Gazetimizde bıylǵy 30 qazanda jarııalanǵan suhbatynda halqymyzdyń aıtýly akteri Asanáli Áshimov «Almaty aqshamy» gazetinde dosy Sábıt Orazbaevtyń jazǵandary júıeli túrde basylyp júrgenin aıta kelip: «Jaqsy kitap bolady. Sábıt Orazbaev – ulttyq ónerimizdiń bárimiz maqtanysh eter tulǵalarynyń biri», degen bolatyn. Taıaýda sol kitap jaryqqa shyqty. «О́MIRDIŃ О́ZI – TEATR» atalǵan kitapta ataqty sahna sheberiniń ómir, óner jolyndaǵy ónege kórgen ustazdary men tustastary jaıly taǵylymdy estelik-mınıatıýralary toptastyrylǵan. Solardyń bir toby Elbasymyzben kezdesýler týraly. Tuńǵysh Prezıdent kúni qarsańynda akter jazbalaryn oqyrman nazaryna usynýdy jón kórdik.
Gazetimizde bıylǵy 30 qazanda jarııalanǵan suhbatynda halqymyzdyń aıtýly akteri Asanáli Áshimov «Almaty aqshamy» gazetinde dosy Sábıt Orazbaevtyń jazǵandary júıeli túrde basylyp júrgenin aıta kelip: «Jaqsy kitap bolady. Sábıt Orazbaev – ulttyq ónerimizdiń bárimiz maqtanysh eter tulǵalarynyń biri», degen bolatyn. Taıaýda sol kitap jaryqqa shyqty. «О́MIRDIŃ О́ZI – TEATR» atalǵan kitapta ataqty sahna sheberiniń ómir, óner jolyndaǵy ónege kórgen ustazdary men tustastary jaıly taǵylymdy estelik-mınıatıýralary toptastyrylǵan. Solardyń bir toby Elbasymyzben kezdesýler týraly. Tuńǵysh Prezıdent kúni qarsańynda akter jazbalaryn oqyrman nazaryna usynýdy jón kórdik.
«Halqym eńbegimdi baǵalap jatsa, odan artyq eshteńeniń keregi joq»
Respýblıka Saraıynda biraz óner qaıratkerleriniń Elbasymen kezdesýi boldy. Oǵan Bıbigúl Tólegenova bastaǵan óner tarlandary katysty. Ásem de keń ǵımarattyń ishinde Nurekeń kózi jaınap kele jatyr eken. Sondaı kóńil-kúıi jaqsy, bárimizben erekshe yqylas kórsete amandasty. Keıbir ártisterdiń muń-muqtajy bolady, sony tyńdaıyn degen shyǵar. Biraýyq bizben ońasha qalyp, ýaqytynyń azdyǵyna qaramastan, biraz áńgimelesti.
– Nureke, osy Saraıdyń ishinde sizdi Prezıdent saılaǵanbyz. Osy Saraıdyń ishinde siz Kók týdy ernińizben súıgensiz. Sizdi asyǵys deıdi, kishkene otyraıyq ta, – dedim men.
– О́te durys aıtasyń. Kim meni asyǵyp jatyr degen? Asyqpańyzdar, oılaryńyzdy aıtyńyzdar, – dedi Elbasy. Sol jerde janyndaǵy jampozdar maǵan bir ótinish jasady.
– Sábıt aǵa, Nurekeńdi qaharmandyqqa usynyp otyrmyz. Parlament te, búkil halyq ta qoldap jatyr. Sony siz de bir aýyz aıtsańyz, – dedi. Memleket basshysynyń arǵy jaǵynda Bıbigúl Tólegenova, bergi jaǵynda men otyrǵanmyn. Nurekeńe qaratyp:
«Elbasy óz halqyna altyn dińgek,
Qadirin, qasıetin halqy bilmek.
Qarǵanyń qarqyldaıtyn ádeti ǵoı,
Qyrannyń aspandaǵy dańqyn kúndep»,
– degendeı, jasalyp jatqan tirshilikti kózben kórip otyrmyz, qanshama ıgi ister bolyp jatyr. Eldiń abyroıy kóterilip, dúnıejúzilik deńgeıge jetip otyr. Osynyń báriniń basy-qasynda ózińiz júrsiz. Halqyńyz bolyp qurmetti ataqqa usynyp edik, qarsylyq bildirip, bizdi uıaltyp tastadyńyz. Endi osy joly qarsylyq bildirmeńiz. Men bul ótinishti aqsaqal retinde, eldiń atynan aıtyp otyrmyn, – dedim.
– Shynymen aıtasyń ba? – dedi.
– Shynymen aıtyp otyrmyn, – dedim.
– Munyń maǵan qajeti joq. Maǵan qajeti – halqym etken eńbegimdi baǵalap jatsa, odan artyq eshteńe kerek emes. «Halyq Qaharmany», «Eńbek Eri» degen ataq eńbek adamdaryna berilýi kerek, – dedi.
Káriliktiń de dárisi bar eken...
О́tip bara jatqan jyldyń basynda Prezıdent óner adamdarymen arnaıy kezdesý ótkizip, eki saǵat áńgimelesti. Memleket basynda otyrǵan, árbir mınýty sanaýly adamǵa osynsha ýaqytty bir salaǵa arnaý – óte sırek ushyrasatyn jaǵdaı. Bul da Elbasynyń ulttyq ónerimizge, ata dástúrimizge degen qamqorlyǵy bolsa kerek. Kelip jaǵdaıymdy surady.
– Qalaı, Sáke, jaqsysyń ba? – dedi.
– Shúkir Qudaıǵa. «Kóbelektiń kárisi joq, káriliktiń dárisi joq» degen ǵoı burynǵylar. Joq, káriliktiń de dárisi bar eken. Káriliktiń dárisi – sizdiń óner qaıratkerlerimen dıdarlasqanyńyz. Budan artyq bizge dáriniń keregi joq, – dedim.
Kezdesý áserli ótti. Jigerlenip shyqtyq.
Asanáliniń ázili
Bul jolǵy kezdesýde jastar kóp boldy. Aqyny bar, ánshi-kúıshi jáne bıshisi bar, bári keldi. Olardyń ishinde Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynda qyzmet etetin bir top órimdeı jas ul-qyzdar bar. Úlken kisiniń ónerge degen kózqarasy (bizdiń baqytymyzǵa qaraı) qaı kezde de jaqsy ǵoı. Únemi qamqorlyq tanytyp júr. Elbasymyz óz sózinde Astanada salynǵan Opera teatry týraly aıtty.
– Men Fransııanyń, Italııanyń, Avstralııanyń, Amerıkanyń teatrlaryn kórdim. Barlyǵyn kórip-kórip kelip, qazaq óneriniń qara shańyraǵy bolsyn, án-kúıdi ańsaǵan halyq kelip maýqyn basatyn, demalatyn kıeli óner ordasyna aınalsyn degen oımen eshqaısysyna uqsamaıtyn etip saldyrdym. Jaqsylyqtyń nyshany ǵoı dep jańa Joldaýymdy da sol ǵımaratta ótkizdim, – dedi.
... Kezdesý bitti. Elbasymyz ornynan turyp shetinen amandasa bastady. Asanálimen, Jeksenbek aǵamyzben, sosyn menimen qol alysty. Asanálige qarap:
– Aı, Aseke, aıaǵyń qalaı? – dedi.
– Jaman emes, – dedi.
– Sábıt seniń aıaǵyń týraly anekdot aıtyp júr ǵoı, – dedi Nurekeń ezý tartyp.
– Oı, munyń kózinshe eshnárse aıtýǵa bolmaıdy. Baıaǵyda Elýbaı О́mirzaqov pen Serke Qojamqulov aǵalarymyz jumysqa kelgesin biri aıaǵynyń, biri beliniń aýyratynyn aıtyp, muńyn shaǵyp jatqanda shek-silemiz qatyp kúlýshi edik. Týra sol basqa keldi. Aıaǵym júrip kele jatqanda basaıyn degen jerge dóp túspeıdi, qas qylǵandaı, janamalap baryp túsedi, – dedi Asekeń.
– Al endi qazir qalaısyń?
– Qazir jaman emes, biraq, jetisip turǵany shamaly. Mejelegen jerge jetpeı, keri ketip júr. Biraq, jas bıkeshterdi kórsem, tabanym oılaǵan jerge tars ete qalady, – dep qarqyldap kúldi. Biz de kúldik. Elbasy maǵan qarap:
– Qalyń qalaı? – dedi.
– Jaman emes, biraq, Sizdikindeı emes, – dedim byltyrǵy sózimdi qaıtalap.
– Túý, sen de qoımaıdy ekensiń, – dedi. Sosyn sál kidirip:
– Taǵy bir sóziń bar edi ǵoı, – dedi.
– Ol bireýi – «Kóbelektiń kárisi joq, káriliktiń dárisi joq» degenim ǵoı. Biraq, Sizben kezdesý bizder úshin – dári» dep aıtqanmyn, – dedim.
– E, munyń óte durys, – dedi.
...Ánge qosylyp, shyrqap ketti
Astananyń 10 jyldyǵynda Prezıdenttiń mádenı ortalyǵynda talantty aqyn Nesipbek Aıtulynyń «Báıterek» dep atalatyn poemasy boıynsha daıyndalǵan qoıylym kórsetildi. Astananyń belgili ártisteri qatysty. Men de qatysyp, Jyraýdyń beınesin jasadym.
Spektakldi kórýge Prezıdenttiń ózi keldi. Qoıylymnyń sońy ssenarıı boıynsha, Elbasynyń sózine jazylǵan Altynbek Qorazbaevtyń ánimen aıaqtaldy. Mine, ǵajap, Elbasy ánge qosylyp shyrqap ketti. Kórermenderdiń de, sahnada turǵan ártisterdiń de delebesi qozyp, ándi horǵa aınaldyryp jiberdi. Qoıylym sońynda Nursultan Ábishuly alǵysyn aıtyp, rızalyq kóńilin bildirdi. Sonan soń sahna jaqqa qarap: «Dana babalarymyzdyń tolǵaýyn aıtqan Sábeń, Sábıt Orazbaev – teatrda elý jyldan astam qyzmette kele jatqan aqsaqalymyz. Biz Sábeńmen otyz jyldaı aralasyp, syrlasqan jandarmyz. Jastyq shaǵymyzda taýǵa da shyqtyq, kúnniń batysynan tańnyń atysyna deıin án shyrqadyq. О́tken ómirde jaqsy sátterde, qıyndyq kezeńderde de birge boldyq. Qudaıǵa shúkir, Sábeń saqal-shashy qaýǵadaı bolyp, aqsaqaldyq dárejege jetti», – dedi. Bul men úshin kútpegen jaǵdaı boldy. Elbasynyń qysqa bolsa da aıtqan esteliginen ári qýat alyp, ári qysylyp qaldym. Tóbem kókke jetkendeı sezindim. Shynynda da, Elbasymen bir zamanda ómir keshý men úshin zor maqtanysh edi...
Sábıt Orazbaev.