Ábish aǵa resmı tulǵa, árıne. Alaıda, biz ol kisini resmı tulǵadan buryn uly jazýshy, ǵazız júrekti jan raıynda jaqsy kóremiz. О́zimizge ustaz tutamyz. Kórispegeli biraz bolǵan. Ábish aǵa meıirlenip qarsy alǵan soń tóbem kókke eli jetpeı qaldy. Baqytqa kenelgendeı boldym. Ábekeńmen shúıirkelese áńgimelestik.
Kisini alalamaı, bólmeı tutas qaraıtyn Ábekeńdeı qazaq qaıda?! El bolamyz desek Kekilbaev keńdigin, alty Alashqa birdeı teńdigin úırene bilýimiz kerek.
***
Umytpasam, 2000 jyldyń shilińgir shildesi. Elbasy tapsyrmasymen Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Ábish Kekilbaıuly Ońtústik Qazaqstan oblysyn aralap, atqarylǵan istermen tanysyp júrgen.
Ábekeń oblysqa kelip, odan aýdan-aýdandy aralap kete barypty. Men memlekettik qyzmettemin. Qyzmet bolǵanda Ońtústik Qazaqstan oblysy ákimi apparaty bastyǵynyń orynbasarymyn. Ishki saıasat bólimin qosyp basqaramyn. Oblys ákimi – bılik ınstıtýtyndaǵy belgili tulǵa Berdibek Saparbaev. Buǵan deıin Qyzylorda oblysyn abyroımen basqarǵan. Qyzylordadan Shymkentke Bekeńe esendese kelip-ketip jatatyn burynǵy qyzmettesteriniń áńgimesine qaraǵanda oblys jurtshylyǵy Berdibekti bizge qımaıtyn sekildi. Bizdiń oblys jurtshylyǵy ázir isker azamat, tabandy basshy qadirine jetip úlgergen joq. “Berdibek bizdiń árbirimizdiń úıimizdegi bir-bir bala sekildi edi. Kógildir ekrannan Berdibektiń tóbesin kórsek: “E, el aman, jurt tynysh eken ǵoı” – deýshi edik”. Bul – belgili aqyn, sazger Lena Ábdihalyqovanyń anasynyń sózi. Asyly Berdibek qaıratkerligin halyqqa arnaıtyn ákim. Buqara halyq ta sosyn jaqsy kóretin bolar. Qara joldan qarajat shyǵaratyn iskerligine jurt qaıran qalysatyny jáne bar.
Berdibek Qyzylordadan Ońtústik Qazaqstan oblysyna aýysyp kelgende basqasyn bylaı qoıǵanda oblys ortalyǵy Shymkentte ne jaryq, ne jylý joq edi. Qyzmetke kelgen sol bir kúnderi óz kózimizben kóp qabatty úılerdiń joǵary qabatynan qyz-kelinshekterdiń etin salyp, qamyryn qurǵaqtaı qamtyp, qazanyn kóterip jerge túsetinin, kóshedegi qusaq aǵashty qoıǵanda ósip turǵan aǵashtardy syndyryp otqa jaǵyp, pisken asty qaıtadan kóterip beli maıysyp joǵary qabattarǵa qaraı kóterilip bara jatatynyn talaı ret kórgenbiz. Berdibek Máshbekuly oblysty osyndaı tún-túnekte otyrǵan kezinde qabyldap aldy da, az ýaqyttyń ishinde jaryǵyn jaǵyp, jylýyn berip, kógildir otynyn úılerine kirgizip, ystyq, sýyq sýyn qaıta aǵyzyp, az ýaqytta kúneske shyǵardy. Halyq alǵysyna bólendi.
Jaryq keldi jarqyrap. Jurt qaryq boldy. Jylý keldi. Kógildir otyn árbir úıdiń oshaǵynda laýlaıdy. Kúnniń kózin kórgisi kelmeıtin “baıǵyz-pendelerdiń” kózi qaryqty. Jarqanat-pendelerdiń tynysy taryldy. Oblystyń isker ákimine qarsy joıqyn shabýyl bastaldy. Oblystan B.Saparbaev ústinen neshe túrli aryz jóneltiledi.
Taǵy bir tolqyn aryz túsken. Sodan Elbasy Memlekettik hatshy Ábish Kekilbaıulyna Ońtústik Qazaqstan oblysyna baryp, aýdan-aýdandy aralap, jasalyp jatqan jumysty kózben kórýdi, elmen kezdesip kelýdi tapsyrady. Ábekeńniń janynda “Egemen Qazaqstan” gazetiniń basshysy Saýytbek Abdrahmanov bar. Ábekeńnen kezdesken jerde jyly sóz esitip qalatyn ádetim. Saýytbek qatar oqyǵan, dosjar jigit! Sálem bergim kelip turdy da jaramsaqtanǵandaı bolmaıynshy degen oımen tejeldim. Áı, meniń jasyqtyǵym-aı, osy!
О́zim ońtústikte salt basty, sabaý qamshyly júrip jatyrmyn. Jarym, bala-shaǵam Almatyda. “Men de adammyn jaralǵan súıek, etten” dep Sábıt Muqanov aıtpaqshy, men de jarymdy, bala-shaǵamdy saǵynamyn. Almatyǵa suranýǵa batpaımyn. Álgindeı bir qazaq bir qazaqty dos kórmeı, óshige jazyp, órsheleı umtylyp jatqanda, jeke basyń úshin suranýǵa aryń barmaıdy-aq. Degende suranamyz. Tikeleı bastyǵym, Ońtústik Qazaqstan oblysy ákimi apparaty basshysy Keńes Mahambetovten suranyp, Almatyǵa kete qalǵanym.
Almaty topyraǵyna tabanym tıgeni sol. Úıge jetip, balalarymnyń basynan sıpap ta úlgergenim joq, telefon shar ete tústi.
– Quleke, jedel qaıtyńyz. Ushaqpen ushyńyz. Áýejaıda sizdi qonaqqa arnalǵan 07 avtokóligi kútedi. Bekeń izdep jatyr. “Almatyǵa jiberdim” desem, renjidi. Bálkim, sizdi Ábekeń –Kekilbaev izdetti me? Bilmedim. Aıyptymyn. Qaıtyńyz.
Bastyǵym Mahambetovtiń úni.
Salym sýǵa ketti. Jedel qaıttym. Memlekettik qyzmet. Eshteńege, eshkimge renjýge bolmaıdy. Ushaqpen ushýǵa ruqsat etildi. Oǵan da rahmet. “Ábekeń izdetti me, qaıdam?” – dedi-aý, Keńes bastyǵym. O, onda men baqyttymyn... Ushaqtyń jaıly oryntaǵyna jaıǵasyp alyp Ábekeń – Ábish Kekilbaıuly jaıynda oılanamyn, tolǵanamyn.
Tipti qaı janr týyndylary bolsyn has talant Ábekeń ismer qolynan shyqqan buıym – Buıym! Zamananyń myna bir qysylshań shaǵynda óndirip jazý ornyna memlekettik qyzmet degen bir máseleni taýyp alyp, oıda mansapqorlyq joq, boıda oǵan degen beıim joq shaqta qyzmetke jegilip júrgenimdi kórmeımisiń. Áıtpese, Ábish Kekilbaıuly shyǵarmashylyǵy týraly tolymdy bir kitap jazar ma edim?! Alaıda, ǵasyrlar boıy ata-babamyz armandaǵan Táýelsizdikti alǵanda ony halyqtyń qalypty ómirine aınaldyryp turaqtandyrý úshin de meniń osy júrisim mysqaldaı da bolsa úles emes pe?! Meniń aq-adal qyzmetim oblys ákimin ǵana qoldaý ma eken, Elbasy Nursultan Ábishulyn da qoldaý emes pe belgili dárejede. Qazirgi tańda Elbasy aınalasynda kileń bir kirshiksiz taza adamdar júr dep aıta alamyz ba? Aıta almaımyz ǵoı. Ardaqty Ábekeńniń oblysymyzǵa kelýiniń ózi sol Qudaıdan qoryqpaǵandardyń uıymdastyrǵan aryzynyń saldary emes pe eken? Solaı shyǵar. E, olaı bolsa basqa bireýdi jibermeı, Ábekeńdeı dúnıetanymy meılinshe keń, aq sóılep, adal júretin kemel adamdy jibergen Elbasyna rahmet!
Ábekeńmen kóktemde Qyzyljar jerinde kezdesken edim-aý. Onda oblys ákimi Qajymurat Naǵmanovty qabatyna ala otyryp, Táýelsizdik jaıynda tolǵap edi-aý. Osy topyraqqa kelýimizge sebepker bolǵan Sábıt Muqanov jóninde de biraz tebirengen. Sonda ózim ǵumyrymnyń biraz jylyn arnap, Sábıtti tanydym dep júrgen, tipti qazaqqa Sábeńdi qaıta tanyttym dep pendeshilikke salynyp astam júrgen basym Ábekeń sózinen keıin osy bir dúnıetanymy qaıshylyqqa toly jazýshyny tanytý bylaı tursyn, ózim áli jete tanymaǵandaı kúıge túskem. Sábıt Muqanov jáne onyń IýNESKO boıynsha toılanar toıy jóninde aıta kelip, Temirhan Medetbektiń suraǵyna oraı, “Eger Sábeńniń toıy IýNESKO shtabynda toılanar bolsa, oǵan barýǵa quqyly bir adam bolsa – ol bizdiń myna Qulbek” – dep men jaıynda taǵy bir qozykósh jerge jetkize áńgime aıtqany bar-dy. Mereıim ósip qalǵan. Men basymdy buǵa tústim de aınalamdaǵylar japyrlaı maǵan qaraǵan. Eslám Zikibaev Ábekeńdi qoldaı, meni Sábıttanýshy retinde kótermelep sóz qosaqtap jibergenin de júzimmen emes, shýyldaǵan qulaǵymmen emis-emis estigenmin.
Shynymen meni Ábekeń izdetti me eken?
О́z suraýymnan ózim selt ete tústim. Qalyń oıdan arylyp, bir sát oıys terezeden jerge qaradym. Shymkent topyraǵy. Kelip te qalyppyz.
Ushaqtan túsken jerde, aıtsa-aıtqandaı-aq, 07 avtokóligi kútip tur eken. Meni “Saryaǵash” shıpajaıyna qaraı ala jóneldi. Kezinde D.A.Qonaev túsetin táýirleý ǵımarat bar edi. Sonda ákeldi. Ábish aǵanyń osynda jatqanyn bildim.
Sálem bere kirip keldim.
– Oı, aınalaıyn Sary bala!.
Ábish aǵa meni baýyryna basa qushaqtaı amandasty.
Amandyq-saýlyq surastyq.
Máseleniń mán-jaıy bylaı óristepti.
Memlekettik hatshy óńirge kelgen soń eki-úsh kún qasynda oblys ákimi birge júredi. Sol tusta Berdibek Máshbekuly Aqbota esimdi qyzyn uzatyp, “quıryq-baýyr jesip”, quda-káde jasasyp jatqan. Áldeneshe aýdandy aralap, “Saryaǵash” shıpajaıyna jetkende Memlekettik hatshynyń qasynda Bekeń biraz bolyp, álgindeı jaǵdaıǵa baılanysty suranady. Aldyn senbi, jeksenbi etip suranyp ketip bara jatqan Bekeńnen Ábish aǵa:
– Kelgeli Qulbekti kórmedim. Bizdiń Qulbek qaıda, osy? –dep suraıdy.
– Qyzmette. Sizge jibereıin – deıdi Bekeń.
Meni jer-kókten izdestirýdiń syry osynda jatyr eken.
Ábish aǵa resmı tulǵa, árıne. Alaıda, biz ol kisini resmı tulǵadan buryn uly jazýshy, ǵazız júrekti jan raıynda jaqsy kóremiz. О́zimizge ustaz tutamyz. Kórispegeli biraz bolǵan. Ábish aǵa meıirlenip qarsy alǵan soń tóbem kókke eli jetpeı qaldy. Baqytqa kenelgendeı boldym. Ábekeńmen shúıirkelese áńgimelestik. E, ol kúngi áńgime sher tarqatqandaı emin-erkin áńgime boldy. Ábekeńdi básire aǵa tutyp áńgimesin erkin tyńdaǵan kúnim.
Esime kýrstas dosym tústi. Saýytbek budan jyl buryn aldyndaǵy jalǵyz aǵasynan aıyrylǵan. Ábekeńniń kisiligi ǵoı, qaraly shańyraqqa kirip, úı ıelerine, aýyl-aımaqqa kóńil aıtpaq. Soǵan oraı Saýytbek aýylyna júrip ketipti.
Ábekeń qaraly shańyraqqa kóńil aıtty. Jábirli aýylǵa jubatý aıtty. Qara shańyraqtan qaraly kúıdi qýyp, baqytqa bastaǵandaı telegeı-teńiz tilek, kósheli áńgime órbitti.
Shymkentke qaıttyq. Mártebeli qonaqtar qonaqúıge tústi. Men atqosshy. Aqshamda mártebeli qonaqtardyń qurmetine dastarqan jaıyldy.
Ábish Kekilbaıuly – tórde, qasynda – Berdibek Saparbaev.
Ústeldiń bir qanatynda – Saýytbek ekeýmiz, ekinshi qanatynda – qala ákimi, qazirgi senator Bolat Jylqyshıev jáne onyń orynbasary Sultan Súgirbaev.
– Berdibek, báribir birinshi sózdi maǵan beresiń ǵoı. Sondyqtan ózim-aq bastaı bereıin.
Bul – Ábish aǵa. Qara nardaı ornynan yrǵalyp turyp sóz bastady.
– Endi, sóılegende bylaı, Berdibek, óziń basqaryp otyrǵan óńirdi aralap kórdik. Pikirimdi jol-jónekeı bilip te kelesiń. Tıisti oryndarda keńinen baıandarmyn oblys jaǵdaıyn. Búgin men basqa bir másele jaıynda aıtaıyn dep turmyn. Berdibek, sen shyǵarmashylyq adamdaryna jaqsy qaraıtyn sııaqty ediń. Onyńa biz syrttaı súısinip júrýshi edik. Kitap oqıtyn ákim azaıǵan shaqta oqıtyn, jaqsy men jamandy ajyratyp tanıtyn bir ákim boldy ǵoı dep oılaýshy edim. Sol qamqorlyǵyńnan bizdiń Qulbek qaǵys qalǵan sııaqty. Qulbekke áli úı bermepsiń ǵoı. Munyń ne qylǵanyń? Ákim bol – halqyńa jaqyn bol degen bar emes pe? Halyq bolǵanda da, bizdiń Qulbek qalamger. Jaqsyńdy jarqyratyp kórsetedi. Qazaqta “aýyldyń balasy” dep qaraýshylyq kezdesedi. Qulbekke olaı qaraýǵa áste bolmaıdy. Ol ádebıette óz salasyndaǵy ekiniń, ári ketkende úshtiń biri. Eger, sen baǵalamasań men baǵalaımyn. Úı bermes bolsań ashyp aıt. Astanaǵa aldyraıyn. Qyzmet bereıin. Saǵan kerek bolmasa Qulbek Astanaǵa kerek. Astanany – Astana etý úshin de Qulbekter kerek. Qalamy qýatty, ne jazsa da tyndyrymdy jazatyn, ne aıtsa da oılanyp oıly aıtatyn Qulbekteı jandar kerek Astanaǵa!
Men myna sharapty memlekettik qyzmette júrip te ádebıetke adal beıilin saqtaǵan úlken qalam ıesi – bizdiń Qulbek úshin, aınalaıyn Sary bala úshin kóteremin. Kelshi beri, óziń...
Men ań-tań... Beınebir ertegi álemine enip ketkendeımin. Álgindeı asyra maqtaýlardy júregime qondyryp úlgere almaı jatyrmyn. Kózim jypylyqtap qasymdaǵy dosyma qaraımyn ... Ábekeńe “Shymkentte úıim joq, qınalyp júrmin”, –dep aýzymnan lepes shyǵarsam ne dersiz?! Álde Saýytbek aıtty ma eken? О́tkende bir kezdeskende: “Jazýdy sıreksitip kettiń. Ońtústikke qonys aýdarǵanda qylǵan paıdań káne? Basyńda baspanań da joq. Astanaǵa aýyspaısyń ba?”, dep biraz taqymdaǵan. Bálkim, meıirban Ábekeńdi tutandyrǵan ottyq qasymda otyrǵan bolmaǵaı. Ol miz baǵar emes.
“Apyr-aı, osy sózderdi uly jazýshymyz, Memlekettik hatshymyz Ábekeń – Ábish Kekilbaıuly aıtyp tur-aý. Men ne degen baqyttymyn?!”. Baqyttan tasydym. Meń-zeń qalyptan aqyryn aıyǵyp, shaıqala basyp baryp, jany jaılaý Ábish aǵanyń meıirban qushaǵyna enip kettim. Dala beıil dana Ábekeń mańdaıymnan súıdi. Peshenedegi jazý kisiniń mańdaıynda bolady desedi. Ábekeńniń ystyq meıirinen peshenedegi jazý da balqyǵan shyǵar-aq.
Baıqaımyn, Berdibek Saparbaev maǵan kóziniń astymen qarap otyr. Álgindeı sózderden keıin eshkimmen sanasyp jatýǵa shaqtym joq. Rıýmke toly konıakty dospen qaǵystyryp qulatyp kep jiberdim.
Mansap ıeleri, memqyzmetkerler sóılep jatyr syzyltyp. Birde-bireýi qulaǵyma kirer emes. О́zimmen ózim.
Bir-eki aınalym sózden keıin oblys ákimi Ábekeńnen ruqsat surap quda kútýge ketti. Biraz otyrdyq. “Protokol” úshin otyrǵandar úıdi-úıine qaıtty. Qonaqtardyń qasynda biraz bolyp, tún jarymy aýa, qonaqtardy bólme-bólmesine jaıǵastyryp men qaıttym.
Erteńine ertelep taǵy da Ábekeńderdiń qasynan tabyldym.
Saǵat 10-da Sáken Seıfýllın teatrynda Memlekettik hatshy oblys aktıvi, qala jurtshylyǵymen kezdesti. Orys tiliniń tuǵyrdan túse qoımaǵan kezi. Ábekeń bastan-aıaq qazaqsha sóıledi. Sóziniń aıaǵyna taman aıaly janarymen jurtshylyqty shola ótip “á, munda slavıan juraǵaty da otyr eken ǵoı” dep alyp, eptep oryssha qosty. Asyly, ol kúngi sóz – sóz emes, tolqyǵan teńiz edi. Teńizdeı tolqyǵan oı aıtyldy. Táýelsizdik baǵasy, oblystaǵy árbir jetistik táýelsizdikti baıandy etý úshin jasalǵan áreket, jalpy memleketti nyǵaıtýǵa qosylǵan úles ekeni, oblysta jumystyń oıdaǵydaı júrip jatqany, basqa emes, qazaqtyń birin-biri aıaǵynan shalyp, omyraýynan alyp, shalǵaıyna jarmasyp jatsa qalaı el bolamyz... Ábekeń qozǵaǵan taqyryptar osyndaı. Estir qulaq bolsa, qabyldar taza júrek bolsa tolqyǵan sóz, tolǵaqty oı aıtyldy. Qııampurystaý birer suraq berildi. Jaýabyn zamatynda aldy. Jurtshylyq rıza bolyp oılanyp, tarasyp bara jatty...
Tústik shaıdy (ári qoshtasý shaıy) qala ákimi Bolat Jylqyshıev Saıram aýdany aýmaǵynda jańadan ashylǵan bir meıramhanaǵa uıymdastyrypty. Keshegi otyrysqa qaraǵanda kisi qarasy moldaý. “Protokoldan” asa almaı men tómendeý baryp otyrdym.
Ábekeń dám ústinde halyqty dana etip te sıpattady, bala etip te sıpattady. Danalyǵyn baǵalap, balalyǵyn aıalap qyzmet etý kerek halyqqa, dep bir ketti. Adamdyq ulylyǵy, jazýshylyq danalyǵy, saıası dıplomatııa qatar túsip, jarasymyn taýyp ketip barady. Oblys jaǵdaıyna taldaý bere sóıledi. Oblysta jumystyń qyzý júrip jatqanyn, azamat qadirine jete bilý de azamattyq ekenin aıtty Ábekeń. Oblys jetistigin Elbasyna aıtyp baratynyn jetkizdi.
Otyrys aıaǵyna taman “Berdibek, sen meniń keshegi ótinishimdi umytyp ketpe. Bile-bilseń Qulbekteı azamattyń qasyńda júrýi – en baılyq. Qulbek – búgingi kóziń ǵana emes, erteńge jeter sóziń de. Baǵalaı bil!” dedi.
“Áńgime joq, Ábeke! О́tinish emes, Memlekettik hatshynyń tapsyrmasy dep qabyldadym”. – Oblys basshysy Berdibek Máshbekulynyń sózi.
– Kelshi beri, Sary bala, aınalaıyn!
Ábekeń eki qolyn naýsha kóterip maǵan qarady.
Keshegi maqtaýdyń býyna, keshegige búgingi qosylyp konıak sýyna balqyǵan men baıqus batyldanyp alyp tamaqtan maıysyp turǵan ústeldi aınala ótip, Ábekeńniń meıirban qushaǵyna qoıdym da kettim.
Mańdaıymnan súıdi Ábekeń. Paıǵambar peıil jan emes pe Ábekeń, “Peshenemdegi jazýlardyń arasynda qyrsyqtary bolsa osymen kesilgen-aq shyǵar, kesilgen de óshirilgen shyǵar, peshenemde táýir jazýlar bolsa myqtap bekigen-aq shyǵar”, – dep oıladym. Baqytty edim.
Býaldyr kózben Saýytbekti izdedim. Sýyq jymıyp otyr eken. Jurt qozǵalaqtaı bastaǵan. Sál ońashalyq taýyp: “Bárin búldirip júrgen sen emes pe?” – dedim. “Kimniń búldirgenin qaıtesiń, úıińdi alyp alsaıshy”...
Jurt abyr-sabyr. Ábekeńmen qoshtasyp jatyr.
Oblys ákiminiń kózine túskim joq. Oljam az emes. Tura qashqym kelip tur. Oıymdy jıyp úlgermedim. Berdibek Máshbekulyna betpe-bet kezdesip qalsam bolar ma?! “Qulbek, máshıneńdi qoıa ber de meniń máshıneme min!” – dedi oblys ákimi. Túsi yzbarly sekildi kórindi.
Ábish Kekilbaıuly men Saýytbek Abdrahmanovty “protokol” boıynsha Jambyl oblysy ákimdiginiń azamattary óz kólikterine aýystyra mingizip ala jóneldi.
Men oblys ákiminiń súlik qara “Mersedesine” kisi úıine kirgendeı qýystana baryp otyrdym.
Kún ystyq...
Máshıne ishi salqyn.
Bir baýdyń janynan ótip bara jatqanda oblys ákimi aldyńǵy orynda otyrǵan kómekshisine “toqtat” degen belgi berdi. Júrgizýshi sóılep qalǵan ózbek jigiti. Toqtaı qaldy. “Tús”, – dedi Bekeń maǵan. Japparqulda jan bar ma? Tústim. Kómekshisi Ilııas Spanovqa aıtyp jatyr: “Memlekettik hatshyny biz kútemiz ólip-talyp. Bar jaqsy sózdi bul estıdi”...
– Sen nemene, Memlekettik hatshyǵa meniń ústimnen aryzdanyp? Men ne, saǵan úı bermeımin dedim be?
Salbyrap ketken basymdy kótersem oblys ákimi kúlip tur eken. Qurdastyǵymyz da bar edi. Batyldana túsip, qaıta basylyp mińgir-mińgir birdemelerdi aıta bastadym.
– Beke, jol ústinde turmyz ǵoı. Men Ábish aǵaǵa “úıim joq” dep jaq ashqan emespin. Saýytbek birge oqyǵan qanjyǵalas dos edi. Sol aıtpasa, qaıdan bileıin? Jol ústinde turmyz ǵoı, Beke! Men Ábekeńe aıtqyzyp, úıli bola qalaıyn degen pendeshilik oıdan aýlaqpyn. Biraq, Ábekeńdeı uly adamnyń aıtqyzbaı jasaǵan qamqorlyǵy úshin baqyttymyn!
– Áı, jáı aıtamyn, Qulbek. Shynymdy aıtsam, Ábekeńdeı uly jazýshynyń sen jaıynda osynshalyq jaqsy sóz aıtqanyna qýanyp otyrdym. Ábekeń ondaı tebirenisti sózdi kimge arnap aıtypty?! Osy, men seniń qadirińe jetpeı júrmin be dep qaldym. Aıttym ǵoı, úı beremin. Endi, Memlekettik hatshynyń tapsyrmasyn oryndaýym kerek qoı. Úı bergende de burynǵy ýádemdi molaıtyp keńirek páter beremin saǵan! Ábish Kekilbaev Memlekettik hatshydan buryn uly jazýshy, ǵajap adam ǵoı... Aǵa deseń aýzyń tolady...
О́zi de eptep óleń jazatyn oblys ákimi Berdibek Saparbaev Ábish aǵa jaıynda ádemi sózderin tógiltti. Móldir sózi janyma maıdaı jaǵyp barady.
Qazirgi sheneýnikter oqymaıdy ǵoı. Al Berdibek Saparbaevtyń joq ýaqytty bar etip, ádebıet oqyp júretinine súısinip turdym. Oblys ákiminiń jazýshylardy jan tartyp jaqsy kóretinin, jalǵan jaltyramaı shyǵarmalaryn oqyp, qadirine jetip, ishteı jaqsy kóretinin árdaıym-árdaıym baıqap kelemin. Qadyr Myrza Áli, Sherhan Murtaza, Tumanbaı Moldaǵalıuly: “kóp tomdyǵymyzdy shyǵarýǵa qarajattaı kómektesseńiz eken” dep hat jazǵanda, qıyn-qystaý kezdiń ózinde joq qarjyny bar etip: “Jazýshy aǵaıyn jazbasa, biz oqymasaq jabaıy bolyp ketpeımiz be, aqsha baılyǵy tozar, ar baılyǵy azbasyn!” dep atalǵan jazýshylardyń árqaısysyna mol qarjymen demeýshilik jasap edi. Meniń 6 tomdyq taqyryptyq syn maqalalar jınaǵymnyń jaryq kórýine de bir kisideı-aq kómektesti. “Biz úı salarda zırat soqtyq. Qaıtesiń, Táńir isi. Menimen birge Astanaǵa júrmediń. Túrkistanǵa turaqtar túriń bar. Almaty, Astanadan jazýshy, ǵalym kelse aldymen seni izdeıdi. Sen jaqsy bir úı sal!” dep ıdeıa aıtqan, qamqor bolǵan Berdibek Máshbekuly Saparbaev qoı bul! Qyzmet aýystyrǵan saıyn ózine syılanǵan, jınalǵan kitaptardy qorap-qorabymen maǵan jiberip turaryn qaıtersiń?!
Azamat deseń de jarasar, qazanat deseń de jarasar!
Alǵa ozyńqyraı sóılep jatqanym ǵoı. Áńgime Ábish aǵa týraly edi-aý.
– Al, Qulbek bylaı eteıik. Ábekeńnen sen ǵana emes, men de talaı qamqorlyq kórip kelemin. Kisini alalamaı, bólmeı tutas qaraıtyn Ábekeńdeı qazaq qaıda?! El bolamyz desek Kekilbaev keńdigin, alty Alashqa birdeı teńdigin úırene bilýimiz kerek. Ábekeń endi Jambyl oblysy sharýashylyǵymen tanysady. Elbasy arnaıy tapsyrmamen jiberip otyr. Baǵyt-baǵdarymyzdy taldap, kórgenbilgenin tarazyǵa salyp, qorytyp Nursultan Ábishulyna baıandaıdy.
Áýeze áńgimeler aıtyldy. Bokaldar kóterildi....
R.S. Uzamaı jańadan salynyp jatqan 20 páterlik úıden 5 bólmeli páter maǵan tıdi. Sóıtip, Berdibek Saparbaev Ábish aǵaǵa bergen ýádesin oryndady. Keń páter beremin dep te Saparbaevtyń saý basy daýǵa aınalyp kete jazdady. Ol derbes áńgime.
Sol úıde qazaqtyń ǵajaıyp aqyn qyzy Farıza Ońǵarsynova bastaǵan qalamgerler qonaq boldy. Ábish Kekilbaıuly úıimizde bolǵan emes. Berdibek Saparbaev ta. Osy úıde Memlekettik hatshy Ábish Kekilbaıulynan quttyqtaý hat alyp, 50 jyldyqty da toıladyq. Ábekeńe degen ystyq yqylasty ishke búgip, “shaıǵa” shaqyrmaı júrip jatyrmyz...
О́mir ǵoı. Jaqynda qarajattan taryqtyq. “Shymkent qalasyndaǵy bos turǵan páterdi satsaq qaıtedi?” Jarym Baıanmen oılastym. Aqyl qospady. Úndemedi. Qoldamaǵany. Úsh birdeı azamattyń adamgershiliginiń kýásindeı kıesi bar úıdi ıesi ekenbiz dep óz qolymnan shyǵaryp, ózgege satý azap eken oılap qarasam. Sony bildim. Satpaýǵa, balalarǵa muraǵa qaldyrýǵa birjola bekidim. Endi jóndetip jatyrmyn...
Shuǵylaly júregińizden aınalaıyn, Ábish aǵa!
Qulbek ERGО́BEK.