О́rkendi eldegi óreli jumystar

Ordabasyda oń ózgerister kóp

Elbasynyń halyqqa arnaǵan árbir Joldaýy eldiń turmystyq jaǵdaıyn kóterip, tirshiligine dem berip jatqany anyq. Sol eldiń ishinde bizdiń Ordabasy aýdanynyń turǵyndary da áleýmettik jaǵdaıyn túzep, bolashaǵyna nyq senimmen kóz tastaıdy. Shyn máninde «Qazaqstan-2050» Strategııasy eldiń baǵy men jolyn ashatyn, qushaǵy qut-berekege toly qujat ekenin el sezine bastady.

Ordabasyda oń ózgerister kóp

Elbasynyń halyqqa arnaǵan árbir Joldaýy eldiń turmystyq jaǵdaıyn kóterip, tirshiligine dem berip jatqany anyq. Sol eldiń ishinde bizdiń Ordabasy aýdanynyń turǵyndary da áleýmettik jaǵdaıyn túzep, bolashaǵyna nyq senimmen kóz tastaıdy. Shyn máninde «Qazaqstan-2050» Strategııasy eldiń baǵy men jolyn ashatyn, qushaǵy qut-berekege toly qujat ekenin el sezine bastady.

Bizdiń Ordabasy aýdandyq ortalyq aýrýhanasynyń ǵımaraty sonaý 1964 jyly salynǵan eken. Úlken kúre joldyń boıynda japyraıyp, irgetasy jerge kirip kete jazdap turǵan osynaý ǵımaratty bir aýdannyń bas aýrýhanasy dep aıtýǵa uıalǵanymyzdy da jasyrýǵa bolmas. Elbasymyz N.Nazarbaev jyl saıynǵy halyqqa arnaǵan Joldaýynda densaýlyq saqtaý salasyna, ásirese, aýyldyq jerlerdegi emdeý mekemeleriniń materıaldyq bazasyn jaqsartýǵa aıryqsha nazar aýdaryp kele jatqanyn basa aıtýymyz kerek. Mine, sonyń arqasynda aýdan ortalyǵynan jańa aýrýhana ǵımaraty salynyp, onyń tusaýyn telekópir arqyly Nursultan Ábishulynyń ózi kesken bolatyn. Aýmaǵy 5,3 gektardy alyp jatqan osynaý 250 tósektik aýrýhanada búginde 400-ge jýyq adam jumys isteıdi.

Aýrýhana qazirgi zamanaýı medısınalyq qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etilgen. Mamandar jańa úlgidegi apparattardy tolyq meńgergen. Maman demekshi, qazir aýylǵa dıp­lommen kelip jatqan jas mamandar kóp. Arnaıy baǵdarlama boıynsha aýylǵa kelgen 29 jas mamanǵa bir jolǵy járdemaqy berilip, úı qurylysyna jáne kommýnaldyq qyzmetterine arnaıy qarjy qarastyryldy. Aýyldaǵy medısına qyzmetiniń jaqsarǵanynan bolar, sońǵy on aıda aýdanda eshqandaı ana ólimi oryn alǵan joq.

Iá, shynynda, eń bastysy, el aman bolsyn. Eldiń saýlyǵy, tynyshtyǵy, baqýatty tirshiliginen artyq ne bar? Mine, bizdiń ordabasylyqtar úshin «Qazaqstan-2050» Strategııasy osyndaı qýanysh, jaqsylyq, ıgi ister ákelip otyr.

Bolat SAǴYMBEKOV,

Ordabasy aýdandyq ortalyq aýrýhanasynyń bas dárigeri.

Ońtústik Qazaqstan oblysy,

Ordabasy aýdany.

Urpaq tárbıesi – ult bolashaǵy

Elbasynyń jyl saıynǵy joldaýlary bizge nege qol jet­kiz­dik dep júrip ótken jolymyzǵa saraptama jasap, alda ne tur, ne isteýimiz kerek degen saýalǵa jaýap tabýymyzǵa kómektesedi. Sheksiz ýaqyt keńistiginde aǵyp ótken jyldar jeteginde bar-joqty túgendep, aldy-artty bekemdep almasa, kóp nárseden utylýymyz, kóp jańalyqtan kesh qalýymyz múmkin. Der kezinde qamdanyp, ýaqyt aǵymyna saı qımyldaýdan utarymyz kóp. Qazaqstandyqtardyń Memleket basshysynyń joldaýlaryn asyǵa kútýin elimizdiń búgingi jetken bıigi men keleshekke barar joly, ol jolda júkteler mindetter men tapsyrmalardy bilýge yntyqtyq dep bilemin.

Qazaqstannyń 2050 jylǵa qaraı aldyńǵy qatarly damyǵan 30 eldiń qataryna enýi úshin qajetti mejelerdi belgilep bergen sońǵy Strategııalyq Joldaýdyń jarııa etilgenine de jyl tolyp qalypty. Joldaýdyń 4-shi bóliminde aıtylǵan qazaqstandyqtardyń áleýetti turmysy, myqty densaýlyq, tereń bilim berý isi nyqtap qolǵa alyndy. Bilim berý salasynda kásiptik bilim berýdi jetildirý, oqýshylardyń kóp til bilýine jaǵdaı jasaý qazir elimiz boıynsha qoldaýǵa ıe jáne osy baǵyttarda úlken qozǵalys bar. Jańa zamanǵa saı jańasha bilim berý kún tártibine qoıylǵan kezeńde bizdiń «О́rleý» biliktilikti arttyrý ınstıtýty da ózindik baǵyt-baǵdaryn taýyp, bolashaq Qazaqstannyń bilimdi azamattaryn daıyndaýǵa óz úlesin qosýda. Nazarbaev Zııatkerlik mektepteri jáne Pedagogıkalyq sheberlik ortalyǵymen birge oqytýdyń kembrıdjdik is-tá­jirıbesin qazaqstandyq júıemen sabaqtastyra otyryp oqytý úshin muǵalimderdi daıyndaý jolynda jumys atqaryp kelemiz. «О́rleýge» júktelgen deńgeılik kýrstardan qazir Mańǵystaý oblysy boıynsha júzdegen muǵalimder bilimderin kóterip, is-tájirıbe jetildirip shyqty.

Joldaýda aıtylǵan nasha­qor­lyqqa qarsy kúres – muǵalimder qyzmetiniń bir tarmaǵy. Aldynda otyrǵan oqýshynyń bilimdi ǵana emes, aqyl-esi durys, otansúıgish, deni saý azamat bolyp jetilýi muǵalim úshin mindet. Sondyqtan, Joldaýda aıtylǵan tapsyrmalardy basshylyqqa ala otyryp, óz jumysymyzdy júıeli júrgize beretin bolamyz. Árbir sala ózine júktelgen mindetti oıdaǵydaı oryndasa, biz jarqyn bolashaqqa birge jetemiz dep oılaımyn.

Yryskúl NUR,

«О́rleý» biliktilikti arttyrý ulttyq ortalyǵynyń aǵa oqytýshysy.

Mańǵystaý oblysy.

Aýylda qaladaǵydaı jaǵdaı

Elimizdiń ilgerileýge baǵyt us­taǵan arshyndy qadamyn qaı saladan da baıqaýǵa bolady. Aýyldyń bolashaǵy joq dep shaharly jerlerge údere kóshý toqtaǵaly qashan. Kerisinshe, aýylǵa qaıta oralýdyń nyshany baıqalady. Bul, shyny kerek, Elbasy N.Nazarbaevtyń sarabdal da salıqaly saıasatynyń arqasynda múmkin bolyp otyrǵanyn jalpy halyq biledi. О́mirlerindegi jáne turmystaryndaǵy oń ózgeris­terdi Memleket basshysynyń saıa­sa­­tymen sabaqtastyratyny da son­dyqtan. «Qazaqstan-2050» Stra­te­gııasy bul baǵyttyń alda da jal­ǵa­satynyn, sondaı-aq, osy kezeń­de qarqyndy damýdyń joldary aıqyndalǵanyn dáleldep berdi. Prezıdent Strategııada memlekettik-jekemenshik áriptestigi prınsıpine negizdelgen senimdi dıalog qurý úshin bıznesti toptastyrýdy jal­ǵas­tyrý kerektigin alǵa tartqan. Bul tapsyrmanyń oryndalýyna bel­gilengen ýaqytty kútpeı-aq, qazirdiń ózinde qol jetkize bastadyq. Aýyl balalarynyń ıgiligi úshin 400 mıllıon teńgeden astam qarjyǵa jańa balabaqsha salyp, ony memleket menshigine tegin tapsyrý óziniń týǵan topyraǵy aldyndaǵy azamattyq paryzy dep sanaıtyn belgili kásipker Islambek Saljanov ónegesi kópke úlgili is boldy.

Elbasy Nursultan Ábishuly Na­zar­baevtyń «Qazaqstan-2050» Stra­tegııasynda belgilengen bola­shaqqa baǵyttalǵan jasampaz tapsyrmalaryna oraı, Qobda aýylynda «Kórkeıe ber, týǵan jer!» aksııasy aıasynda salynǵan 150 oryndyq «Nurly bolashaq» balabaqshasy 2 qabatty ǵımaratta ornalasqan, jalpy kólemi 6884 sharshy metr. Osynyń arqasynda aýylda mektepke deıingi mekemelerge degen suranys tolyǵymen jabyldy. Bul da bolsa jergilikti turǵyndardyń mereıin ústem etti.

Elbasy N.Nazarbaev «Bar jaq­­sy­lyq – balalarǵa» urany barlyq ata-ana úshin qaǵıdaǵa aınalýy tıis» degen bolatyn «2050» Strategııasynda. Mine, zamanaýı qural-jabdyqtarmen jaraqtandyrylǵan biregeı bala­baqshany aýyldyq jerden kóremiz degen arman edi ǵoı? Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes aýylǵa qol sozǵan kásipker Islambek Saljanovqa qobdalyqtardyń rızashylyǵy zor.

Elbasynyń Strategııada atap kór­se­tke­nindeı «Sondaı-aq, balalarǵa, jal­py jetkinshek urpaqtyń fýnksıonaldy saýattylyǵyna zor kóńil bólý qajet» degen qaǵıdasy da óskeleń urpaqtyń erteńin oılaǵandyq bolatyn. Munyń da qoljetimdiligi aıqyn kórinip otyr. Balabaqshanyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasy balalardyń jasyna saı damýynyń ereksheligin eskere otyryp, arnaıy jabdyqtalǵan.

Mektepke deıingi mekemede ba­la­lardyń rýhanı-patrıottyq bi­lim alyp, tárbıelenýi «Danalyq álip­pesi» atty joba arqyly iske asýda. Bul ónim «Interaktıv Qazaq­stan» kompanııasynyń bazasynda japonnyń jańa tehnologııasy boıynsha jasalǵan. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi saraptamasynan ótken. Sonymen qatar, mektepke deıingi tárbıe men oqytýdyń memlekettik jalpyǵa mindetti standarty boıynsha tálim oshaǵynda bilim berý 5 negizgi sala boıynsha uıymdastyrylady.

Búgingi kúni balabaqshada 17 pedagog jumys isteıdi. Pedagogtar adap­tıptik baǵdarlamalar negi­zinde jumys júrgizýde, sonymen qatar, «Shyǵarmashylyq top», «Jas tárbıeshiler», «Ana men bala», «Shah­mat patshalyǵy», «Quqyq bil­gishter» klýbtary bar. Ár aptanyń beı­senbisi kúnderi «Ertegi aerobı­kasy», «Shahmat patshalyǵy», «Teatr álemi», «E-BLOCKS-pen saıahat» úıirmeleri júrgiziledi. Balalardy salamatty ómir saltyna tartý maqsatynda dástúrli emes jumys túrleri engizilgen, kúndelikti erteńgilik jattyǵý aerobıka, qara jorǵa bı elementterimen ótkiziledi.

Strategııada úsh tuǵyrly til týraly másele kóterilgeni belgili. Mine, bizdiń jańa balabaqshada tárbıelenýshiler qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderin úırenedi. «Qazaqstan-2050» Strategııasynda aýqymdy mindetter alǵa qoıylǵany ras. Alaıda, olardyń barlyǵyn da oryndaýǵa elimizdiń múmkindigi jetedi. Muny jyl ótken saıyn órkendi ózgeristerge toly óz ómirimizden de ańǵaryp otyrmyz.

Raıgúl ENShIBAI,

«Nurly bolashaq» balabaqshasynyń ádiskeri.

Aqtóbe oblysy,

Qobda aýdany.

Otbasymyzben úles qosyp júrmiz

Qazaqtyń jeri tabıǵı baılyqtan kende emes. Alaıda, álemdik rynokta altynmen para-par munaı men gazdyń qadirin elimiz táýelsizdik alǵanǵa deıin sezine almadyq. Tuńǵıyqta tunǵan en baılyǵymyzdyń ıgiligin kórý óńimiz túgili túsimizge de kirgen emes. Mol baılyqty ıgerýge bilek sybana kirisken munaıshylarymyz jazdyń mı qaınatar aptaby men qystyń qaqaǵan aıazynda damylsyz jumys jasasa da, eńbeginiń rahatyn kóre almap edi. Munaıshylar temir vagondarda turatyn, kúndelikti tamaqty da sondaı vagondarda ishetin. Arnaýly kólikter búgingideı jıi jańarmaıtyn. Buǵan sonaý 1979 jyly Aqmola qurylys ınstıtýtyn kólik ınjeneri mamandyǵy boıynsha bitirip, munaıly óńirde alǵashqy eńbek jolymdy bastaǵan sátimde talaı kýá bolǵan edim. Táýbe deıik, derbes el bolǵaly beri, ásirese, otandyq munaıshylardyń kóńili bir serpildi.

Burynǵy vagon úıshik ornynda, janǵa jaıly vahtalyq qalashyqtar boı kóterdi. Munaı óndirý tehnologııasy jańardy. Kóńilge qo­nymdy jalaqy tólenetin boldy. О́z elimizde óz munaıshylarymyzdyń qajyrly eńbegimen óndirilgen munaı men gazdyń ıgiligin barsha jurt kóre bastady. Buǵan táýelsiz Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ustanǵan «Qazaqstan-2030» Strategııasyndaǵy basym baǵyttar oń yqpal etkeni daýsyz. Jahandaǵy damyǵan 50 eldiń qatarynda laıyqty oryn alý maqsatyn kózdegen Qazaqstannyń ekonomıkasy qarqyndy órkendedi. Básekege qabiletti sapaly ónimder óndirilip, zaýyt-fabrıkalar kóptep ashyldy. Jastarymyz shetel­der­degi eń tańdaýly oqý oryndarynda bilimderin jetildirip, qazir bilik­tiligi jaǵynan shetel mamandaryn almastyratyndaı deńgeıge kóterildi.

Álem elderi ekonomıkasynyń damý, órkendeý tarıhyna kóz jibersek, birde-bir memleket bir beleske qol jetkizýmen shektelgen emes. Belesten beleske ıek artý úshin aldyna úlken maqsattar qoıǵanyn bilemiz. Tipti jekelegen kompanııalardyń ózinde kópjyldyq strategııalyq maqsattar aldyn ala aıqyndalady. Muny otandyq munaı kompanııasyndaǵy kópjyldyq tájirıbemnen jaqsy bilemin. Osy turǵydan aıtqanda, «Qazaqstan-2050» Strategııasyndaǵy basty baǵyttardyń biri retinde álemdegi eń qýatty 30 eldiń qataryna qosylý maqsatynyń kózdelgeni táýel­siz Qazaqstanymyzdyń ekonomıkasyn búgingiden bıik beleske kóteredi. Árıne, bul maqsatqa jetý úshin ár qazaqstandyq azamat otanshyldyq sezimmen úles qosýy tıis.

Ár azamattyń, ásirese, jastardyń óz Otanymyzdyń ıgiligi úshin eńbek etýi otbasylyq tárbıeden bastaý alady. О́zim munaı-gaz ónerkásibi salasyndaǵy kásiporynda 1979 jyldan beri úzdiksiz jumys jasap kelemin. Zaıybym Jumaǵyz da osy salanyń ekonomısi bolsa, otbasymyzdaǵy eki qyzymyz da qazir eńbekke aralasty. Úlkenimiz Dınara «ShevronTehsako» kompanııasynyń Atyraýda polıetılen qubyrlary zaýytynda menedjerlik jumys atqarady. Al ekinshi qyzymyz Mıra Atyraýdaǵy kardıologııalyq ortalyqtyń kardıolog-dárigeri bolyp abyroıly eńbek etip keledi.

Mine, bizdiń otbasymyzdaǵy ár salanyń mamandary elimizdiń jańa dáýir talabymen órkendep, jahan jurty qyzyǵatyndaı qýatty memleketke aınalýyna úlesimizdi qosýdy kózdedik.

Muhtar MIZAMǴALIEV,

«Embimunaıgaz» AQ kólik

bóliminiń aǵa ınjeneri.

Atyraý oblysy.

Naqtyly isterdiń baǵyt-baǵdary

Elbasynyń dástúrli joldaý­lary bizge tyń serpin beretini anyq. Byl­­tyr Táýelsizdik meıramy aldyn­da tarıhnamany tereń boı­lap, ha­lyqtyń kókeıindegi kóp oıdy dóp basyp, qundylyǵy artyp, jaqsy qabyldanǵan Qazaqstan Res­pýblıkasy Prezıdenti – Elbasy Nur­sultan Na­zar­baevtyń Qazaqstan halqyna Jol­daýy, naqtyly isterdiń baǵyt-baǵdary keleshekke baǵdarsham bolyp otyr.

Jańa Joldaýdyń jańashyldyǵy – máreniń alystan kórinetindiginde, mániniń tereń, mazmunynyń bólek­ti­ginde. Bul sonysymen de qundy. Alysqa talpyný, bıiktegini armandaý – adam balasyna tán qasıet qoı. Qazaqstan Prezıdentiniń bul jolǵy Joldaýy da meni maqsat-múddesiniń keńdigimen, oıynyń tereńdigimen, alǵa qoıǵan mindetteriniń aıqyn­dyǵymen, jospar-jobalarynyń naqtylyǵymen, keremet optımıstik sarynymen súısindirdi. Bir sózben aıtqanda, Joldaýdyń barlyq tarmaǵynan gýmanızmniń lebi esedi. Bul – qýanyshty jaǵdaı.

Tuńǵysh Prezıdentimizdiń baǵ­darlamalyq sózin oblystaǵy etno­mádenı birlestikterdiń jetek­shi­leri birge tyńdaǵan edik. «Qazaq­stan-2030» Strategııasynyń basym bóligi júzege asyrylǵany málim. Endi, mine, odan da arǵy asýlar men shyńdarǵa kóz tigý – ómir zańdylyǵy. Elbasymyz, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaev taǵy da birlikpen jumylý aýadaı qajet ekendigin shegelep aıtty. Qaı sala bolsyn birigip, basqosyp atqarylǵan is baıandy bolary haq.

Adam sanasyna taǵy da bir sil­kinis týdyrǵan Joldaý eldiń da­mý baǵyt-baǵdaryn aıqyndaǵan, eli­mizdiń 2050 jylǵa deıingi bolashaǵyn eń aldymen: baıandy beıbitshiliktiń negizi – elimizdegi saıası turaqtylyq, etnosaralyq birlik pen tamyryn tereńge jaıǵan tarıh qundylyǵy – ishki tatýlyqty saqtaýǵa, tórteý túgel bolsa tóbedegi keledi demekshi, aýyzbirshilikti nyǵaıtýǵa, ár ulttyń mádenıetin, tilin, dinin teń dárejede damytýǵa negizdelgeni úlken jaýap­kershilik júkteıdi.

Nursultan Ábishuly atap aıt­qandaı, Qazaqstannyń damýyna, ósip-órkendeýine ishki saıası turaqtylyq pen ultaralyq tutastyq negiz qalap otyrsa, dostyq pen birlikti odan saıyn biriktirý memlekettik bas­ty maqsat-múdde bola beretindigi kóńilimizge taǵy bir súısinis uıalat­ty. Búkil ultty uıystyratyn mem­lekettik tildiń mereıi ústem bo­la­ryna Assambleıa músheleri, etno­mádenı birlestikter bir atanyń balasyndaı úles qosyp, tilegi birdiń tili de bir bolýyn is júzinde dáleldeı bi­le­tinine senimim mol. О́ıtkeni, ol úshin bizderge barlyq jaǵdaı jasal­ǵan.

Qazaqstan Prezıdentiniń júrgizip kele jatqan ulttyq múddelerdi júzege asyrýǵa, eldiń halyqaralyq arenadaǵy bedelin kóterýge jáne ulttyq, aımaqtyq, jahandyq qaýip­sizdikti qamtamasyz etýge baǵyttalǵan belsendi, pragmatıkalyq jáne teń qyrly syrtqy saıasatynyń qaýip­sizdik máseleleriniń negizin qalaıtyn konsensýstyq alańdy keńeıtip, nyǵaıta túsýge yqpal etetindigine kúmán joq. Assambleıa Memleket basshysynyń bul saıasatyn tolyq qoldaıdy jáne onyń elimizdi odan ári damytý jónindegi bastamasy men is-áreketine qyzý ún qosady. Osynyń bári kóregen basshynyń kósemdigin bildirse kerek.

Birlik bolǵan jerde ǵana jarasymdy tirlik bolaryn ómirdiń sanǵasyrlyq tájirıbesi dáleldep ketken. Búginde álemniń qaı qıyryna kóz tastasańyz da qyrǵıqabaq soǵystan kóz ashpaǵan halyqtyń azap­ty turmysy aldyńnan shy­ǵady. Dú­nıe­de tynyshtyq pen beıbit­shilik­ten asqan baqyt joq desek, ár úıde baqyt shamy jarqyrap janýy úshin birligimizdi nyǵaıtýǵa atsalysaıyq, aǵaıyn.

Rasynda, jerimiz keń, elimiz baı. Eń bastysy, barlyq ult ókilderi bir-birimen til tabysyp, tatýlyqta ómir súrip jatyr. Beıbitshilik pen kelisim saltanat qurǵan jerge baq turaqtaıdy desek, elimizdiń endigi damýynda osy faktor úlken ról aıtqaratynyn ańǵaramyz. Tynyshtyq, tatýlyq bol­sa, áleýmettik jaǵdaı da odan ári jaqsarady. Jańa Joldaý bo­la­shaqty baǵamdaýǵa arnalǵan. Biz bar­lyǵymyz sol bolashaqqa arnalǵan jos­parlardyń oryndalaryna kámil senemiz.

Ásııa AHMETOVA,

Qazaqstan halqy Assambleıasynyń múshesi, Almaty oblystyq uıǵyr

etnomádenı birlestiginiń tóraıymy.

Almaty oblysy.