Eriktiler qashanda ózgeriske bastaıdy

Merýert Ystanbulda BUU aımaq­tyq ofısiniń qorshaǵan orta jáne klımattyń ózgerýi boıynsha mamany bolyp qyzmet atqarady. Suhbat barysynda ol volonterliktiń eldegi saıası reformalarǵa áseri men úlken uıymdaǵy tájirıbesi men qyzmeti týraly aıtyp berdi.

Ýnıversıtet qabyrǵasynda j­úrip-aq eriktilikti ómir saltyna aınaldyrǵan Merýert Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin «Halyq­ara­lyq qatynastar» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. Odan keıin «Bolashaq» baǵdarlamasy boıynsha London Ekonomıka jáne saıa­sı ǵylymdar mektebinde oqýyn jal­ǵastyrady. BUU volonterler qa­taryna qosylmas buryn elge oralyp, ýnıversıtette dáris oqıdy, mem­lekettik qyzmetshi atanady.

– Qazaqstan men BUU arasyndaǵy kelisimshart aıasynda halyqaralyq uıymǵa qazaqstandyq volonterler baratynyn estigende baǵymdy synap kóretin kezdiń kelgenin túsindim. Bul – jańa deńgeı. Jumys ótilim, tájirıbem men bilimim ózime degen senimdilikti arttyra tústi. Buǵan deıin elordamyzdaǵy Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy (EQYU) ofısinde jumys istedim. Iаǵnı, halyqaralyq uıymdar mıssııasy men mindetterimen jaqyn tanyspyn, – deıdi Merýert.

Merýerttiń aıtýynsha, bul baǵdar­lamanyń basqalarynan ereksheleıtin tusy – qatysýshylardyń jasy men geografııasyna shekteý joq. Iаǵnı kez kelgen adamǵa qaıyrymdylyq ja­saý­ǵa, qorshaǵan orta men adam qu­qyq­taryn qorǵaýǵa múmkindik beredi.

– Men «BUU Áıelder» qoryn tań­dadym. О́ıtkeni genderlik teńdik pen áıel quqyǵy salasynda az da bolsa táji­rıbem bar. Bilimimdi is júzinde synap, tájirıbemdi tolyqtyra ala­tynymdy túsindim. Sonymen bir­ge bul taqyryp búgingi qoǵamda ózek­ti. Tek Qazaqstan emes, tórtkúl dú­nıeni alańdatyp otyrǵan másele eke­ni aıtpasaq ta túsinikti. Qazir belsendi áıelder óz quqyqtary ja­ıynda azamattyq qoǵam alańdarynda, úkimettik deńgeıde aıtyp, qatyp qal­ǵan taptaýryn kózqarastan ary­lýǵa qarsy jumys istep júr. Ha­lyqaralyq uıymda jıǵan-tergen tá­ji­rıbem tek Qazaqstanda emes, bas­qa eldegi bul túıt­kildi sheshýge kó­mek­tesedi degen se­nim­demin, deıdi volonter.

Merýert volonterlik aldymen nıetke baılanysty dep sanaıdy. «Volonterlik óziń turyp jatqan eldi mekendegi jaǵdaıdy jaqsartýǵa tyrysý, jalpy, jaǵdaıdy túzetýdi qalaý. Sen óziń turyp jatqan jerdegi ahýaldy jaqsartý arqyly óz elińe, odan ári túgel álemge áser etesiń», deıdi ol. Al BUU qatarynda tipten shekteý joq ekenin, ár qyzmetkerdiń jumysy shektelmegenin, bilimi men tájirıbesin ártúrli eldiń, qoǵamnyń, toptyń paıdasyna qoldana alatynyn alǵa tartady.

– 2020 jyl elimizde Volonter jyly dep bekitildi. Bul – byltyrǵy Jastar jylynyń logıkalyq jal­ǵasy. Iá, sheshimdi bılik qabyldasa da, bul oıdyń týýyna eldegi jaǵdaı, halyqtyń áreketi sep boldy. Bul jerde azamattardyń, ásirese jastar­dyń belsendiligin atap ótpese bolmas. Elde volonterliktiń damyp jat­qanyn baıqaýǵa bolady. Qazir janýarlardy baǵatyn arnaıy oryn­­dardyń ashylǵany, jastardyń biri­gip basqalarǵa kómekteskeni týraly ha­barlardy jıi oqımyz, – deıdi Merýert. 

Sonymen birge Volonter jyly­nyń pandemııaǵa tuspa-tus kelýinde de sım­volıkalyq mán bar deıdi volonter. Merýerttiń aıtýynsha, álem hal­qy ortaq indetpen kúres jolynda kúsh biriktirip, ıyq tirestirip ju­mys istep jatyr. Sonymen birge is­te­­gen jaqsylyǵynyń qaıtarymyn kút­peýdi,  basqalarǵa kómektesý ar­qyly ózine kómektesip jatqanyn túsiný kerek ekenin alǵa tartady. Onyń aıtýynsha, volonterliktiń mem­leket úshin de mańyzy zor. О́ıt­keni volonterlik – kúsh, ol – ózgeris­tiń bastaýy. 

– Volonterlik qoǵamnyń damýy úshin, alǵa qadam jasaýy úshin ma­ńyz­dy. О́ıtkeni volonterlik – izgi nıetpen adamdardyń jumylýy. Adamdardyń birigýi qoǵamdy jaq­sy jaǵynan ózgertedi. Iаǵnı ınstı­týttardyń tıimdiligin arttyryp, aza­mattyq belsendiliktiń artýyna alyp keledi. Al bul – áleýmettik-ekonomıkalyq reformalardyń bas­taýy, – degen oıyn bildirdi halyq­aralyq uıymnyń volonteri.

Merýert Syzdyqbekovanyń aıtýynsha, BUU qatarynda jumys isteý ońaı sharýa emes. Ýnıversıtette sabaq bergeni, bilim salasy men mem­­­lekettik qyzmettegi tájirıbesi kó­mek­tesip jatqanyn aıtty. Sony­men birge BUU volonteri ataný úshin halyqaralyq uıymdardaǵy sheshim qabyldaý mehanızmi men aımaqtaǵy ahýaldan habardar bolýdyń mańyzy zor ekenin jetkizdi. «Ortalyq Azııa­daǵy jaǵdaıdy bilýim, ol jer­degi halyqtyń oıyn túsine alýym jumysymdy joǵary deńgeıde atqa­rýǵa, oń ózgerister ákelýge kó­mek­tesip jatyr», deıdi otandasymyz.

– Dál qazirgi qyzmetimde klı­mattyq ózgerister men qorshaǵan or­ta máseleleriniń áıelder men qyz­­­dar­dyń ómirine qalaı áser etip jatqanyn zertteımin. Túrli táji­rı­belerge súıenip, Eýropa men Ortalyq Azııadaǵy ahýaldy jaqsartýǵa sheshim izdeımin. Negizinde tek jahandyq deńgeıdegi emes, ulttyq deńgeıdegi kez kelgen ózgeris halyqtyń tur­my­syna áser etpeı qoımaıdy. Bul jerde tek áıelderdiń emes, er adam­­dardyń da ómirin ózgertetinin es­kergen jón. Keı problemalardan genderlik teńsizdik bastaý alady. Al mundaı daǵdarystar áıelder men qyzdardyń ómirine teris yqpal etýi múmkin. Mysaly, pandemııa kezinde otbasylyq zorlyq-zombylyqtyń artqanyn kórip otyrmyz. Bylaı qarasańyz, bul – epıdemııalyq ahýal. Degenmen adam ómirine áseri zor. Sol sııaqty klımattyń ózgerýi men qorshaǵan ortanyń lastanýy tabıǵı qubylystarmen ǵana shektelmeı, qoǵamdaǵy tamyry tereńdegi máselelerdi qaıta qozǵap, túgel ha­lyqtyń ómirine áser etedi, – deıdi Mer­ýert. Bul zertteýdiń mańyzdy eke­nin alǵa tartqan jas zertteýshi máseleniń negizin anyqtamaı, sebe­bimen kúresýdiń tıimsiz ekenin qa­perge salady.

BUU-nyń «Barlyq áıel men qyz­dyń múmkindigi men quqyǵyn keńeıtý, genderlik teńdikti qamta­masyz etý» dep atalatyn maqsatyn júzege asyrý jolynda qyzmet etip júrgen otandasymyz osy saladaǵy kez kelgen ózgeris pen máseleni es­kerý kerek ekenin aıtady. Búginge deıin 12 elmen baılanys ornatyp úlgergen volonter Eýropa men Or­talyq Azııa boıynsha derek jınap, klımattyq ózgeris pen adam qu­qyq­tarynyń baılanysyn saralap úlgergen. Keleshekte ony aımaqtyq qujatqa aınaldyrýdy maqsat etip júrgenimen de bólisti. «2 qyrkúıekte áriptesterimizben birge zertteý júr­gi­zip jatqan elderdegi ulttyq deń­geıdegi máselelerge klımattyń óz­gerisi qalaı áser etip jatqanyn, onyń saldaryn baǵamdaý boıynsha ve­bınar júrgizdik», deıdi ol.

BUU quramynda volonter bolý men qandaı da bir qurylymǵa táýel­di bolmaı qaıyrymdylyqpen aı­na­lysýdyń aıyrmashylyǵyn sura­ǵanymyzda, Merýert qurylym ból­shegi bolý teorııalyq bilim qa­lyp­tastyratynyn aıtty. Onyń aıtýynsha, óńirdiń árbir eli boıynsha naqty bilim, onda iske asyrylyp jatqan baǵdarlamalar men jobalar týraly jalpy túsinik talap etiletinin jetkizdi. «BUU qatarynda bolý jaýapkershilikti arttyryp, bir ýaqytta birneshe ispen aınalysa alý degen mindet júkteıdi. Sonymen birge túrli eldermen baılanys ornatý, ony úzbeı jumys isteý, úlken kólemdegi aqparatpen jumys istep, odan keregin ala bilýdi qajet etedi. Munda úlken spektrde oılaý kerek. Iаǵnı baǵdarlamaǵa qatysty jalpy túsinik bolǵany abzal», deıdi.

Olardan bólek bul tájirıbeniń baǵdarlamada oryn alǵan ár qatysý­shynyń ómirine úlken ózgeris alyp kelerine senetin Merýert qıyn tapsyrmalardy sheshý barysynda artatyn biliktilik pen jańa mádenıetti túsiný múmkindigi, álemniń túkpir-túkpirinen jınalǵan áriptesterdiń baǵa jetpes tartý ekenin jetkizdi. «Qazir BUU sııaqty jahandyq uıym­da jumys istep jatqanyma qýa­nyshtymyn. Stýdenttik kezde dos­tarymyzben ýnıversıtette «BUU Modelin» uıymdastyratyn edik. Ol kezde ýaqyt óte kele BUU-nyń mú­shesi bolatynyma sený bylaı tursyn, elestetýdiń ózi qıyn-dy. Al qazir óz bilimim men tájirıbemdi basqa­lardyń ıgiligine qoldanýǵa, osylaısha óz tanymymdy keńeıte túsýge múmkindik alyp otyrmyn», dep túıindedi  sózin Merýert.