 úzdik stýdenti» jobasyna oblystaǵy 12 stýdent irikteýden ótip, 2 bilim alýshy 100 úzdik stýdent tizi­mine engenin atap ótýge bolady.

Pedagog-psıhologterdiń kásibı bilik­tiligin arttyrý maqsatynda «Pravo» qoǵam­dyq qorynyń «Shans» kámeletke tolma­ǵandardy psıhologııalyq-áleýmettik, qu­qyqtyq qoldaý ortalyǵynyń uıymdas­ty­rýymen jeltoqsan aıynda 2 oqytý se­­mınary uıymdastyrylyp, oǵan 51 qyz­­­metker qatysty. Sonymen birge «Re­Frame» tulǵalyq damytý ortalyǵynyń ma­man­­daryn shaqyrtý arqylý 66 pedagog-psı­holog biliktiligin arttyryp, «Talap» KeAQ uıym­dastyrýymen 2 679 pedagog IT-kýrs­tary boıynsha qashyqtan oqytý tehno­logııasyn meńgerý sheńberinde arnaıy daıarlyqtan ótti.

Atqarylǵan jumys az emes, alǵa qo­ıylǵan maqsat ta kóp. Aldaǵy ýaqytta oblystaǵy tehnıkalyq jáne kásip­tik bilim berý salasyn damytý úshin ár kol­ledj pedagoginiń úlesi zor eke­nin eskere otyryp, jalpy pedagogter qaýy­myn Qazaqstandaǵy kásiptik bilim berý sala­synyń 80 jyldyǵymen quttyq­taımyz!

Rahııa ASANOVA,

Adamı áleýetti damytý basqarmasy basshysynyń orynbasary

Túrkistan oblysy