Táýelsizdik pen turaqtylyq kepili bolǵan tól teńgege – 20 jyl

Almaty qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq valıýtasy – teńgeniń 20 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferensııa ótti.

Almaty qalasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq valıýtasy – teńgeniń 20 jyldyǵyna arnalǵan halyqaralyq konferensııa ótti.

Qazaq eliniń táýelsizdigi men turaqtylyǵyna kepil bolǵan ulttyq valıýtanyń tarıhı rólin aıqyndaǵan alqaly jıynǵa Halyqaralyq Valıýta Qory, Eýropalyq qaıta qurý jáne damý banki sekildi álemdik qarjy uıymdarynyń ókilderimen qatar, qazaqstandyq saıasatkerler men bankırler, sarapshylar, onyń ishinde QR Premer-Mınıstriniń orynbasary – Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov, Ulttyq bank Basqarmasynyń Tóraǵasy Qaırat Kelimbetov, Qarjylyq qyzmetter jónindegi Islamdyq keńestiń bas hatshysy Iаsım Ahmed, Halyqaralyq Valıýta Qorynyń Shveısarııa shaǵyn tobynyń atqarýshy dırektory Denıel Heller, Túrkııa Premer-Mınıstriniń keńesshisi Doktor Týran Erol, 1982 jyldary Argentına ortalyq bankiniń tóraǵasy qyzmetin jáne 1991-2001 jyldar aralyǵynda Ar­gen­tına ekonomıka mınıstri qyzmetin atqarǵan, halyqaralyq dárejedegi qarjy mamany Do­mıngo Kavallo, Eýro-Azııa qor bırjalary federasııasynyń bas hatshysy Mýstafa Baltachı sondaı-aq, banknot jáne moneta óndirisi ındýstrııasynyń jetekshi toptarynyń basshylary men ókilderi qatysty.

QR Premer-Mınıstriniń qut­tyqtaý sózin QR Premer-Mı­nıstriniń orynbasary – Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov jet­kizdi. Otandyq valıýtanyń 20 jyldyǵymen jáne Qazaqstan qarjygerlerin tól merekesimen quttyqtaýdan bastalǵan bul je­del­hatta «Teńgeni engizý – tá­ýel­sizdiktiń mańyzdy beınesi jáne quraly boldy. Bul ıgi qadam ekonomıkalyq egemendikti jáne menshikti aqsha-kredıt saıasatyn júrgizýdi, sondaı-aq tolyqqandy bank sektorynyń qalyptasýyn qamtamasyz etti. Búginde el qar­jy­gerleriniń al­dynda otan­dyq valıýtanyń keleshegin kemeldi ári turaqty damytý mindeti qoıylǵan. Bizdiń ekonomıkamyzdy odan ári damytý jáne barlyq qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyrý týraly Elbasy qoıǵan mindetterdiń oryndalýy Sizderdiń sapaly, jaýapty jáne bilikti qyzmetterińizge baılanys­ty» delingen.

Halyqaralyq jıynnyń saltanatty otyrysynda sóz alǵan Ulttyq bank Tóraǵasy Qaırat Kelimbetov «Ulttyq valıýta – Teńgeniń aınalymǵa shyǵarylýy – Qazaqstan qarjy júıesiniń sátti bolýyndaǵy negizgi faktor rólin joǵary deńgeıde atqardy» deı kelip, teńgeni qoldanysqa engizý Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń «Ulttyq valıýtany engizý týraly» 1993 jylǵy 12 qarashadaǵy Jarlyǵyna sáıkes 15 qarashadan bastap teńge jańa tólem quraly jáne eldegi esep aıyrysý birligi retinde aınalymǵa shyǵa bastaǵanyn jetkizdi.

Teńgeniń engizilgen sáti – tá­ýelsiz Qazaqstannyń da­mý ta­rı­­­­hyndaǵy eń aıqyn paraq­tar­dyń biri jáne bul tarıhı sheshýshi oqıǵanyń elimizdiń búgi­ni men bolashaǵy úshin baǵasy zor ekendigi barsha­myzǵa málim.

«Osy ýaqyt aralyǵynda ult­tyq valıýta ártúrli syndardan ótti, biraq soǵan qaramastan, bizdiń ekonomıkalyq model óziniń qabilettiligin kórsetti», dedi Ulttyq Bank Tóraǵasy. Onyń aıtýynsha, bizdiń ekonomıkalyq jáne qarjylyq júıeniń aıtar­lyqtaı jetistikke jetýi Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń júr­gizip otyrǵan syndarly saıasaty men bolashaqty boljaı alatyn bilik­ti­­ligine tikeleı baılanysty boldy.

Qazir eldiń halyqaralyq rezervteri Ulttyq qordyń shetel valıýtasyndaǵy aktıvterin (aldyn ala derekter boıynsha 68,7 mıllıard AQSh dollaryn) qosa alǵanda 92,4 mıllıard AQSh dollaryna deıin, ıaǵnı paıyzdyq kórsetkish boıynsha 7,3 paıyzǵa ulǵaıǵan. Bankterdiń depozıttik bazasy da artyp keledi, bul halyqtyń jáne kásiporyndardyń bank júıesine degen seniminiń kún sanap kúsheıgendigin kórsetýde.

Qazir Ulttyq banktiń negizgi maqsaty – baǵa turaqtylyǵyn ustap turý. Bul mindet ulttyq valıýtanyń qundylyǵyn saqtaý­men baılanysty sheshilmek. Qazir jyldyq ınflıasııa deńgeıi 4,9 paıyz bolsa, (bul sońǵy ýaqyttar ishindegi eń tómengi baǵam) jyl aıaǵyna deıin ol 6 paıyzdan aspaıdy degen boljam bar.

Konferensııada Qazaqstan qarjygerler qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Serik Ahanov eldiń qarjy júıesiniń mańyzdylyǵyna toqtalyp, qaýymdastyq aldyn­daǵy talaptardy aıqyndap berdi.

Jalpy, konferensııada Qa­zaq­stan qarjy júıesindegi mańyzdy jaıttar, onyń ishinde Qazaqstan banknot óndirisiniń bolashaǵy jáne ǵalamdyq qarjy naryǵyndaǵy negizgi máseleler týrasynda keńirek sóz qozǵaldy.

Jýyrda ǵana Qazaqstan Respýb­lıkasy Prezıdentiniń Jar­lyǵymen ulttyq valıýta – teńgeniń aınalysqa engizilýiniń 20 jyldyǵy qurmetine merekelik tós belgi taǵaıyndalǵan edi. Almatyda ót­ken merekelik shara barysynda Ulttyq bank pen qarjy júıesiniń ardagerlerine jáne Ulttyq banktiń birqatar qyzmetkerlerine «Teńgege 20 jyl» mereıtoılyq tós belgisi men «Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń eńbek sińirgen qyzmetkeri» tós belgileri marapatty túrde tabys etildi.

Jıyn sońynda QR Ulttyq Bank Tóraǵasy Qaırat Kelimbetov jýrnalısterge baspasóz máslı­hatyn ótkizip, onda álemdik jáne elimizdegi ınflıasııa, tólem balanstary, halyqaralyq rezervter men aqsha agregattary týraly, sondaı-aq ishki-syrtqy valıýta naryǵy, memlekettik baǵaly qaǵazdar men depozıt jáne nesıe naryǵy jóninde, kópshilikti qyzyqtyratyn zeınetaqy reformasy týrasynda kóptegen suraqtarǵa jaýap berdi.

Qanat ESKENDIR,

«Egemen Qazaqstan».

ALMATY.