Túrkistan oblysynyń maqtaly aýdandarynda jıyn-terin jumystary aıaqtalýǵa jaqyn. Oblys boıynsha maqtanyń birinshi terimin alǵash bolyp Báıdibek aýdanynyń dıqandary aıaqtady. Al búginde 22 myń tonna «aq altyn» jınaǵan Ordabasy aýdanynda ónimdilik joǵary.
Ońtústik aýdandarmen salystyrǵanda alda turǵan Ordabasyda, naqtyraq aıtsaq, gektarynan 30 sentnerden shıtti-maqta jınalýda. Aýdanda joǵary kórsetkishke qol jetkizip otyrǵan sharýalar az emes. Mysaly, «Ramazan-Agro» JShS gektarynan 35 sentnerden alýda. Al «Ordabasy-Agro» gektarynan 41 sentnerden jınap, barlyǵynan ozyq shyqty.
Ordabasy aýdanynyń ákimi Nurbol Turashbekov jańa tehnologııalardy qoldanýdyń nátıjesinde ónimdilik ótken jylǵydan 5 paıyzǵa artqanyn aıtady. Sharýalar ósirgen ónim tolyq kombaınmen terilgen. Birinshi terim tórt qatarly «Djon Dır» kombaınymen atqarylǵan.
Al Jetisaı aýdanynda 115 myń tonna maqta jınaldy. «Aq altynnyń» ónimdiligi gektaryna 23,6 sentnerden túsip otyr. Aýdanda bıyl 48 943 gektar aýmaqqa maqta dáni sebilgen. Maqta túsimdiligi jaǵynan Atameken aýyldyq okrýgi kósh bastap keledi. Ondaǵy sharýalar maqtanyń ár gektarynan ortasha eseppen 27,6 sentnerden ónim alsa, J. Eralıev aýyl okrýgi 26,8 sentnerlik túsimmen úzdik úshtiktiń qatarynan kóringen. Abaı aýyl okrýginiń maqtashylary 26,5 sentnerlik kórsetkishke qol jetkizdi. Atameken aýyl okrýginiń maqtashylary – 15 myń tonna, Jylysý aýyl okrýgi – 14 myń, Maqtaly aýyl okrýgi 13 myń tonnaǵa jýyq maqta jınap úlgerdi.
Al Kentaý qalasyna qarasty Qarashyq aýyldyq okrýginde alǵashynda 50 gektar jerge maqta ekken «Turan» sharýa qojalyǵy búginde «aq altyn» kólemin 850 gektarǵa jetkizgen. Osydan 3 jyl buryn qojalyq ǵylymı ınstıtýtpen birigip, maqtanyń «Turan» jáne «Túrkistan» degen sorttaryn shyǵarǵan bolatyn. Búginde «Túrkistan» sortyn ósirip, ózge elderge eksporttap otyr. Bul sorttyń ereksheligi – jyldam pisip, kóseginiń birden ashylatyndyǵynda. Sondaı-aq kóp tyńaıtqysh talap etpeıdi. Tórtinshi tıpke jatatyn maqtanyń bul sorty toqyma óndirisine qolaıly. Aıta keterligi, atalǵan sortty oblystaǵy ózge aýdan, qalanyń sharýalary da egýde. Sharýa qojalyqta jergilikti 60 adam jumys isteıdi. «Turan» sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Habıbýlla Azımovtiń aıtýynsha, ótken jyly túsimdik kórsetkish gektaryna 35 sentner bolsa, bıyl 40 sentnerden asa ónim alý josparlanǵan. Byltyrǵy ónimdi Túrkııa jáne Baltyq jaǵalaýy elderine eksporttaǵan qojalyq bolashaqta toqyma óndirisin iske qosýdy josparlap otyr.
Shardaralyq dıqandar da búginde «aq altyndy» aýa-raıynyń qolaıly sátin paıdalanyp, tezirek jınap alýdyń qamynda. Aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń málimetine sáıkes, bıyl 18 225 gektar alqapta shıtti maqta terilýde. Osynaý alqaptan 50 027 tonna aq ulpa jınalady dep josparlanǵan. Onyń 20 myń tonnadan astamy jınalǵan. Aýyldar arasynda ózgelerden kóp ónim alyp otyrǵan Alataý batyr aýyldyq okrýginde – 8 500, Kóksý aýyldyq okrýginde – 3 900, Qosseıit aýyldyq okrýginde 2 125 tonna maqta jınalǵan.
Dıqandar árıne, eseli eńbektiń ádil baǵalanǵanyn qalaıdy. Bul oraıda maqta baǵasy birte-birte ósip, dıqandardyń kóńilindegi kúdik seıile bastady. Alǵashqyda maqtanyń tonnasy 130 myń teńgeden qabyldanǵan bolatyn. Oǵan pýnkt basshylary ústemeaqy retinde tonnasyna 5 myń teńgeden qosyp otyrdy. Qazirgi málimet boıynsha ústemeaqynyń mólsheri 15 myń teńgege kóterilip, al maqta baǵasy 140 myń teńgege jetken. Iаǵnı, bir tonna maqtanyń baǵasy 155 myń teńge bolyp otyr. Jalpy, baǵa máselesi – aýdan ákimderiniń jiti baqylaýynda. Bul oraıda qabyldaý pýnktteri men dıqandar qaýymymen jıi kezdesý ótkizilip, túsindirý jumystary júrgizilýde. Aıta ketelik, bıylǵy naýqan ónimdi tehnıkamen jınaýǵa basymdyq berilýimen de erekshelenýde. Jalpy, óńirde «aq altynnyń» 83 paıyzy kombaınmen jınalyp otyr.
Túrkistan oblysy