Úndi jaırasy (dıkobraz) – elimizdegi eń iri kemirýshi sanatynan. Bul ań túri negizinen Talas Alataýyndaǵy, Qarataýdaǵy, Mańǵystaý túbegindegi taý jotalary men bókterlerindegi orman-toǵaılardy, ózen ańǵarlaryn meken etedi eken. Turqy – 60-90, quıryǵynyń uzyndyǵy – 12-15 santımetrdeı, salmaǵy 15-27 kılogramdaı bolady.
Elimizdiń aýmaǵyndaǵy Úndi jaırasynyń sany jyldan-jylǵa azaıa túskenin, Almaty, Shymkent jáne Qaraǵandy qalalaryndaǵy haıýanattar saıabaqtarynda bary-joǵy jeti juby ǵana saqtalyp qalǵanyn merzimdi basylymdardan oqyp, bilip otyrmyz. Bul ań qorǵaýǵa alynyp, Qazaqstannyń «Qyzyl kitabyna» engizilgen.
Jaıra maıynyń borsyqtiki sekildi shıpalyq qasıeti bolǵandyqtan da, oǵan kóz suǵyn qadaýshylar kóp-aq. Jambyl oblysyndaǵy T.Rysqulov aýdanynyń aýmaǵynda oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspeksııasy men «Ohotprom» О́B birlese júzege asyrǵan is-shara barysynda «Qoraǵaty» eldi mekeni mańynda toqtatylyp tekserilgende, «Nıva» jeńil avtokóliginiń ishinen jańadan aýlanyp alynǵan úndi jaırasy (dıkobraz) tabylǵan. Bul iske eki azamat kináli dep tanylyp otyr. Endi olardyń janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný zańnamasyn óreskel buzý arqyly keltirilgen zııannyń (1 666 800 teńge kóleminde) ornyn toltyrýdan basqa amaldary joq. Qazirgi ýaqytta qaskúnemderge qatysty T.Rysqulov aýdandyq IIB-niń polısııa qyzmetkerleri oqıǵa oryn alǵan aýmaqta tergeý amaldaryn júrgizýde.
Kóbinese, sýbtropıkalyq elderde bolmasa, elimiz aýmaǵynan kezdese qoımaıtyn, zooparkterden ǵana kóretin ekzotıkalyq bul ań túri Jambyl jerinde qaıdan júr? Bizdi tańdandyrǵan jaıt osy boldy.
Baımahanbet AHMET,
jýrnalıst
Jambyl oblysy,
T.Rysqulov aýdany