Byltyr elimizde 3,2 mln tonna suıytylǵan gaz óndirilgen. Bıyl da ónim kólemi osy deńgeıde bolmaq. О́tken jyly ishki naryqtyń tutyný kólemi 1,4 mln tonnany qurady. Al osy jyldyń qorytyndysy boıynsha 1,5 mln tonna bolady dep kútilýde.
Energetıka mınıstrligi Gaz jáne munaı-gaz hımııasy departamentiniń dırektory Zııash Qııaqbaevtyń aıtýynsha, vedomstvo aı saıyn ishki naryqqa taratylatyn suıytylǵan gazdyń josparyn bekitedi. Respýblıka boıynsha jetkizý jumystary 9 zaýytqa júktelgen.
– Elimizde suıytylǵan gazǵa belgilengen shekti kóterme baǵa bar. Búginde ol qosymsha qun salyǵyn qosa eseptegende tonnasyna 43 345 teńgeni quraıdy. Atalǵan baǵa kórshi elderdegi eksporttyq jáne kóterme baǵalardan kóp tómen. Máselen, Reseıdiń shekaralas óńirlerinde suıytylǵan gazdyń bir tonnasy 164 100 teńgege satylady. Al Tájikstanda 182 750 teńgege teń, – dedi Z.Qııaqbaev Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte.
Baǵadaǵy mundaı aıyrmashylyq óz kezeginde ishki naryqtaǵy jetispeýshiliktiń týyndaýyna jáne «kóleńkeli eksportqa» jol ashýy múmkin. Sóıtip ishki naryqta defısıt oryn alýy yqtımal. Mundaı jaǵdaılar 2017 jyly oryn alǵan.
Atap óterligi, 7 qazanda Energetıka mınıstrliginiń tıisti buıryǵy boıynsha Qazaqstan aýmaǵynan suıytylǵan munaı gazyn avtokólikpen eksporttaýǵa tyıym salyndy. Bul talap aldaǵy úsh jylda qatań saqtalýy kerek. Mundaı qadam ónimdi el aýmaǵynan zańsyz shyǵarýdy shekteý jáne ishki naryqtaǵy suıytylǵan gazdyń jetispeýshiligin boldyrmaý úshin jasaldy.
Eske sala keteıik, negizinen suıytylǵan gazdy kólik júrgizýshileri, sondaı-aq taýarlyq gaz tartylmaǵan óńirlerdiń turǵyndary, munaı-hımııa kásiporyndary tutynady.
El ishinde suıytylǵan munaı gazynyń kóterme baǵasyn qalyptastyrý elektrondy saýda alańy arqyly júrgiziledi. Ondaǵy maqsat – básekelestik ortany damytý, salany sıfrlandyrý jáne ákimshilik kedergilerdi azaıtý.
– Suıytylǵan gazdy elektrondy alańdar arqyly satý ótken jyldyń aqpan aıynan beri júzege asyrylýda. О́nimniń barlyq kólemin elektrondy alańda satýǵa tolyqtaı kóshirý 2024 jyldyń qańtar aıyna deıin aıaqtalýy kerek. Bul baǵany túpkilikti tutynýshy úshin birtindep jáne qıyndyqsyz qaıta retteýge múmkindik beredi, – dedi departament dırektory.
Mınıstrlik ókili Qashaǵan ken ornyndaǵy ilespe gazdy qaıta óńdeıtin zaýyttyń qurylysy týraly da aıtty. Qazir bolashaq zaýytty egjeı-tegjeıli jobalaý jumystary júrip jatyr. Zaýytta alǵashqy kezeńde 1 mlrd tekshe metr gaz qaıta óńdeledi. Keıin qýatty 5 mlrd tekshe metrge deıin jetkizý mindeti tur.
– Qashaǵan keń ornynan bolashaq zaýytqa gazdy 2041 jylǵa deıin jetkizip turý kózdelgen. Osyǵan baılanysty Qashaǵan ken ornynyń operatorymen ónimdi bólý týraly negizgi kelisimge qosymsha kelisim ázirlendi. Qazirgi ýaqytta ulttyq operator «QazTrasnGaz» AQ men Qashaǵannyń operatory NCOC kompanııasy arasyndaǵy tıisti kelisim 90 paıyzǵa aıaqtaldy. Tehnıkalyq, kommersııalyq, zańdy sıpattaǵy máseleler tolyǵymen retteldi, – dedi Zııash Qııaqbaev.
Qashaǵan ken ornyndaǵy ilespe gazdy qaıta óńdeý zaýytynyń quny 860 mln dollarǵa teń. Kásiporyn taýarly gazdyń óndirisin ulǵaıtyp, Qashaǵannan munaı óndirýdi arttyrýǵa jol ashady.