Bul – Erboldyń óz sózimen aıtqanda, «aınymas abzal dostardyń birge qol sozǵan armany». Qyryq jyldan beri bir-birimizdi biletin bolsaq, sońǵy jıyrma jyldaı otbasylyq aralas-quralastyqta júrip, týystardaı bolyp ketken, jubymyz jazylmaıtyn dostar edik. Sol ortamyzda Erekeń – Erbol Shaımerdenuly eń erkemiz, eń syılymyz bolatyn. Jigittiń sultanyna ǵana tán qasıetterimen bárimizge etene, bárimizge ystyq azamatqa degen saǵynyshymyz jadymyzda jan-jaqty bolmysyn qaıta bir jańǵyrtyp ótýge múmkindik bergendeı.
Bul – Erboldyń óz sózimen aıtqanda, «aınymas abzal dostardyń birge qol sozǵan armany». Qyryq jyldan beri bir-birimizdi biletin bolsaq, sońǵy jıyrma jyldaı otbasylyq aralas-quralastyqta júrip, týystardaı bolyp ketken, jubymyz jazylmaıtyn dostar edik. Sol ortamyzda Erekeń – Erbol Shaımerdenuly eń erkemiz, eń syılymyz bolatyn. Jigittiń sultanyna ǵana tán qasıetterimen bárimizge etene, bárimizge ystyq azamatqa degen saǵynyshymyz jadymyzda jan-jaqty bolmysyn qaıta bir jańǵyrtyp ótýge múmkindik bergendeı.
О́nege.Erboldyń «Áke rýhymen syrlasý» degen óleńi bar. Bul – keshegi aýyl shańdaǵyn keship júrgen oıyn balasynyń, búgingi adal da abyroıly eńbeginiń arqasynda dúıim elge tanylyp úlgergen tulǵaly azamattyń ákege degen saǵynyshy!
Áke omyraýyna bas qoıyp, ystyq alaqan tabyn qumardan shyǵa sezinbegen, dala ıisi men ter ıisi burqyrap shyǵatyn alpamsadaı keýdeni emirene ıiskemegen; er jetip, el qataryna qosylǵan soń da «osy qyzyǵymdy qaıran ákem kózi tirisinde kóre almady-aý» deıtin ózek órteıtin ókinish osy óleńniń ónboıynan molyraq ushyrasatyn.
Biraq jumyr basty pendeniń taǵdyrǵa taıaq laqtyryp, qaı kezde upaı túgendegeni bar. Shaımerden aǵamyzdyń elge syıly, eldi sózine ılandyra alatyn, úlkenge izetti, kishige úlgi-ónege bola bilgen azamat bolǵandyǵyn Erboldyń Eltinjalyna birer márte jolymyz túskende baıqadyq, sonda ańǵardyq. Al Eltinjal ataqty Ǵabeń men Sábeńniń kindik qany tamǵan kıeli meken ǵoı baıaǵy.
Sen de áke, bólshegisiń bútinniń,
Men de, áke, bólshegimin bútinniń.
Tize búgip taǵdyrymnyń aldynda,
Deımin ishteı: jazǵanyńa
shúkir myń!
Al Erekeńniń anasy Máýııa apamyz ózimizdiń týǵan anamyzdaı edi. Almatyda da, Astanada da talaı márte dám-tuzdas, dastarqandas boldyq. Aqkóńil, orysshaǵa jetik. Án salatyn. Janarynyń kireýke tartqanyna qaramaı, árbirimizdi daýysymyzdan tanyp qoıatyn. Balajan edi. Qaq-soq, bógde sózben sharýasy joq, naǵyz qudaıdan tilegen adam edi.
Erboldyń áke rýhyna degen saǵynyshy, anasyna degen perzenttik boryshy, qurmeti tiri sýretteı árdaıym kóz aldymyzda bizge ónege bolyp qaldy.
Qýanysh JIENBAI.
Súıispenshilik. «Jarym meniń» degen jyrynda Erekeń Kúláshqa degen súıispenshiligin: «...Jarym meniń – taǵdyrym» deıdi. «Joly – aq, nurly, Syńar qanatym – Jarym meniń – perishtem» deıdi. Odan keıin ózine súıeý bolǵanyn «Jarym meniń – tiregim» dep túıindeıdi de: «Jarym meniń – baqytym» dep «Sen barda dúnıem tolyq, Shaıqalmas tunyqtarym... Syılaǵan seni maǵan rızamyn taǵdyryma», dep bir túıip tastaıdy. «Sen de arnap ǵumyryńdy, Samal bolyp estiń maǵan» deıdi.
Al balapan balalary jaıly «Keledi ósip meniń úsh qulynym, Kózimniń aǵy menen qarasyndaı... Úsh balam – úsh juldyzym kógimdegi Jalǵaıtyn joldarymdy ómirdegi», deıdi de sol úsh qulynyna degen sezimin bylaısha bildiredi: «Bala dep shyryldaıdy áke jany, Júrgendeı júzinde ótkir ustaranyń».
Ataqty Bartoǵaı sý qoımasy salynǵannan keıin Baqaıtaýdyń baýraıyndaǵy oıdym-oıdym jerlerge kók tústi tunyq kólder paıda bolǵan edi. Bir jyly serýen jasap barǵanda sol kólderdiń birin «Erbol Shaımerdenuly» kóli dep ataǵanymyz bar. Erekeń dostarynyń sol yqylasyna rıza bolyp, balalaryna mynandaı óleń joldaryn qaldyrypty. «Aıtaıyn syrymdy bir, buryl balam, Dostarym kól syılady búgin maǵan. Kóńildiń qońyraýy kúmbirleıdi, Barady qustaı ushyp jyrym saǵan. Bolady júrer sátter jasyp bir kún, Al búgin qýanyshtan tasyp turmyn. Dostardyń iltıpaty kóterdi me, Men qazir jerdi ázer basyp turmyn», dep tolǵanypty.
Súleımen MÁMET.
Jan-jaqtylyq. Myna tirshilikte kimge kim unap, kimdi kim unatyp jatyr deıin deseń, azamat Erbol jaıly olaı aıta almaısyń! Tik bolsa da týrashyldyǵy, qatýlaý bolsa da jaısańdyǵy qatar júretin. Balalyǵyn qaıdam, býyrqanǵan jastyq shaǵyn ómirdiń san alýan syrlaryn bilsem, uǵynsam, ıgersem degen jankeshtilikpen ómir súrgenin birimiz bilsek, birimiz bilmeppiz. Endi, es bilip, etek jıǵanda sonaý artta qalǵan rııasyz jastyq shaqtyń býyrqanǵan bal shyryndy kúnderin asyl dos eliniń erteńine, halqynyń bolashaǵyna arnap, qatpar-qatpar tomdardy aqtaryp, qupııaly suraqtarǵa jaýap izdegen eken ǵoı. Sol saryla izdegen, shuqshııa zerttegen jumbaq álemi erteńine aldynan shyǵyp, onyń bolashaǵyna negiz qalaǵanyn keıin bildik.
Erboldyń shyǵarmashylyǵy jan-jaqtylyǵymen erekshelenetin. Ol jınaǵan aforızmder tuńǵıyqtaı tereń bolsa, al onyń qanshalyqty eńbekti qajet etkeni óz aldyna bir tóbe. Erekeńniń rámizder týraly eńbekteri kandıdattyq, doktorlyq dıssertasııalardan bir kemi joq. Al aqyndyǵy men pýblısıstıkasy artyna qandaılyq mol mura qaldyrǵanyn ańǵartady.
Biz unatqan, biz ardaqtaǵan, biz tórge shyǵaryp, tóbemizge kótergen Erboldyń máńgilik balań, pák beınesi qashanda júregimizdiń tórinde, kóńilimizdiń túkpirinde.
Qudaıbergen TURSYN.
Izgilik. Júrek pen aqyl jarasyp, úndesetin sátter bolady ǵoı. Ondaıda oı bulaǵy aǵytylyp, dostyq kóńil, ystyq qarym-qatynas jarqyraı kórinip, shýaq shashady. Onyń «Adamǵa muń da kerek» degen óleńin oqyǵanda osyndaı áserge bólendim.
Júrgende jan aýyrtyp,
Basyńa baq qona almaı,
Tik ólý - eń aýyry,
Tózimdi taptap almaı.
Aqıqat bul dúnıede,
Máńgi ólmes eshteńe de.
Kezegiń bir kún tıer,
Erte, álde, kesh kele me?
Adamǵa muń da kerek,
Kóp jaıdy uǵý úshin.
Asyldy buldap erek,
Tazaryp shyǵý úshin!..
Adamnyń rýhy kóńil degen kók dónenge bıikten nazar salǵanda ǵana sezim shirkin sıqyrlanǵandaı, júrek túpkirindegi jasyrynyp jatqan syrlaryn aǵyl-tegil aqtarsa kerek. Erekeńniń qońyr muń men ómirge degen ǵashyqtyqty arqalaǵan osy óleń joldarymen án yrǵaǵy da egiz órilip, birge týǵan edi. Rýhanı dúnıesi men júregine daq túsirmeı, ar-ujdanyn asqaq ustap ǵumyr keship kele jatqan asyl dostyń minez-qulqynyń syr berip, bir sátke bosańdyqqa boı aldyrǵanyn sezgendeımin... Áıtse de, onyń ómirge degen erekshe qushtarlyǵyn, izgi murattarǵa umtylysyn baıqamaý múmkin emes edi.
Izgi adam óz ómiriniń tańdaýyn, onyń oń-terisin ar bezbenine tartyp, tarazylaı alatyn parasat ıesi. Ondaı adamdar qandaı qıyndyqqa kezdesse de sary ýaıymǵa salynyp, saly sýǵa ketpeıdi. Bizdiń Erbol dosymyz da osyndaı izgi adamdardyń sanatynan edi.
Qudııarbek AǴYBAEV.
Sezimtaldyq. Qalanyń qarbalas tirshiliginen qajyǵanda jer jánnaty Jetisýdyń kórikti jerlerin aralap, tamashalaý dástúrimizge aınalǵan edi. Ásirese, arý Alataýdyń ataqty Kólsaı sekildi kózdiń jaýyn alatyn kórkem kóliniń ǵajaıyp kórinisin qyzyqtap qaıtqanymyz esten ketpeıdi. Tabıǵat aıasyn tamashalap júrgende jarqyn bolashaq týraly kókeıdegi asyl armandarymyzdyń ásem saz, nazdy áýendeı ǵajap únin estip, shalqı túsetinbiz. «Menen asqan sheberliktiń, ádemiliktiń úlgisin taýyp kórshi, qane...» deıtin Kólsaıdyń suńǵyla sulýlyǵyn jan-júregimen sezingen Erekeń sol joly aına kóldiń tylsym shýaǵyna shomylyp, qymtaýly qupııasyna erekshe qumartqan. Ondaǵy tabıǵat tamashasyna arnap jazǵan «Kólsaıym – mekenim» degen óleńine Qudııarbek dosymyz án de shyǵardy.
Erekeńniń sezim-tanymynyń júıriktigi de ózgeshe edi. Osy kıeli saıahatqa erte bastan daıyndalyp shyǵýǵa bel baılaǵan jigitter munda kelisimen taý aralap, serýendep júrgende, Erekeń bala-shaǵalarymyzdy ertip alyp, tabıǵat tamashasyn solarǵa tanytty. Kelinshekterimiz de biraýyzdan Erekeńdi «bizdiń basekemiz» dep, aıryqsha qurmet tutatyn. Jany názik te sezimtal, sál nársege jaralanyp qalatyndaı Erbol keıde kishipeıildigimen ishi-baýyrymyzdy eljiretse, endi birde ishki dúnıesi aınadaı jarqyrap, joldastaryna senim uıalatatyndaı, ashyq-jarqyn bop kórinetin.
Bir saǵatynyń ózi jylǵa bergisiz mándi ári bereketti kúnderdi birge ótkizippiz.
Qojahmet NAZARBETOV.
Adaldyq. Áý basta bizdi tabystyrǵan, keıin dostastyrǵan basty qasıet árkimniń óz isine, óz otbasyna, óz dostaryna adaldyǵy edi. Minez-qulqy, bolmysy ártúrli jandardyń bir ortada toǵysýy, sodan bir atanyń balasyndaı bolyp júrýi sırek kezdesetin qubylys.
Al bizdiń ortamyz sondaı boldy. Munda jurttyń bárin tabystyryp júretin, árkimmen pikirlesýge másele tabatyn, sóılesýdiń taqyrybyn belgileıtin Erekeń úlken ról atqaratyn. Qym-qıǵash tirlik adamdy sharshatyp, jalyqtyryp jiberetini bar ǵoı. Sondaıda ashyq kóńildi, tunyq sezimdi, adal nıetti, jyly sózdi qalaıtynyń anyq. Erbol Shaımerdenuly osyndaı sátterde qulazyp qalǵan kóńil-kúıińdi kóterip, jubanysh bolatyn, jigerlendiretin sózderdi tabatyn.
Qandaı jaǵdaıda da dostyǵymyzǵa adal bolý, nebir qıyn jaǵdaılarda da júrer joldy dál tabýǵa kómektesý Erekeńniń qolynan keletin. Sol úshin de bárimiz ony qurmetteıtinbiz.
Záýresh AMANJOLOVA.
Erboldyń juldyzy. Sazger Rınat Abdýlhalıkovtiń ánine Erekeń jazǵan «Dostarym-aı» atty óleńi bar. «Ákelip ár qıyrdan taǵdyr qosqan» on altymyzǵa arnalǵan. Solaı ekenin bilgende tórt shýmaqtan jáne tórt túrli qaıyrmadan turatyn óleń mátininiń ár jolynan Erekeńniń júrek lúpilin sezgim kelgen, keýdesin jaryp shyqqan syrdy uqpaq bolǵanmyn. «Aradan qyl ótpeıtin,//Zamandas, taǵdyrlastar.//Senderge jan jetpeıdi,//Jan qurby, jan joldastar»//.
Erekeńniń tanystary kóp bolatyn. Biraq ol ózin barynsha erkin sezinip, barynsha erkeleı keletin ortasy ózimiz ekenin biletinbiz. Keıde sharshap keletin, qazir endi bilip jatyrmyz ǵoı, keıde syrqattanyp keledi eken. Qandaı jaǵdaıda da sál shúıirkelesip, sál qaljyńdasqannan keıin ol bárin de umytatyn. Odan asqan kóńildi adam bolmaıtyn. Kelinshektermen birge sharaptan da alyp qoıatyn. Nebir áńgimeler, nebir syrlar aıtylatyn.
Erekeń eshqashan darashyldyq tanytpaıtyn, alaıda boıdaǵy qasıetteri ony daralap turatyn. Bar bolmysymen, júris-turysy, minez-qulqymen tipti de jaı adam emes edi, biraq ortamyzda ol eń kishipeıil bolatyn, bárimizben til tabysa biletin. Bir boıynda aqyndyǵy men jazýshylyǵy, aýdarmashylyǵy men kósemsózshiligi, aqylmandyǵy men ǵalymdyǵy, iskerligi men kóshbasshylyǵy qatar kelip jatsa da, eshqashan kókirek kergen emes, qaıta, ustazymyz Zeınolla Qabdolov aǵaı Muhańa baılanysty aıtqanyndaı, biz onymen maqtanatynbyz.
Dostarym-aı,
Dostarym-aı!
Sender bir jaryq juldyz
Kóńilimniń aspanynda-aı!
Ol bizdi jaryq juldyzǵa teńep, bizdiń qasymyzda júrgende «janym – jaz, kóńil – kóktem» deıtin. Bizge de solaı. Erbol juldyzy árdaıym júregimizde jarqyrap turady.
Erjuman SMAIYL.