Batys Qazaqstan oblysy Qaztalov aýdanynyń ortalyǵyn Oral qalasymen jalǵaıtyn tas jol kúni keshege deıin bolmaǵan edi. О́tken demalys kúnderi Chapaev – Jalpaqtal – Qaztalov kúre jolynyń 157-192 shaqyrymyn kúrdeli jóndeý aıaqtaldy.
О́ńirdiń ońtústik aýdandaryndaǵy jol máselesi sonaý keńes zamanynan beri sheshilmeı kele jatqan túıin edi. Tarıhqa qarasaq, Chapaev – Jalpaqtal – Qaztalov baǵytyndaǵy joldyń qurylysy áý basta 1985 jyly bastalǵan eken. Keıin qarajat bolmaýyna baılanysty turyp qaldy. Arada alyp ımperııa qulap, elimiz táýelsizdik aldy. Sóıtip 2007 jyly jóndeý jumystary qaıtadan qolǵa alyndy. 2018 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaev Batys Qazaqstan oblysyna kelgen saparynda Jánibek, Bókeı Ordasy aýdandaryna deıin qatqyl tabandy jol tartý týraly tapsyrma bergen bolatyn. Ol jol da dál osy Qaztalov aýyly arqyly ótedi. Elbasy tapsyrmasy oryndalsa, 2021 jyldyń aıaǵyna deıin Jánibek pen Bókeı orda aýdany turǵyndary da Oral qalasyna tas jolmen yzǵytyp jetedi.
– Qaraózen men Saryózendi tel emgen aýdan halqy talaı jyl jol azabyn tartty. Oblys ortalyǵyna qatynaý úshin 9-12 saǵat ýaqyt ketetin kezder esimizde. Tipti jaýyn-shashyn kezinde jolaýshylar jol boıyna da túnegen jaǵdaılar boldy. Endi osy qıyndyqtyń bári artta qaldy. Aýdan men oblys ortalyǵyn baılanystyratyn mańyzdy joldyń ashylýymen shyn júrekten quttyqtaımyn! – dedi kúre joldyń ashylý saltanatyna arnaıy kelgen oblys ákimi Ǵalı Esqalıev.
Jol qurylysy salasyndaǵy tájirıbeli mekemeniń biri «Iýnıserv» kompanııasy jóndeý jumystaryn «Nurly jer» baǵdarlamasy aıasynda atqarǵan eken. óńir basshysy jolǵa jaýapty «QazAvtoJol» kompanııasyna jáne qurylys jumystaryn sapaly atqarǵan «Iýnıserv» JShS ujymyna alǵys aıtty.
Sonymen qatar aýdanda aýylishilik joldar da jóndelip, halyqtyń turmysyn jaqsartýǵa septigin tıgizýde. Aýdan basshysy Albert Esálıevtiń aıtýynsha, bıyl Qaztalov, Jalpaqtal aýyldaryna 1 mlrd 313 mln teńge bólinip, 15 kósheniń 10,3 shaqyrym avtojoly jáne úsh aýyldyń 25 kóshesinde 14 shaqyrymdyq jaıaý júrginshi joly salynyp jatyr eken. Budan bólek, aýdandyq mańyzy bar 30 shaqyrym jol, 11,5 shaqyrym – aýylishilik, 15,2 shaqyrym – jaıaý júrginshi jolyn salý úshin jobalar jasaqtalǵan.
О́ńirdiń transporttyq áleýetin odan ári arttyrý úshin Qaztalovtan Reseı shekarasyna deıin jol salynatyny belgili boldy.
«Osydan eki-úsh kún buryn men Reseıdiń Saratov oblysy gýbernatorymen sóılestim. Olar da Aleksandrov-Gaı aýdany ortalyǵynan memlekettik shekaraǵa deıingi jol qurylysyn bastamaq. Biz de shekaraǵa deıingi joldy jóndesek, eki eldiń arasyndaǵy baılanys pen qarym-qatynas damı túsedi» dedi Ǵalı Esqalıev.
«Kópkútir sóılep tur»
Qaztalov aýdanyndaǵy 48 eldi mekenniń eń iri 7 aýyly ǵana 4G, 3G ınternet jelisimen qamtylǵan. Bul jerde aýdan halqynyń 51 paıyzy turady. Iаǵnı aýdan halqynyń teń jarymyna jýyǵy ınternet ıgiliginen jyraq bolatyn.
Internet baılanysy bıylǵy pandemııaǵa baılanysty karantın kezinde óte ózektiligin baıqatty. Sondyqtan aýdan ákimdigi bul máseleni sheshý úshin «Qazaqtelekom» ulttyq kompanııasymen kelisim-sharttar jasap, aýdannyń 10 eldi mekenine 3G ınternet qosý jumysyn bastady. Aýdandyq bıýdjetten qarjy bólinip, Jańatań, Kópkútir, Saryqudyq, Jas aýyldaryna uıaly baılanys munaralary qurastyrylyp jatyr eken. Qurylys-montaj jumysy qarasha, jeltoqsan aılarynda aıaqtalmaq.
Batys Qazaqstan oblysyndaǵy sý tapshylyǵy «Qos ózen eli» delinetin Qaztalovta da sezilip tur. Sońǵy jyldary Reseı jaǵynan keletin sý kólemi azaıǵan. Sondyqtan burynǵy sý bógetterin buzyp, ózen kól arnalaryn tazalaý úshin oblystyq tótenshe jaǵdaılar basqarmasy aýdandyq kommýnaldyq sharýashylyq mekemesine ekskovator men býldozer satyp alyp bergen eken. Bul tehnıkamen aýdandaǵy 11 eldi meken mańyndaǵy 12 bógetti tazartý jumysyn qolǵa alypty. Sonymen birge 8 aýyldyń kóltabanyna sý jiberilip, Saryózen-Qaraoba sý qubyry daıyndalǵan. Fýrmanov-Qosoba, Ashysaı-Qarasý kanaldary qazylǵan.
Búgingi tańda Qaztalov aýdany turǵyndarynyń 85,2 paıyzy ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtylǵan. Bıyl jergilikti bıýdjet esebinen Bozoba, Seksenbaev, Eńbek, Kópkútir, Aqqýraı, Saraljyn aýyldarynda qudyq qazylyp, Qoshankól, Nursaı aýyldarynyń aýyz sý uńǵymalary jóndelgen eken. Buǵan qosa Jalpaqtal, Aqpáter, Jańajol, Juldyz aýyldaryndaǵy taza sý qondyrǵylary da jóndeldi. Taıaý bolashaqta Jańatań, Jas, Orazǵalı, Bespishen, Ordabaı, Satybaldy, Ábish aýyldaryn sýmen jabdyqtaýǵa arnalǵan modýldik oqshaýlaý stansa qurylysyn salý, Taldyqudyq, Qonys aýyldaryn aýyz sýmen qamtý úshin jobalyq-smetalyq qujattar jasaqtalyp jatyr eken. Bul jospar júzege assa, aýdan turǵyndary 100 paıyz taza sýmen qamtylady.
Bolashaqtyń mektebi
Búginde materıaldyq-tehnıkalyq jasaqtalýy jaǵynan aýyl men qala mektebiniń arasyndaǵy aıyrmashylyq azaıdy. Qaztalov aýdanyndaǵy Bolashaq aýyldyq okrýginde «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda kúrdeli jóndeýden ótken A.Baıtursynov atyndaǵy orta mektep týraly da osyny aıtýǵa bolady.
1988 jyly tıptik jobamen salynǵan 461 oryndyq mektep ǵımaraty sodan beri jóndeý kórmeı, tóbesinen sý ketip, azyp-tozyp ketken eken. Memleket qoldaýymen 396 mln 874 myń teńge qarjy bólinip, merdiger «Jıenbaı» JShS-nyń ujymy qurylysty ýaqytynda sapaly aıaqtap shyqqan.
Buǵan qosa aýdanda ǵımaraty apat jaǵdaıynda dep tanylǵan Alma Orazbaeva atyndaǵy jáne Saryqudyq mektepteriniń qurylysy júrip jatyr. Saryqudyq mektebi bıyl, A.Orazbaeva atyndaǵy mektep 2021 jyly paıdalanýǵa berilmek. Osylaısha taǵy 660 oqýshy zamanaýı jańa mektepterde bilim alatyn bolady.
Aýdan ákimi Albert Esalıevtiń aıtýynsha, Juldyz aýylyndaǵy 108 oryndyq Ahmedııar Qusaıynov atyndaǵy mektep ǵımaraty da apat jaǵdaıynda eken. Búginde jobalyq-smetalyq qujat daıyndalǵan, qurylysqa 478 mln 150 myń teńge qarajat kerek.