• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Oqıǵa 16 Qarasha, 2020

Ertegige elitip boıjetkenmin

806 ret
kórsetildi

Til – qudiret. Boılaǵan saıyn tuńǵıyǵyna tartyp, ıirimimen úıirip áketýi de ábden yqtımal. Qazaq tilin jórgeginen meńgergen keıipkerimiz osylaı deıdi.

Áýeli qazaq tilindegi tańǵajaıyp ertegi­ler­­di úlkenderdiń aıtýynan tyńdaǵan. Keıin ózi oqyp, sıqyrly álemniń ishinde júrdi. Tilge degen qumarlyq, bilýge degen beıim osy kezde qa­lyp­tasty. Kózi ilingenshe qııal ále­min­de, este joq eski kezeńde ózi súıip oqı­tyn er­tegi keıip­kerlerimen birge júretin. Bir ǵa­j­a­by, qazaq tilindegi ertegilerdiń bári jaqsy aıaq­ta­la­dy. Keıipkerleri de meıirban, peıilderi dar­­han dalanyń keńdigindeı. Ańqaý, adal. Tiri jan­ǵa jamandyq oılamaıdy. Talaı ertegini elite oqy­ǵanynan túıgeni osy. Búginde ózge ult ókil­deri arasynda ótkiziletin san alýan baıqaýda júlde alyp júrgen, jergilikti ult tiliniń bilgiri, Atbasar qalasynyń týmasy Tamıla Mar­tazanova ertegi álemimen er­jetkenderdiń biri.

Atbasar qalasyndaǵy №2 kópsalaly orta mektepte oqyp júrgen kezinde tildi tolaıym meńgerýge ustazy Altynaı Qajenova kóp yqpal etken eken.

– Eń aldymen tilimdi qalyptastyryp, osy deń­geıge jetkizgen ustazyma aıtar alǵysym kóp, – deıdi Tamıla Magametqyzy, – aldymen qa­lalyq, sosyn aýdandyq, oblystyq, res­pýb­lıkalyq ózge ult ókilderi arasynda ótki­zi­letin san alýan baıqaýlarǵa qatystym. Júl­desiz qalǵan jerim joq. Osy baıqaýlarǵa tyń­ǵy­lyqty daıyndyq kerek boldy. Sol kezde us­tazymnyń janynan shyqpaıtyn­myn. Altynaı Qasymqyzy baıqaýǵa ózi ertip aparatyn. Men qansha qobaljyp, ýaıymdasam, ol kisi meni­men birge, bálkim menen de kóp ýaıymdaı­tyn. Búginde qazaq tilin qapysyz meńgerip, tabys­qa jetetuǵyn bolsam, ol eń aldymen usta­zym­nyń arqasy. Tildi ǵana emes, eldi, Otan­dy súıýdi úıretti. Salt-dástúrdiń, ádet-ǵu­ryp­tyń mánin uqtyrdy. Ult tilin, onyń qıly-qıly tarıhyn, soqtyqpaly-soqpaqty joly­nan ótken taǵdyryn tereńirek bilgen sa­ıyn meniń jan-dúnıem qazaqy álemmen tabysa túsedi. О́ńime qarap jurt násilim basqa eken­digin tanyǵanymen, tildese kele qazaqtyń boı­jet­ken­derinen aıyrmashylyǵymnyń joq eken­d­igin uǵar edi. О́ıtkeni, men de osy eldiń qyzymyn.

Birshama sheshen sóıleıtin, tildi erkin meńgergen Tamıla Magametqyzynyń aıtýyna qaraǵanda, til bilý ómir jolyndaǵy júkti de jeńildetken. Oblys ortalyǵyndaǵy Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý memleket­tik ýnı­versıtetiniń zań fakýltetin oıdaǵy­daı aıaqtaǵannan keıin eńbek jolyn bastaǵanda kóp-kórim kómek bolypty. Ásirese is qaǵaz­daryn júrgizgende. Talap boıynsha qos tildi qatar bilý kerek. Orys tilinde de erkin sóıleıtin jas qyz til máselesine kelgende tipti qamshy saldyrmaıdy.

–Tildi erkin meńgerý úshin qorshaǵan orta­nyń áseri kóp bolatyndyǵy belgili, – deıdi ke­ıip­­kerimiz, – meniń ákem Magamet Bamat­gır­uly, anam Madash Magametqyzy meniń qazaq tilin úı­­rengenime eshbir qarsylyq bildirgen joq. Qaıta osy qadamyń óte durys dep qanat­tan­­­dy­ryp otyrdy. Ata-anamnyń aıtýyna qa­ra­­­ǵan­da, bizdiń ata-babamyzdy qıyn-qystaý ke­zeń­­de qazaq halqy qushaq jaıa qarsy alǵan. Bir ýys bı­­daımen bólisken, bir úzim nandy bólip je­­gen. Sol qamqorlyqtarynyń arqasynda el qa­­ta­ry­na qosylyppyz. Endi sol jaqsylyqtyń óte­ýin qalaı qaıtaramyn dep kóp oılandym. Me­­niń qo­lym­nan ne keledi? Eger tilin meń­ger­sem, dás­túrin qadirlesem, osy dalanyń perzenti bol­sam, elge adal qyzmet etsem atalaryma sińir­gen eń­­bek­tiń bárin bolmasa da, bir shókimin aqtar edim ǵoı.

Qazaq dalasynda týyp, halqynyń qasıetin qadirlegen qarshadaı qyzdyń peıiline, aldyna qoıǵan maqsat-muratyna bek razy boldyq. Barlyǵy adam sanasynda ǵoı. Sanasyna sáýleli, izgi oı uıalatqan, búginde oblys ortalyǵyndaǵy quqyqtyq keńes berý ortalyǵynda zańger bolyp jumys isteıtin Tamılanyń tujyrymy durys-aý, shirkin!

 

Kókshetaý

 

Sońǵy jańalyqtar