Qýatty áýlettiń irgesi de qýatty

Altynbek Baıadılov 38 jyl ǵumyryn elimizdegi energetıka salasynyń damýy­na arnady. Ol eńbek jolyn 1982 jyly Ekibastuzdaǵy Bolat Nurjanov atyn­daǵy 1-MAES-te qaraýshy bolyp bastaıdy. Ýa­qyt óte kele qaraýshy mashınıs­tiń mindetin atqaryp, energoblok ma­shınısi qyzmetine deıin kóteriledi.

«Shamamen 40 jyl ǵumyrym osy salada órbidi. Balalarym Ekibastuzda dúnıege kelip, ósti. Úlken ulym Qytaıda turyp jumys istese, ekinshi balam ózim­niń jolymdy qýyp energetıka sala­synda eńbek etip júr. Nelikten bul sa­lany tańdadym? Aýylda ósken qazaq­pyz. Mektepti támamdap, qalaǵa kel­gende oń-solymyzdy bilmedik. Alaıda tehnıkalyq mamandyqtarǵa qandas­tary­myz kóp bara bermeıtin. Osy bir taptaýryn túsinikti buzyp, energetıka salasyn tańdaýǵa bel býdym. Tanys­tarym 1-MAES-ke barýǵa keńes berdi. Osylaısha bul kásiporynda qyz­met etýdiń sáti túsip, syrttaı oqyp bili­mimdi shyńdadym. Atap aıtqanda, buryn­ǵy Selı­nograd, qazirgi Nur-Sul­tan sha­harynda kezinde búkil­odaqtyq ener­getıkalyq tehnı­kýmnyń bólimshesi bolatyn. Sonda syrttaı oqydym», dedi A.Baıadılov.

Elektroenergetıka salasy joǵary qaýippen baılanysty bolǵan soń óndiris oryndarynda qatań tártip saqtaý qajet. О́ıtkeni bul mamandyq qatelikti keshirmeıdi.

«Ekibastuzdaǵy 1-MAES-te qýat mólsheri 4 myń megavatty quraıdy. Qazaqstandaǵy eń úlken elektr stan­sanyń biri. Endi osyǵan qarap, jaýap­kershiliktiń qandaı bolatynyn baǵamdaı berseńiz bolady. Mindetińdi durys atqarmaı, olqylyqqa jol berseń onyń saldaryn oılaýdyń ózi qor­qynyshty. Onyń ústine táý­liktik kezekshilikti atqarýǵa týra keledi», dedi energetıka salasynyń ardageri.

Búginde aqparattyq tehnologııalar damyǵan zamanda energetıkalyq nysandardyń da jumysy avtomattandyrylyp, óndiris te ilgerileı túskenin aıta ketken oryndy. Desek te bul salada bilikti mamandarǵa suranys árqashan da joǵary.

«Keńes odaǵy kezeńinde qondyrǵylar qazirgideı emes, basqasha bolatyn. Mysaly, ol kezde zamanaýı kompıýterler joq. Biraq sol dáýirge saı apparattarmen qamtylyp otyrdyq. Muny da aıta ketken jón. Qa­zir múmkindikter kóp. Bul baǵytta órkenıetti elderdiń tá­jirıbesine júginip, ozyq tehnologııalardy óndiriske engizýge esh kedergi joq. Shetelde bilim alyp, otandyq energetıkany damytýǵa úles qosyp jatqan jastardyń qatary birtindep kóbeıip jatqany qýantady», dedi A.Baıadılov.

Energetıka ardageri qazir tehnıka­lyq mamandyqtardy meńgerip júrgen qarakóz­de­rimizdiń qatary artqanyna rıza. Máselen, Keńes odaǵy kezeńinde kezek­shi­likte 30 qyzmetker jumys istese, sonyń nebári eki-úsheýi ǵana qazaq bolatyn.

«Tutastaı energetıka salasyn alyp qarasaq, atalǵan sektorda Qazaqstannyń kele­shegi zor dep bilemin. О́ıtkeni osy baǵytty damytý úshin elimizde barlyq resýrs bar. Jo­ǵaryda aıtqanymdaı bi­limdi, daryndy jastarymyz az emes. Osy naryqtyń kósh­basshysyna aınalýǵa bolady. Tek mamandardyń jala­qylaryna kóńil bólip, basqa da jeńildikterdi qarastyrǵan artyq etpeıdi dep sanaımyn. Salany damytý jastardyń qolynda», dedi keıipkerimiz.

Bilikti maıtalmannyń uly Rýstam da áke jolyn tańdap, búginde Bolat Nurjanov atyndaǵy 1-MAES-te tabys­ty qyzmet etip júr.

«Áke kórgen oq jonar» demekshi, bala kezden ákemniń mamandyǵyna qyzyǵatynmyn. Er jetip, oqýdy aıaqtaǵan soń áýlettik joldy jal­ǵastyramyn dep sheshtim. Osylaısha, 1-MAES-te el qatarly jumys istep kelemiz. Jalpy, elimizdiń ener­getı­kalyq ındýstrııasy oń jolǵa qoıyl­ǵanyn aıta ketken jón. Dese de áli je­tildirýdi talap etetin tustary bar. Qýantar­lyǵy, basshylyq bizdiń usy­nystarymyzǵa qulaq salady. Aıt­qan­dary­myzdy jerge tastamaıdy», dedi R.Baıadılov.

Baıadılovter áýletiniń energetıka salasyndaǵy jalpy eńbek ótili 94 jyldy quraıdy. Máselen, Altynbek aqsaqal men onyń ulynan bólek, bul mamandyqty inisi Álibek Baıadılov pen onyń qyzy Aınur da ıgergen eken. Demek, Táýelsiz Qazaqstannyń elektrenergetıkasyn órkendetýge atalǵan áýlettiń ekinshi býyny súbeli úlesin qosyp keledi.