Batyr rýhyna arnalǵan aıtys ótti

Ár tasy tarıhqa tunǵan Ulan topyra­ǵy­nan shyqqan batyrlar az emes. Aty ańyzǵa aınalǵan Qasym Qaısenov te, Iz­ǵutty Aıtyqov ta osy óńirdiń týmalary. Búgingi urpaq batyr babalarynyń rý­hyna qandaı qurmet kórsetse de laıyq emes pe?!  

Aldymen jıyrmadan asqan shaǵynda Otan úshin dep oqqa ushqan Tólegen Toq­tarov týraly az ǵana málimet berip ótke­­nimiz jón shyǵar. Ol 1941 jyldyń so­ńy­­na qaraı soǵysqa kirip, bir táýlik ishinde jaýdyń 150-den astam áskerin joı­ǵan. 1942 jyly 5 aqpanda Novgorod obly­syndaǵy Nagatkıno aýylynda betpe-bet kelgen jaýdyń 7 áskerin jer jas­tandyryp, ekeýin tutqynǵa alypty. Al Borodıno úshin bolǵan shaıqasta qarsha boraǵan oqtan bas kótere almaıdy. Sonda Toqtarov janyndaǵy tórt jaýyn­germen alǵa umtylyp, rotany shabýyl­ǵa bastaǵan. Sol jerde oǵy taý­syl­ǵansha jaýǵa toıtarys berip, aýyr jaralanǵan.

Tólegenniń bul erligin kózimen kórgen, Keńes Odaǵynyń batyry Málik Ǵabdýllın: «1942 jyldyń 9 aqpany. Tús kezinde nemister qaıta shabýyl ja­­sady. Bul joly nemisterdiń shabýy­lyna búkil batalon avtomatshylary at­tan­dy. Naǵyz kúshti soǵys bastaldy. Shaı­qas kezinde oq dárisi taýsylǵan Tóle­gen ishinen aýyr jaralandy. Tó­legen «áýp» dep ornynan atyp turdy da, salbyrap shyqqan jaraly ishegin qa­r­nyna qysyp, avtomatyn qolyna ala júgirgen betimen nemis ofıseriniń qaq basynan uryp jiberdi. Ofıserdi jaı­ratyp salyp, qaıta orala bergende, jaýdyń qaıta atylǵan pýlemet oǵy onyń keýdesine tıdi. Esil er Tólegen osyndaı erlik ólimmen qaza boldy» dep jazypty esteliginde.

Kúrkirep ótken soǵys baty­rynyń 100 jyldyǵyna oraı dúrkirep aıtys ótti. Elimizdiń tórt buryshynan jı­nal­ǵan aqyndar túıdek-túıdek oı tas­tady, jyrǵa sýsap qalǵan halyq qoshemet kórsetti. Eldi jaılaǵan vırýs bolmaǵanda, zal ishinde ıne shanshyr oryn bolmas edi. Sanıtarlyq ta­laptarǵa sáıkes, kórermender kóp jınalmaı, aıtysty áleýmettik jeli arqyly tikeleı efırden taratty. 

Arqaly aqyndar batyr baba­lary­nyń erligin jyrǵa arqaý ete otyryp, búgingi qoǵamnyń da túıt­kildi máse­le­le­rin de túıreı ótti. Jyr dodasyna elimizdiń ár aımaǵynan uzyn sany 12 aqyn qatysyp, baq synasty. Aqyn­dar­dyń sóz saptaýyn, oramdy oı tas­taýyn ánshi Altynbek Qo­raz­­baev bastaǵan ádil­qazylar ba­ǵalady. Qoryta kelgende, bas júl­deni Qyzylorda oblysy,­ Shıe­li aýdanynynan kelgen Erjan Ámi­rov enshiledi. Birinshi oryn Zaısan aýda­nynyń aqyny Ardabek Aqbabaulynyń qanjyǵasyna baılandy. Ekinshi oryn Aqmola oblysy, Ereımentaý aýdanynan kelgen aqyn Erlan Dáýletke buıyrsa, úshinshi oryndy semeılik jas aqyn Havdolla Beıishan ıelendi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Ulan aýdany Ár tasy tarıhqa tunǵan Ulan topyra­ǵy­nan shyqqan batyrlar az emes. Aty ańyzǵa aınalǵan Qasym Qaısenov te, Iz­ǵutty Aıtyqov ta osy óńirdiń týmalary. Búgingi urpaq batyr babalarynyń rý­hyna qandaı qurmet kórsetse de laıyq emes pe?!  

Aldymen jıyrmadan asqan shaǵynda Otan úshin dep oqqa ushqan Tólegen Toq­tarov týraly az ǵana málimet berip ótke­­nimiz jón shyǵar. Ol 1941 jyldyń so­ńy­­na qaraı soǵysqa kirip, bir táýlik ishinde jaýdyń 150-den astam áskerin joı­ǵan. 1942 jyly 5 aqpanda Novgorod obly­syndaǵy Nagatkıno aýylynda betpe-bet kelgen jaýdyń 7 áskerin jer jas­tandyryp, ekeýin tutqynǵa alypty. Al Borodıno úshin bolǵan shaıqasta qarsha boraǵan oqtan bas kótere almaıdy. Sonda Toqtarov janyndaǵy tórt jaýyn­germen alǵa umtylyp, rotany shabýyl­ǵa bastaǵan. Sol jerde oǵy taý­syl­ǵansha jaýǵa toıtarys berip, aýyr jaralanǵan.

Tólegenniń bul erligin kózimen kórgen, Keńes Odaǵynyń batyry Málik Ǵabdýllın: «1942 jyldyń 9 aqpany. Tús kezinde nemister qaıta shabýyl ja­­sady. Bul joly nemisterdiń shabýy­lyna búkil batalon avtomatshylary at­tan­dy. Naǵyz kúshti soǵys bastaldy. Shaı­qas kezinde oq dárisi taýsylǵan Tóle­gen ishinen aýyr jaralandy. Tó­legen «áýp» dep ornynan atyp turdy da, salbyrap shyqqan jaraly ishegin qa­r­nyna qysyp, avtomatyn qolyna ala júgirgen betimen nemis ofıseriniń qaq basynan uryp jiberdi. Ofıserdi jaı­ratyp salyp, qaıta orala bergende, jaýdyń qaıta atylǵan pýlemet oǵy onyń keýdesine tıdi. Esil er Tólegen osyndaı erlik ólimmen qaza boldy» dep jazypty esteliginde.

Kúrkirep ótken soǵys baty­rynyń 100 jyldyǵyna oraı dúrkirep aıtys ótti. Elimizdiń tórt buryshynan jı­nal­ǵan aqyndar túıdek-túıdek oı tas­tady, jyrǵa sýsap qalǵan halyq qoshemet kórsetti. Eldi jaılaǵan vırýs bolmaǵanda, zal ishinde ıne shanshyr oryn bolmas edi. Sanıtarlyq ta­laptarǵa sáıkes, kórermender kóp jınalmaı, aıtysty áleýmettik jeli arqyly tikeleı efırden taratty. 

Arqaly aqyndar batyr baba­lary­nyń erligin jyrǵa arqaý ete otyryp, búgingi qoǵamnyń da túıt­kildi máse­le­le­rin de túıreı ótti. Jyr dodasyna elimizdiń ár aımaǵynan uzyn sany 12 aqyn qatysyp, baq synasty. Aqyn­dar­dyń sóz saptaýyn, oramdy oı tas­taýyn ánshi Altynbek Qo­raz­­baev bastaǵan ádil­qazylar ba­ǵalady. Qoryta kelgende, bas júl­deni Qyzylorda oblysy,­ Shıe­li aýdanynynan kelgen Erjan Ámi­rov enshiledi. Birinshi oryn Zaısan aýda­nynyń aqyny Ardabek Aqbabaulynyń qanjyǵasyna baılandy. Ekinshi oryn Aqmola oblysy, Ereımentaý aýdanynan kelgen aqyn Erlan Dáýletke buıyrsa, úshinshi oryndy semeılik jas aqyn Havdolla Beıishan ıelendi.

Shyǵys Qazaqstan oblysy,

Ulan aýdany