Aqyldy qala qadamdary

Smart Astana qosymshasy 80-nen asa qyzmetti qamtıdy

Búginde álem halqynyń sany 7,6 mlrd-qa jetip jyǵyldy. Sonyń 55 pa­ıyzy qalalarda turady. BUU-nyń boljamy boıynsha 2050 jyly jer betindegi qala halqynyń úlesi 68 pa­ıyzdy quraıdy. Munyń saldarynan qalalyq qyzmetterge degen suranys odan saıyn artady, kedergiler men qysymdar ulǵaıa túsedi. Ekonomıster qala­larda álemdik ekonomıkanyń 70 paıy­zy shoǵyrlanǵanyn aıtyp otyr. Bul kórsetkish neǵurlym artatyn bolsa, iri salalardy basqarý soǵurlym qıyndaıdy. Osy kezde aqyldy qalalar damyǵan elderge ákimshilik isterin basqarýǵa járdemdespek.

Smart qalalarǵa toqtalmas buryn «aqyldy qala dep neni aıtamyz? degen saýalǵa toqtalyp óteıik. Ádette aqyldy qalalardyń ekonomıka­sy joǵary, basqarý júıesi júıelengen, ınfra­qurylymy jetilgen, barlyq talapqa saı bolady. Turǵyndary da sıfrly turǵydan saýatty ári jańashyldyqqa beıim keledi. Krıterııleri – 4G mobıl­di baılanysy, Wi-Fi-ǵa kiretin núk­te­ler, aqyldy parkıng, jol qoz­ǵa­lysy­nyń ońtaılandyrylǵan júıesi, mem­lekettik qyzmetterdiń onlaın formatta qoljetimdiligi, turǵyn­dardyń azamat­tyq pozısııasy, qoqys qaldyq­taryn óńdeıtin apparattar sııaqty ıgilikter.

«Aqyldy» qalalardyń jahandyq reıtıngine Qazaqstan qalalarynan 2 megapolıs enip otyr. Bul – Nur-Sultan jáne Almaty qalalary. Nur-Sultan qalasy 2018 jyly «IDC Smart City» dep atalatyn álemdik aqyldy qalanyń jetilýin baǵalaıtyn modelde 2,48 baldy aldy. Bul kórsetkish boıynsha eń sıfr­­ly memleket sanalatyn Sın­gapýrdyń ózi 4,4 baldy alǵan. Álemdegi eń jaıly ári ádemi qala – Dýbaı, 3,6 baldy ıemdengen. Al kórshiles Máskeý 3,6 balǵa ıe bolǵan.

Memleket basshysy óz Joldaýynda ulttyq básekege qabilettilikke qol jet­kizýdiń negizgi quraly retinde sıfr­landyrýdyń ózekti máselelerin ýaq­tyly qozǵady. Bul rette elorda ákimdigi sıfrly servıster men ınnovasııalardy ómirdiń barlyq salasynda paıdalanýǵa, sondaı-aq «Aqyldy qala» júıesin en­gizýge nazar aýdaryp keledi.

«Biz qala basshylyǵynyń, sondaı-aq Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi­niń jaqsy qoldaýyn kórip otyrmyz. «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵ­dar­­la­masyn iske asyrý aıasynda Nur-Sultan qalasynyń ákimdigi qalany sıfr­lan­dyrýdyń 6 negizgi baǵyty boıyn­sha jumys júrgizýde. Bul qala tirshi­li­gi­niń negizgi aspektileri – ákimdik, tur­ǵyn­­dar jáne jeke bıznes arasyndaǵy tyǵyz yntymaqtastyqty qamtıdy. Onyń ishin­de qaýipsizdik, TKSh, bilim, densaý­lyq saqtaý, kólik, turǵyndar úshin mem­lekettik qyzmetterdi avtomattandyrý bar», dedi Nur-Sultan qalasy Sıfrlan­dyrý jáne memlekettik qyzmet basqar­masynyń basshysy Botagóz Qasabek.

Búginde elordanyń ınnovasııalyq jobalaryn júzege asyrýdy qala ákim­digi sıfrlandyrý basqarmasy jáne «Astana Innovations» AQ, memlekettik kásiporyndar men jeke sektor júzege asyrady. «Astana Innovations» – qala bıliginiń, ǵylymı jáne bıznes qoǵam­dastyǵynyń kúsh-jigerin biriktire otyryp, ınnovasııalyq ekojúıeniń ıntegratory bolyp otyr.

«Astana Innovations» AQ qyzmetin retteıtin mańyzdy qujattardyń biri – aqyldy qalalardyń eýropalyq modeli negizinde ázirlengen jáne Nur-Sultan qalasynyń ınfraqurylymy men basqarý ádisterin jetildirý arqyly ony «aqyldy qalaǵa» aınaldyrýǵa baǵyt­talǵan Nur-Sultan qalasy ákimdi­gi­niń qaýlysymen bekitilgen Smart Astana tujyrymdamasy.

Buǵan qosa Nur-Sultan qalasy ákimdiginiń biryńǵaı brendi bolyp taby­latyn Smart Astana mobıldi qosymshasy jumys isteıdi. Búgingi tańda Smart Astana mobıldi qosymshasy 10 sanat boıynsha qalalyq qyzmetter, medısına, bilim berý, belsendi turǵyn, kólik sııaqty 80-nen asa servıs pen qyzmetti qamtıdy. Bul qosymsha 10 myń­nan asa ret júktelip, belsendi paı­da­lanýshylardyń sany aıyna 25 myń­nan asyp, 9,3 mln-nan asa push-habar­lama taratty. Bul – attestasııadan jáne aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáıkestigin tekserýden sátti ótken jal­ǵyz qalalyq mobıldi qosymsha. О́t­ken jyly mobıldi qosymsha óner­kásip­tik paıdalanýǵa berildi.

Sonymen qatar qoǵamdyq qaýipsizdik kórsetkishterin arttyrý bóliginde Nur-Sultan qalasynyń ákimdigi 2017 jyly óz betinshe bastama kóterip, qazirgi ýaqytta MJÁ-niń «Sergek» foto jáne beınetirkeý kesheniniń jobasyn tolyq kólemde iske asyrdy. «Sergek» jobasy engizilgeli beri qylmys sanynyń tirkelýi aıtarlyqtaı tómendegeni baı­qalady. Osy jyldyń 9 aıynyń qory­tyn­dysy boıynsha ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda jol-kólik oqı­ǵasy sany 32%-ǵa (421-den 285-ke deıin), onyń saldarynan jaraqat alý 41%-ǵa (543-ten 320-ǵa deıin) azaıdy.

IT-startaptarǵa qoldaý kórsetiledi

Ákimdik elordanyń ınnovasııalyq ekojúıesin damytýǵa erekshe nazar aýdarý­da. Júıeli túrde qalanyń startap-jobalary men kásipkerlerdiń qalalyq sheshimderin qoldaý sharalary ótkiziledi.

Jyl saıyn 2 myńǵa jýyq qatysýshy jańa startap jobalaryn usynady. Bul bastamalar bilim berý baǵdarlamalaryn, ınvestısııalyq jáne qanatqaqty jobalardy iske asyrýǵa múmkindik beredi.

«Startaptar – ınnovasııa qozǵaltqy­shy. Endi aldymyzda ekojúıeni damytý jáne belsendi jastarǵa óz ıdeıalaryn júze­ge asyrýǵa kómektesý mindeti tur. Bir ǵana oıdyń tutas bıznes qura ala­tyn­­dy­ǵyn kórsetýimiz kerek», deıdi B.Qasabek.

Sondaı startaperlerdiń biri Din­muhamed Júnisov osy múmkindikti paıdalanyp, óz ıdeıasyn iske asyrdy. Onyń komandasy «Astana Innovations Challenge» marafonynyń Okoo (Oqý) Seedstars ınnovasııalyq platformasy negizinde birqatar jedeldetý baǵdarlamasyn sátti ótkizip, ıdeıasyn Nur-Sultan qala­sy­nyń mektepterimen birge júzege asy­rýǵa múmkindik aldy. Búginde Okoo jo­basy baǵdarlamalaýdy úırenýge ar­nal­ǵan onlaın-bilim berý platformasyn usynady. Bul Qazaqstannyń basqa qala­larynda da qolǵa alyna bastady.

Jaqynda elordada qala ákiminiń tóraǵalyǵymen IT keńes quryldy, onyń barysynda qatysýshylar ózderiniń IT-jobalaryn usynady. IT qoǵamdastyq sheńberinde qala turǵyndarynyń, bıznes qaýymdastyqtyń jáne ǵylymı or­ta­nyń pikirin eskere otyryp, qalany sıfr­landyrýdyń biryńǵaı saıasaty qalyptasady.

iKomek ortalyǵyna 1 mln-nan asa ótinish túsken

Elimizde karantın engizilgennen keıin elordalyq iKomek ortalyǵy­na 1 mln-nan asa ótinish kelip túsken. Elordalyqtardy kóbine koronavırýsqa, Densaýlyq saqtaý júıesi men qoǵamdyq kólik jumysyna qatysty máseleler tolǵandyrdy.

«Karantın kezeńinde iKOMEK ortalyǵyna 1 073 094 ótinish kelip tústi, onyń ishinde keńes alý úshin – 902 171, alǵys bildirgender – 2 159, usy­nys­tar – 2 626. О́tinishterdiń eń kóp sany koronavırýsqa qatysty – 334 672 (31,19%), densaýlyq saqtaý boıynsha – 231 979 (21,62%), qoǵamdyq kólik jumysy máseleleri boıynsha – 145 873 (13,59%), qalany elektrmen jabdyqtaý jóninde – 52 956 (4,93%), biryńǵaı tólem qujaty boıynsha 38 858 (3,62%) ótinish tirkelgen», delingen iKomek ortalyǵynyń habarlamasynda.

Qoǵamdaǵy máseleler boıynsha óti­nishterdiń 71,3%-y kommýnaldyq qyz­metter men qalalyq basqarmalardyń barlyq Caal-ortalyqtaryna 109 qysqa nómirmen biriktiretin iKOMEK109 biryńǵaı baılanys ortalyǵy arqyly kelip túsedi. Bul servıs – 24/7 rejimde halyqpen baılanysatyn ońtaıly qural. Onyń kómegimen turǵyndar suraq­tarynyń 85,3%-y birinshi qońyraýdan keıin sheshiledi, qalǵandary jeti kún ishinde pysyqtalady.

«Kún saıyn bizge 7 myńnan 29 myńǵa deıin ótinish túsedi. Onyń kóp bóli­gi qaıtalanady. Jumystyń 99%-y óń­deledi. Kún saıyn kommýnal­dyq kásip­oryndar men ákimdik basqar­malarynyń jumysynda 6 myńǵa jýyq ótinish bar. Bul rette 1 800-den asa qyzmet boıynsha operator birinshi qońyraýdan bas­tap 16 sekýnd ishinde jaýap bere alady. Eger ótinish áleýmettik jelilerge tússe, onda reaksııa 10 mınýt ishinde beriledi. Máseleni qaraýǵa jáne jaýap berýge jeti kúnge deıin ýaqyt ketedi», dep naqtylady ortalyqta.

BBO qyzmetine ártúrli tásildermen júginýge bolady. Búginde ótinishterdi berýdiń toǵyz arnasy jumys isteıdi. Olar – uıaly jáne qalalyq telefondar arqyly tegin 109 nómiri arqyly, telegram-bot, qala ákimdiginiń saıty, iKOMEK109 mobıldi qosymshasy, Smart Astana mobıldi qosymshasy, saıt, elektrondy mekenjaı arqyly, Instagram, Facebook sııaqty áleýmettik jeliler.

Aıta ketý kerek, iKOMEK109 mobıl­­di qosymshasy jylyna 50 mln teńge bıýdjet qarajatyn únemdeý­ge múmkindik berdi. Bul – qala basshyly­ǵy­nyń ınsıdentter týraly SMS-habar­­lamalardan bas tartyp, osy servıs arqyly push-habarlamalarǵa aýysýy­nyń nátıjesi.

Sondaı-aq iKomek ortalyǵynda monıtorıngtiń Ahýaldyq ortalyǵy jumys isteıdi, onda 16 530 beınebaqylaý kamerasy bar. Olardyń kómegimen elorda kóshelerindegi jáne halyq kóp jınalatyn oryndardaǵy jaǵdaı qadaǵalanady.

Sonymen qatar barlyq aqparat iKOMEK taldaý ortalyǵyna jibe­riledi. Bul bólimde qalanyń eń ózekti jáne júıeli máselelerin kórýge múm­kindik beretin málimetter bazasy qury­lady. Osy arqyly ártúrli oqı­ǵalar­dyń túpki sebepteri anyqtalady. Bul júıeli jáne qaıtalanatyn máse­leler­di sheshýdiń eń senimdi sheshimderin qabyl­daýǵa múmkindik beredi.

Aýlalarǵa aqyldy shlagbaýmdar ornatylyp jatyr

Aqyldy qalaǵa aınalýdy maqsat tutqan astanada taǵy bir joba sátti júzege asyrylyp jatyr. Bul – aýladaǵy qaýipsiz kólik qozǵalysyna jaǵdaı jasaıtyn aqyldy shlagbaým jobasy.

Indet qos búıirden qysqan qysyl­taıań kezeńde aqyldy shlagbaýmdar jedel járdem kólikteriniń aýlalarda keder­gisiz júrýine múmkindik berdi. Jańa tehnologııalar arqyly turǵyn úı ke­shen­deriniń aýlalary aıtarlyqtaı rettelip qaldy. Nur-Sultan qalasynyń ákimi Altaı Kólginov óziniń Instagram-daǵy paraqshasynda osyndaı aqjoltaı habar taratyp, turǵyndardy qýantyp qoıdy.

«Elordanyń turǵyn úı keshenderinde smart shlagbaýmdardy engizý jobasy men avtokólikterdiń memlekettik nómirlerin anyqtaý júıesi qolǵa alyndy. Bul tehnologııa jedel járdem kólikteriniń úılerdiń aýlalaryna kedergisiz kirýine múmkindik beredi. Arnaıy málimetter bazasyna engizilgen kólikter smart tehnologııanyń kómegimen shlagbaýmnan ótip, aýlaǵa kire alady. Sonymen qatar tizimdi qajet bolǵan jaǵdaıda tolyqtyrýǵa bolady. Buǵan qosa bar­lyq kirip-shyqqan avtokólik tizimi jýr­nalǵa tirkeledi. Jyl sońyna deıin biz turǵyn úılerdiń 30%-na deıin smart shlagbaýmdarmen jabdyqtaýdy josparlap otyrmyz», dedi A.Kólginov.

Sondaı-aq «Qaýipsiz aýla» baǵdar­lamasy boıynsha aýlalardyń aýmaǵynda kameralar ornatý josparlanyp otyr. Bul óz kezeginde qaýipsizdik deńgeıin arttyrýǵa septigin tıgizedi. Aıtalyq osy ıgiliktiń nátıjesinde urlyq jasaý, bótenniń múlkine zııan keltirý jáne basqa quqyqbuzýshylyqtar sany azaıady degen úmit bar.