О́tken ǵasyrdyń 80-shi jyldarynyń aıaǵynda AQSh-tyń Dallas aımaǵyndaǵy Beılor ýnıversıtetiniń stadıonynda stýdentterdiń kezekti jattyǵýlary ótip jatty. Jeńil atletterdiń biri alań jıeginde óz betinshe jattyǵyp, endi biri alty jolaqty júgirý jolynda bir-birimen jarysyp júrse, endi biri bapkerdiń nusqaýlaryn tyńdap tur. Kúndelikti jattyǵýdaǵy ádetki jaǵdaı. Bir kezde aýa raıy kilt buzylyp, aspannan nóser jaýyn quıdy da ketti. Bári oqý ǵımarattarynyń ishine qaraı júgirip kirdi. Bir kezde bapker barlyq oqýshylardyń terezege telmirip qarap turǵanyn baıqady. Baryp qarasa, bir stýdent eshteńe bolmaǵandaı, jaýyn astynda jattyqtyrýshynyń bergen tapsyrmasyn oryndap, jattyǵýyn jalǵastyryp júr eken. Bul bolashaqta aty alty qurlyqqa ketken ataqty jelaıaq Maıkl Djonson edi.
Bári áýestikten bastaldy
M.Djonson erekshe eńbekqorlyǵynyń arqasynda álemge tanymal sportshy atandy. Qysqa qashyqtyqta júgirýden Olımpıadany 4 márte, álemdi 8 márte baǵyndyryp, birqatar rekord ornatty. Maıkl Djonson 1967 jyly 13 qyrkúıekte Tehastaǵy Ýeıko qalasynda dúnıege kelgen eken. Ákesi – shofer, anasy – muǵalim. Bes aǵaıyndy. Ata-anasy perzentterine eń aldymen bilim alý kerek degen mindet qoıypty. Aǵaıyndylardyń jazdyń jaımashýaq kúnderiniń ózinde túske deıin sabaq oqyp, tústen keıin demalý degen sharty bolypty. Djonson orta mektep bitirgennen keıin joǵary bilim alyp, menedjer atandy.
Ol júgirýmen mektep qabyrǵasynda shuǵyldanǵan. Bas kezinde bul áýestigine qatty mán bermepti. Bul týraly ózi: «Men kishkentaıymnan qurdastarymnyń arasynda eń jyldam boldym. Tipti eresek balalarmen jarysqanda ozyp ketetinmin. Biraq qanshalyqty ozyp júrsem de, eshqashan Olımpıadany baǵyndyryp, rekordtar ıesi atanamyn dep oılamappyn...» deıdi.
Bolashaq jelaıaq alǵashynda «tek ózim úshin sport túrimen aınalysyp júrdim» degenimen, bapkeri eńbekqor Maıkldyń túptiń túbinde bir jerden jaryp shyǵatynyn erte bilgen eken. Bul jaıynda jattyqtyrýshysy Klaıd Hart suhbattarynda aıtyp júrdi. Biraq Maıkl úlken sporttan ketkeninshe jattyǵý tehnıkasy men aıla-tásilder jaıyndaǵy syrdy eshkimmen bólispeı, bapkeri ekeýi óz ishinde saqtap qaldy.
Baǵy janǵan jyldar
Djonsonnyń juldyzdy sátin týǵyzǵan Atlanta Olımpıadasy. Biraq oǵan deıin de birqatar jetistikke jetip júrdi. 1992 jyly 4h400 metrlik estafeta jarysynda Barselona Olımpıadasynyń altyn medalin áriptesterimen birge jeńip alsa, osy jyldary qysqa qashyqtyqta (200 metr) álemdik rekordty jańartyp, jeńil atletıkanyń aıtýly jarystarynda júldegerler qatarynan kórindi.
1988 jyly Seýl Olımpıadasyna jaraqatynyń saldarynan qatysa almaǵandyqtan, bar kúshin 1991 jylǵy Tokıodaǵy álem myqtylary bas qosqan chempıonatqa saldy. Osy chempıonatta 200 metrge júgirýden bas júlde alǵan ol Barselona Olımpıadasynyń altyn medalinen basty úmitker edi. Biraq densaýlyǵy syr berip, durys óner kórsete almady. Jekeleı synda tipti fınalǵa shyǵa almaı, uıatty jaǵdaıǵa qaldy. Degenmen joǵaryda aıtqanymyzdaı, estafetalyq jarysta jerlesterimen birge baryn salyp, birinshi oryndy ıelendi. Bul da kóńilge demeý.
Aldyna qoıǵan maqsatyna jetýden esh qaımyqpaıtyn sportshy úıine qaıtqannan keıin kúnine eki ret jattyǵyp júrdi. Namysyn qaıraǵan Barselonadaǵy sátsizdik ózge jetistikterge jetkizdi. Bir jyl ótkennen keıin, 1993 jyly Shtýtgartta ótken jeńil atletıkadan álem birinshiliginde 400 metrge júgirýden qarsylas shydatpady jáne jerlesterimen birge 4h400 metrlik estafetalyq jarysta altynnan alqa taqty.
Sonymen qatar 1990 jáne 1994 jyldary Izgi nıet oıyndarynda (Gýdvıll) jáne jabyq alańdaǵy jarystarda márege birinshi bolyp kelip júrdi. 1995 jyl Maıkl úshin tabysty boldy. Geteborgta ótken álem chempıonatynda 200 jáne 400 metr qashyqtyqta jan shydatpady. Onymen qoımaı, estafetada komandalastarymen taǵy bir márte álemniń úzdikteri ekenin dáleldeı bildi. Sóıtip, bir chempıonattan 3 altyn medal enshiledi.
Jelaıaq budan keıingi tolaǵaı jetistigine 1996 jyly ótken Atlanta Olımpıadasynda qol jetkizdi. Alǵashqy jeńisi – 200 metr qashyqtyqta máre syzyǵyn birinshi bolyp keskennen keıin-aq sensasııalyq habar tarady. Sebebi jelaıaq sportshynyń jyldamdyǵy shekten tys boldy. Mundaı energııa jumsaǵan adamnyń taǵy da bir qashyqtyqta júgirip altynnan alqa taǵýy adam senbeıtin is edi. Biraq Djonson bárin tańǵaldyryp taǵy bir márte chempıon atandy. Sóıtip, jeńil atletıka tarıhynda eki qashyqtyqta (200, 400 metr) qatarynan top jarǵan sportshy retinde tarıh paraǵyna tańbalandy. Buǵan deıin osyndaı ataqtyń ıesi Bob Bımon (bıiktikke sekirý) bolǵan eken.
2000 jyly Sıdneı Olımpıadasynda 400 metrlik jarysty utty. Sonymen qosa, estafetalyq jarysty da jeńip aldy. Biraq keıin bir komandalasy tyıym salynǵan dári qabyldady dep, bul júldeni qaıtarýǵa týra keldi.
2002 jyly sporttyq ǵumyry aıaqtalǵannan keıin Maıkl Djonson BBC arnasynda kommentatorlyq qyzmetti jáne «Deılı Telegraf» gazetinde sport múıisin júrgizdi. 2007 jyly jekemenshik Ultimate Performance atty sporttyq menedjment salasyndaǵy kompanııa ashyp, jastar men kásibı sportshylardy daıarlaýǵa atsalysyp júr. Búgingi tańda otbasymen Kalıfornııada turady.
Kim júırik?
Osy suraqty kóptegen sport mamany men jankúıer qoıyp júr. Salystyryp júrgenderi – Maıkl Djonson men Ýseın Bolt. Bizdiń oıymyzsha, bulaı salystyrý múldem qısynsyz. О́ıtkeni ekeýiniń sporttyq ǵumyry eki kezeńde bolǵannan keıin qos júıriktiń áleýeti de ártúrli. Biz tek ekeýiniń erekshelikterine ǵana toqtalýdy jón kórdik.
Maıkl Djonson júgirý kezinde denesi artqa qaraı ıilip, ortasha aıaq adymymen erekshelense, Ýseın Bolttyń boıy uzyn bolǵandyqtan, sóreden alǵash shyqqan kezde-aq jyldamdyq alady. Mundaıda negizgi salmaq denege emes, aıaqqa túsedi deıdi sport mamandary.
Maıkl Djonson – ótken ǵasyrdyń sońǵy onjyldyǵynda eshkimge des bermeı, óz bıiginde úlken sporttan ketken maıtalman. Qıyndyq bolsa moıymaı, kerisinshe, namysyna qamshy salyp, bıikterdi baǵyndyrǵan álemniń eń myqty jelaıaqtarynyń biri. Bul jaıynda ózi: «Meniń osynshama uzaq sporttyq ǵumyrymnyń bolǵanyn jáne nátıjeli kórsetkishterimdi saqtaı alǵanymdy maqtan tutamyn. Munyń bári de, árıne, bári de eńbektiń arqasy», deıdi.
Djonson búgingi tańda óziniń bar bilgenin shákirtterine úıretip júr. Jyl saıyn álemniń ártúrli memleketine arnaıy baryp, jergilikti jelaıaqtar men olardyń bapkerlerine arnaıy dáris te oqıdy.