Uzaq úzilisten keıin «Astana Balettegi» ádemi álem kórermenine esigin qaıtadan aıqara ashpaq. Segizinshi teatr maýsymyn merekeleýge qyzý daıyndyqty bastap ketken óner ujymy aldaǵy aptada úsh birdeı qoıylymnyń tusaýyn kesedi. Karantın tártibine baǵyna otyryp, jaı-jaılap jandanyp kele jatqan teatr jumysy bekzat óner jankúıerlerin shyn qýantty. Onlaın tártipte bılet alýǵa asyqqan kórermenniń qarasy da sulý ónerdi saǵynǵan qaýymnyń saǵynyshyn áıgilep turǵandaı.
Osydan biraz ýaqyt buryn dárigerlerdiń qurmetine úsh qaıyrymdylyq konsertpen jumysyn bastaǵan teatr ujymy endi shyn mánindegi shyǵarmashylyq izdenisterine erik bermek. Birneshe aı úzdiksiz daıyndalyp, syrǵa toly súıikti sahnasyna tolqı qadam basqaly turǵan úzdik balet ártisteri Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń qoldaýymen 30 qazan jáne 6 qarasha kúnderi talǵampaz kórermen nazaryna jańa jumystaryn usynady. Atap aıtsaq, 30 qazanda kórermen qaýym qos birdeı kórkem qoıylymnyń kýási bolady. Iаǵnı bir keshte teatr sahnasynda shetelden arnaıy shaqyrylǵan horeograf mamandar – Rıkardo Amaranteniń «Longing» («Qushtarlyq») jáne Devıd Djonatannyń «Instinct» («Túısik») bir aktili baletteriniń premerasyn tamashalaıdy.
Rıkardo Amarante esimi qazaqstandyq kórermenge birshama tanys. Onyń qoıylymdary teatrdyń konserttik jáne gastroldik baǵdarlamalarynda turaqty túrde kórsetiledi. Horeograftyń argentınalyq kompozıtorlar Astor Pıassolla men Pablo Sıglerdiń mýzykasyna qoıylǵan tyń týyndysy – «Longing» («Qushtarlyq») baletinde kórermen qaýym qımylmen órilgen emosııanyń tolqyny men kórkem bezendirýdegi mınımalızmge kýá bolady. Atalǵan jumysynda baletmeıster «bul ómirden, mahabbattan, jalpy ózara qarym-qatynastan shyn máninde ne kútemiz, neni qalaımyz?» degen suraqtyń jaýabyn izdegendeı. Áıtse de, aıtýly taqyrypty qozǵaı otyryp, ol birjaqty jaýap bermeı, kórermenniń óz betinshe oı qorytýyna múmkindik beredi.
– Bul balet tús sekildi. Kórgen túsimiz ne jaıly ekenin túsine bermeımiz ǵoı. Ony bireýge aıtyp otyrǵanda da «munyń ne syry bar?» degen sekildi ishteı oıǵa qalasyń. Ras qoı. Sol sekildi, osy baletti kórgen soń da, árkim ózinshe oı túıedi. Mundaǵy plastıkalyq sheshimder ózim unatatyn neoklassıka mánerinde jasalǵan. Barlyq klassıkalyq qadamdar modern jáne neoklassıkaǵa transformasııalanǵan. Tangonyń da az-kem áseri bar. Qysqasy, «Qushtarlyqty» kórińiz! Bárin mýzyka jetkizedi», dedi ataqty baletmeıster premeraaldy daıyndyqtan qoly qalt etken kezde saýalymyzǵa oraı nazaryn bizge buryp.
Al «Instinct» («Túısik») qoıylymy – teatrdyń jetekshi solısi Devıd Djonatannyń «Astana Balet» teatryna arnap qoıǵan alǵashqy baleti, ıaǵnı Devıdtiń debıýti. Buǵan deıin ol baletmeıster retinde Aýstralııanyń Batys baleti men Flandrııa Koroldik baletiniń trýppalarymen shyǵarmashylyq áriptestik ornatqan. Horeograftyń aıtýynsha, baletti jasaý ıdeıasy bir jyl buryn paıda bolǵanymen, qazirgi tańda ózektiligi tipti arta túsken.
– Pandemııa balettiń ıdeıasyna erekshe áser etti. Karantın kezinde qandaı kúı keshkenimizdi aıtamyn. Lıbrettoda da osy jaıly jazdym: kóptegen adam óziniń jaqyn týystarymen, súıikti jandarymen kezdese almady. Osy sezim, bir bolýǵa degen umtylys erekshe mańyzǵa ıe. Balettiń aty – «Túısik». Sebebi álemdi jaılaǵan aýyr indet pen lokdaýn kútpegen jerden oryn alyp, bizdiń ınstınktıvti ádetterimiz ózgeriske ushyrady. Osy jaıly oılar meni mazalady. Biz burynǵydaı ómir súre almadyq, biraq báribir ómir súrýimiz kerek edi», deıdi Devıd Djonatan.
«Astana Balettiń» kórermenine arnaǵan tamasha tartýy munymen áste tolastamaq emes. 6 qarashada baletsúıer qaýym taǵy bir ǵalamat premeranyń kýási bolady. Elordalyq balet teatry sahnasynda «100 jańa esim» jobasynyń jeńimpazy, otandyq belgili talantty horeograf Anvara Sadyqovanyń «Jeltorańǵy týraly ańyz» bir aktili baleti kórsetiledi. Qýat Shildebaevtyń mýzykasyna qoıylǵan balet jeltorańǵy aǵashy jaıly baıan etedi. Aǵashtyń jeltorańǵy atalatyn sebebi – jelsiz kúnde de onyń butaqtary terbelip turady eken.
– Bul balette biz aǵash beınesi arqyly halqymyzdyń ór rýhy men qaıraty jaıly oı órbitemiz. Adamdardyń tabıǵatqa zııan keltirýi, adam men tabıǵat arasyndaǵy qaıshylyq negizgi másele retinde kóteriledi, ıaǵnı qoıylymnyń ózegi osy negizde tarqatylady. Bizdiń maqsatymyz – adam men qorshaǵan orta arasyndaǵy úılesimdilikti tabý, – degen oıymen bólisti horeograf Anvara Sadyqova.
Ras, balet álemi – kórkem. Tamashalap otyryp ishteı tazarasyń, tańǵajaıyp kóńil kúıge bólenesiń, oılanasyń. О́ıtkeni balettiń bolmysy tup-tutas sulýlyq hám tazalyq. Endeshe, tazarýǵa asyǵaıyq!