О́ńirde týsyrap bos jatqan jer kóp. Aqtyly mal baǵýǵa, aqyq dán ósirýge ábden qolaıly. Tek ıesin tappaı ıen jatqany bolmasa. Byltyr Túrkistan oblysynan kóship kelgen Maratbek Myqtybaev Ereımenniń eteginde sharýasyn shalqytyp otyr.
«Birlik Agro» seriktestigi ótken jyly ǵana qurylǵan. Tynymsyz eńbektiń arqasynda aınaldyrǵan bir jyldyń ishinde jumysyn oń jolǵa qoıyp úlgerdi. Aldymen eshkimge qajetsiz bolyp qańyrap jatqan úsh mal qorasyn satyp alyp, jónge keltirdi. Bul ólkede qustyń uıasyndaı jyp-jyly mal qora ábden kerek. О́ıtkeni seriktestiktiń 15 úıir jylqysy bar. Eger qys borandy, aıazdy bolyp ketse, taı-jabaǵy qolǵa qaramaq. Onyń ústine jańa ǵana ýyq-keregesin bekitip jatqan seriktestiktiń baǵymynda 125 sıyr, 500-ge jýyq edilbaı qoıy bar. Usaq maldy baǵý úshin de jyly qoranyń kerektigi aıtpasa da belgili.
Baǵymdaǵy maldyń deni jergilikti jerden satyp alynǵan. Birden asyl tuqymdy, ónimi joǵary mal satyp alýǵa qarajat jaǵy jetkiliksiz. Sondyqtan seriktestik basshylary baǵymdaǵy maldyń sapalyq quramyn jaqsartý úshin sińire býdandastyrý jolyn tańdaǵan. Taıaýda ǵana Shortandy aýdanynan bes bas qazaqtyń aqbas buqasyn satyp alypty. Shyndyǵyn aıtqanda, dál osy arada memlekettik kómek-qoldaýdyń sharapatyn kórip otyrǵandyǵyn seriktestik basshylary rızashylyqpen aıtady. Ár buqa úshin 600 myń teńge kóleminde sýbsıdııa tólengen eken. Endi baǵymdaǵy qara maldyń sapalyq quramy úshinshi aınalymda tolyq asyl tuqymdyǵa aınalmaq.
– Aqbastan artyq mal joq. Qysqa tózimdi, ónimi de óte joǵary. Eń bastysy, jylqy tárizdi sýyqqa qyńbaı, jaıylymda óz azyǵyn ózi taýyp jeıdi,– deıdi seriktestik basshysy, – tuqymyn býdandastyra jańartý qalaı bolar eken dep eleńdep otyrmyz. Jergilikti tuqymmen birge aldaǵy ýaqytta aqbas sıyr satyp alsaq pa degen josparymyz bar.
Malsaq qaýymdy alańdatatyn dúnıe – mal azyǵy. Bıylǵydaı qurǵaqshylyq bolǵan jyly qapysyz qamdanbasa taǵy bolmaıdy. Oıdan oryp, qyrdan qyryp degendeı úsh myń orama shóp daıyndap alypty. Otyz jyl boıy soqanyń tisi tımegen 460 gektar egistik jerdi babyna keltire óńdep dán egip, 300 tonnadan astam arpa jınap alǵan. Kelesi jyly egistik kólemin birshama kóbeıtpek.
Maratbek Myqtybaev memlekettik qoldaýdyń arqasynda qajetti qondyrǵylarymen birge quny 12 mln teńge turatyn balama qýat kózi batareıasyn satyp alǵan. Endi elektr qýatyna tapshylyq týa qoımaıtyn syńaıly. Mal sýarý úshin uńǵyma da qazǵan. Jaz boıy jarǵaq qulaǵy jastyqqa tımeı, jantalasa eńbek etkendikteriniń arqasynda tórt qubylasy teńelip qalǵan. Aldaǵy maqsat – mal basyn kóbeıtý. Keler jyly jylqy basyn 300-den asyryp, iri qarany 250-ge jetkizbek. Al qoı-eshkini myńdap ósirýge múmkindikteri qaptal jetedi. Jalǵyz-aq mal azyǵyn daıyndaý baǵytynda ǵana birqatar sharany júzege asyrmaqshy.
Mal basy kóbeıse, jýannan jonyp ónimin satyp, qor jımaq. Qarajat bolsa, san sharýany júzege asyrýǵa bolady. Etti baǵyttaǵy is árıne, paıdaly. Eger oǵan sútin ústemelesek, utyp shyǵar edik deıdi ózderi.
Sambo men qazaqsha kúresten halyqaralyq dárejedegi sport sheberi Maratbek sharýasyn oń jolǵa qoıǵannan keıin ejelgi Ereımenniń etegindegi ulttyq ónerge de myqtap kóńil aýdarmaq. «Mynaý baıtaq dalada baǵzy zamandaǵy apaıtós babalarymyz tárizdi júıriktiń jalyna jabysyp, kókpar tartsa ǵoı» dep armandaıdy. Qazir alty birdeı turqy kelisken, tuqymy jaqsy at satyp alypty.
Qaırat-jigeri mol azamattyń kókpardy da kógertetinine senemiz. О́mirdiń kókparynda da sybaǵasyn molaıtyp júrgen joq pa?!
Aqmola oblysy,
Ereımentaý aýdany