Qazaqstannyń energetıkasy zamanaýı álemdik trendter, atap aıtsaq sıfrlandyrý, energııa tıimdilik, energııa únemdeý, óndiristiń ekologııalyq tazalyǵy men «jasyl» basymdyqtarmen birge ózgerip, damyp jatyr. Osy negizgi túsinikter eldegi iri energııa holdıngteriniń biri – «Samuryq-Energo» AQ-nyń qyzmetin de sıpattap otyr.
Aksıonerlik qoǵamnyń qýat óndiretin uıymdary byltyrǵy ósý qarqynyn saqtaı otyryp, osy jyldyń on aıynda 24 083 mln kVt*s energııa óndirgen. Bul eldiń jalpy kórsetkishi, ıaǵnı 87 186 mln kVt*s qýattyń 28%-na jýyqtaıdy. Solaı bola tura, holdıng óz tájirıbesinde qazaqstandyq energetıkterdiń jasyl ekonomıkaǵa qaraı bastaǵan qozǵalysyn qoldap otyr. Byltyr aksıonerlik qoǵamda is júzinde Qazaqstan energetıkasynyń bolashaǵyn qalyptastyratyn sıfrly, tıimdi, ekologııalyq jobalar bastalyp, aıaqtaldy.
Aıta keteıik, 13 jyl buryn qurylǵan aksıonerlik qoǵamǵa Ekibastuzdyń eki iri GRES-i (MAES), «AlES» AQ, Moınaq jáne Shardara sý elektr stansalary, kómir óndiretin ozyq kásiporyndar – Qazaqstanda óndiriletin kómir naryǵynyń 40% ıe «Bogatyr Kómir» JShS-si qaraıdy. О́ndiris kólemi men energııa kózderiniń túrleri boıynsha holdıng eldegi energetıka salasynyń barlyq segmentinde jumys isteı otyryp, salany reformalaý men qaıta jańǵyrtýǵa óz úlesin qosyp keledi.
Máselen, AQ júzege asyryp otyrǵan qýat jıiligin avtomatty túrde rettteýdiń júıeli jobasy el úshin strategııalyq mańyzǵa ıe. Joba «Samuryq-Energo» AQ-nyń Sıfrly transformasııa baǵdarlamasy aıasynda júzege asyp jatyr jáne «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyna qosylǵan. Osy joba aıasynda «Moınaq SES» AQ, «Ekibastuz GRES-1» JShS-de qurylys-montajdaý jumystary júrip jatyr.
2020 jyly «Samuryq-Energo» AQ Shardara sý elektr stansasyn tolyq modernızasııalaý baǵdarlamasyn aıaqtady. Jobaǵa 38 mlrd teńge ınvestısııa salyndy. Qaıta jańǵyrtý jumystarynyń nátıjesinde sý elektr stansasynyń qyzmet etý merzimin 45-50 jylǵa deıin uzartyp, óndiriletin qýat kólemi jylyna 480-nen 537 mln kVt*s jetkizýge múmkindik týyp otyr.
Taǵy bir mańyzdy joba – «Bogatyr» ken ornynan kómirdi qazyp alýdyń sıkldik-aǵyndy tehnologııasyn damytý. Qazba jumystary tereńdegen saıyn, kómirdi temir jolmen tasýdyń qazirgi kestesi tıimsiz bola bastady. Onyń ústine taý-ken qurylǵylary da eskirgendikten, osy modernızasııany bastaý týraly sheshim qabyldandy. Joba 2022 jyldyń birinshi toqsanynda aıaqtalady dep josparlanyp otyr.
Kómirdiń dáýiri ótken joq, bul modernızasııa tek osy salanyń qorshaǵan ortaǵa tıgizip otyrǵan jaǵymsyz áserin azaıtýǵa múmkindik beredi.
Qazaqstannyń iri energııa holdınginiń qurylymynda taza kılovattardy óndirýge múmkindik beretin balamaly energııa kózderi de damyp keledi. Mysaly, «Samuryq-Energo» AQ eki jel elektr stansasynyń qurylysyn bastady. Birinshisi – qýattylyǵy 60 MVt, al bolashaqta 300 MVt-qa jetetin Shelek dálizinde. Joba Almaty oblysynyń Eńbekshiqazaq aýdanynda júzege asady. Qurylys-montajdaý jumystary bastalyp ketti.
Stansanyń parametrleri joǵary: ol tez aýysatyn klımatta da (-30...+43 S), 10 ball seısmıkalyq jaǵdaıda da, II klasty jel kezinde de jumysqa qabilettiligin saqtaıdy. Jel trýbınalary tehnıkalyq jáne ekologııalyq sıpatqa ıe.
«Jel týrbınalyq generatory júıeleri» IEC 61400-series halyqaralyq standartyna da saı keledi.
Ekinshi jel elektr stansasy Aqmola oblysy Ereımentaý aýdanynda ornalasqan. Stansanyń aýmaǵynda 11 jel energııa qurylǵylaryn ornatý josparlanyp otyr, olardyń jıyntyq qýaty 50 MVt bolady. Jańa jel elektr qurylǵylary shyǵaratyn elektr qýaty eldiń Ulttyq elektr jelilerine túsip otyrady.
2020 jyly holdıng josparlanǵan negizgi kórsetkishterge qol jetkizbek. Atap aıtsaq «Bogatyr Kómir» JShS-niń jylyna 42 mln tonna kómir óndirý qýaty bolǵanda, AQ-nyń bıylǵy kómir óndirý kólemi 43 mln tonna kómir bolady dep boljanyp otyr. AQ boıynsha elektr qýatyn óndirýdiń jalpy kólemi 30,7 mlrd kVt*s kóleminde josparlanǵan, bul mejeli kórsetkishterge saı keledi jáne byltyrǵy kórsetkishten 2% kóp. 2021 jyly 32,2 mlrd kVt*s kóleminde energııa óndirý kózdelip otyr, ıaǵnı bıylǵy kórsetkishten 5% kóp bolady.
2020 jyly COVID-19 pandemııasyna baılanysty, búkil álemdegi problema «Samuryq-Energo» holdınginiń energııa kásiporyndaryn da syrt aınalyp ótken joq. Osy jyldyń 10 aıynda holdıngtiń kompanııalar tobynda koronavırýs juqtyrǵan 154 adam tirkeldi. Tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan kezde, odan keıingi karantın kezinde energııa kásiporyndarynda ınfeksııanyń taralýyna jol bermeý úshin barynsha saqtyq sharalary jarııalandy. Biraq energetıkter shtatty rejimde jumys istep, halyqqa úzdiksiz túrde elektr qýatyn, jylý men ystyq sýdy jetkizip otyrdy. Bul koronavırýs epıdemııasy qazaqstandyq energetıkterdiń joǵary bilikti maman ekenin kórsetip, salanyń kez kelgen jaǵdaıda tez jumyla jumys isteı alatynyn baıqatty.
«Samuryq-Energo» AQ bıyl qarjylyq turaqtylyqqa da qol jetkizdi. Eske sala ketetini, nebári eki jyl buryn «Samuryq-Energo» qarjylyq turaqtylyq boıynsha «qyzyl aımaqta» edi. AQ-nyń menedjerleri qabyldaǵan sharalar arqyly kompanııa nesıelik táýekel boıynsha «jasyl aımaqqa» shyǵa aldy.
Jyldyń aldyn ala qorytyndysyna zer salsaq, kompanııanyń strategııalyq maqsaty aıqyn, mindettelgen mejelerge jetý úshin senimdi óndiristik, tehnıkalyq-tehnologııalyq jáne qarjylyq bazasy jolǵa qoıylǵan.