Sýdan memleketi Nil ózenine salynatyn bóget qurylysy týraly kelissózdi jalǵastyratynyn málimdedi. Osyǵan baılanysty aldaǵy ýaqytta Mysyr jáne Efıopııa elderimen kelissóz júrgizilmek.
Ataqty Nil ózeni Sýdan, Mysyr jáne Efıopııany basyp ótedi. Ǵasyrlar boıy úsh el Nildiń sýyn tıimdi bólise almaı álek. 2015 jyly mámilege kelip, úlken bóget salýǵa kelisken. Biraq túrli túsinispeýshilikke baılanysty onyń qurylysy toqtap qalǵan. Alda-jalda bóget tolyqtaı salynsa, 15 jyl ishinde tolyp, Mysyrdy, Efıopııany, Sýdandy sýmen qamtamasyz etpek.
Osyǵan baılanysty ótkiziletin kelissózge atalǵan úsh memlekettiń syrtqy ister jáne aýylsharýashylyq mınıstrleri qatysady. Bul is-shara koronavırýs pandemııasyna baılanysty beınekonferensııa túrinde ótpek.
Sýdan aýylsharýashylyq mınıstri quny 4,6 mıllıard dollardy quraıtyn bógetin jalǵastyrý týraly kelissózge qol jetkizý úshin 3 aı kútýge týra kelgenin jetkizdi.
Osy dambaǵa qatysty pikir bildirgen AQSh prezıdenti Donald Tramp onyń qurylysy Afrıka aımaǵynda jańa soǵys órtin tutatýy múmkin dep málimdegen edi. Aqúı basshysynyń paıymdaýynsha, bóget Mysyrǵa baratyn sý kólemin azaıtyp jiberedi. Sondyqtan Egıpet tarapy buǵan kóne qoıýy ekitalaı.
Alaıda D.Tramptyń bul málimdemesi Efıopııaǵa unaǵan joq. Osy eldiń syrtqy ister mınıstri AQSh elshisin shaqyryp alyp, Aqúı basshysynyń sózine túsinikteme berýdi talap etken. Sondaı-aq bóget qurylysy emes, osyndaı málimdeme eki el arasyna ot salatynyn jetkizgen.
Aıtqandaı, Egıpet aýyl sharýashylyǵynyń 97 paıyzy osy Nil ózeninen tirshilik nárin alady. Alda-jalda onyń sýy azaıyp ketse, Mysyr halqy qıyndyqqa tap keletinin boljaý qıyn emes.
Jalpy, sýǵa talas máselesi álemde kúıip tur. Búginde álem tushy sýdy negizinen 410 basseınnen paıdalanady. Solardyń 90-ǵa jýyǵy qaýipti deńgeıde tur. Iаǵnı jyl saıyn tutynylatyn sý kólemi tıisti mejeden 40 paıyzǵa artyq. Qaýipti deńgeıdegi ózen basseınderiniń jartysynan astamy úsh elde – Qytaı, Úndistan jáne AQSh aýmaǵynda jatyr.
Álemde transshekaralyq ózender týraly 290-ǵa jýyq qujat bar. Olardyń basym bóligi túıtkilderdi sheshýge kómektesse de, áli kúnge basy ashylmaǵan másele jeterlik. Mysaly, 2019 jyly ǵana álemde ózenderdi qoldanýǵa baılanysty 50-ge jýyq túrli deńgeıdegi kıkiljiń týyndapty. Sondyqtan sý saıasaty burynǵydan da ózekti.