Qytaı úkimeti taıaýda ınternet kompanııalardy baqylaýǵa arnalǵan jańa zań jobasyn jarııalady. Bılik ókilderiniń aıtýynsha, atalǵan qujat alpaýyt IT-platformalarynyń monopolııasyna jol bermeýge baǵyttalǵan. Biraq sarapshylar bul qadam kompanııalardy qatań baqylaýda ustaýdyń bir amaly ekenin aıtyp otyr.
Beıjiń bıliginiń málimdemesinen keıin Qytaıdaǵy alpaýyt kompanııalardyń aksııasy arzandap, mıllıardtaǵan dollar zııan shekti. Tipti onyń saldary álemdegi basqa da kompanııalarǵa keri áser etip, olardyń da quny tómendedi.
Ázirge Qytaı tarapy zań jobasynda aıtylǵan jańa erejeler týraly túsindirgen joq. Degenmen qazirdiń ózinde qandaı IT-platformalardyń baqylaýǵa túsetinin ańǵarý qıyn emes. Alibaba, JD.com, Pinduoduo sekildi ınternet-dúkender, Meituan tárizdi tamaq jetkizý qyzmeti, vıdeo oıyndar jelisine negizdelgen Tencent kompanııalary tizimniń basynda tur.
Eldegi atqaminerlerdiń joǵaryda atalǵan kompanııalardy nysanaǵa alýy beker emes. Alibaba qazirgi tańda Qytaıda ǵana emes, búkil álemge tanylǵan ınternet-dúken. Shartaraptyń túkpir-túkpirinde ony qoldanatyndar mıllıondap sanalady. Tencent vıdeo oıyndar naryǵynda basymdyqqa ıe. Ásirese, keıingi kezde olardyń ónimderin tutynatyndar sany kún sanap artyp keledi.
Bul eki kompanııanyń ereksheligi – onlaın aqsha aýdarymyn jasaýǵa, onlaın saýdaǵa, dostarymen messendjer arqyly habarlasýǵa múmkindik beredi. Iаǵnı Alibaba da, Tencent te qoldanýshylardyń jeke derekterine ıe degen sóz.
Qytaı bıligin mazalap otyrǵan da osy másele. Olardyń paıymdaýynsha, kompanııalar jeke tulǵalardyń derekterin zańsyz jınap otyr dep esepteıdi. Qytaıdyń Naryqty baqylaý jónindegi memlekettik ákimshiliginiń keltirgen derekterine súıensek, zań jobasy arqyly básekelestikti damytyp, monopolııaǵa jol bermeýdi kózdeıdi.
Áıtse de, Beıjińdegi sheneýnikterdiń túpki oıyn ańǵarý qıyn emes. Sarapshylardyń aıtýynsha, Qytaı tarapy osyndaı erejeler arqyly eldegi alpaýyt kompanııalardy tezge salyp, aıtqanyna kóndirip almaq. Sondaı-aq qajet kezde ózderine qajet derekterdi alyp otyrmaq. Iаǵnı ınternet kompanııalar bıliktiń degenimen júrýi tıis.
Budan bólek, resmı Beıjińniń baqylaýǵa ustaýǵa asyǵýynyń taǵy bir sebebi bar. Koronavırýs pandemııasyna baılanysty búkil álemde ekonomıka turalap qalǵany belgili. Alaıda onlaın bıznes kerisinshe qarqyndy damydy. Bloomberg-tiń keltirgen derekterine súıensek, byltyr onlaın saýda jalpy naryqtyń 25 paıyzyn qurasa, bıyl 30 paıyzǵa jetken. Eger onlaın saýda osy qarqynymen damı berse, bárin baqylaýda ustaýdy kózdeıtin Beıjińge keleshekte ınternet alpaýyttaryn tizgindeý qıynǵa soǵady. Sondyqtan shyǵar ótken aptada Qytaı bıligi Alibaba kompanııasynyń quny 35 mıllıard dollarlyq Ant Group jobasyn IPO-ǵa shyǵarýyna tyıym saldy. Bul qadam Alibaba basshylyǵyn da, ınvestorlardy dy tańǵaldyrǵany anyq. Osydan keıin kompanııanyń aksııalary kúrt quldyrady.
Wall Street Journal-dyń habarlaýynsha, Beıjiń bıliginiń Ant Group-tyń IPO-ǵa shyǵýyna jol bermeýiniń basty sebebi bireý ǵana. Taıaýda Alibaba-nyń negizin qalaǵan Djek Ma Shanhaıdaǵy jıyndardyń birinde Qytaıdyń ınternet tehnologııa salasyndaǵy erejelerin synaǵan bolatyn. Wall Street Journal-dyń keltirgen málimetterine súıensek, osy oqıǵadan keıin Sı Szınpın quzyrly organdarǵa arnaıy tapsyrma berip, Alibaba-nyń máselesin maıshammen qaraýdy tapsyrǵan kórinedi.
Qytaı úkimetiniń usynǵan jańa zań jobasy qarjy naryǵyn bir shaıqaltyp ótkenin mynadan-aq ańǵarýǵa bolady. Eki kún ishinde eldegi búkil tehnologııalyq kompanııalar ındeksi 290 mıllıard dollarǵa arzandady.
ChiNext joǵary tehnologııa ındeksi 3,3 paıyzǵa, Star 50 ındeksi 3,2 paıyzǵa quldyrady. Gonkongtaǵy Hang Seng Tech ındeksi 6,3 paıyzǵa tómendedi.
Alibaba aksııasy eki kún ishinde áýeli 9,8 paıyzǵa, keıinnen 14,4 paıyzǵa arzandap, bir sátte 117 mıllıard dollardan aıryldy. Tencent 75 mıllıard dollar, JD.com 23 mıllıard dollar joǵaltty. Meituan aksııalarynyń quny 19,2 paıyzǵa tómendedi. Xiaomi kompanııanyń baǵasy 12,1 paıyzǵa quldyrady.